तदा ताम्रबाणेनाभिहतः कपिश्रेष्ठस्य मुखं शरदम्बुजमिव सूर्यरश्मिभिः विदारितं विरराज। रक्तरुधिरलिप्तं तदस्य मुखं रक्तवर्णं बभूव, यथा व्योम्नि महदम्बुजं चन्दनबिन्दुभिः सिक्तं शोभते। राक्षसबाणाभिहतो महाकपिः कोपमाविष्टः, पार्श्वे महाशिलां दृष्ट्वा ताम् उद्यम्य बलात् चिक्षेप; तां क्रुद्धः राक्षसः दशभिः बाणैः प्रहारयामास। तस्य प्रयत्नं विफलं दृष्ट्वा, तेजस्वी हनूमान् बलसम्पन्नः, महत् सालवृक्षं समूलं निष्कृष्य वेगेन घूर्णयितुम् आरब्धवान्। तं सालवृक्षं घूर्णयन्तं महाकपिं दृष्ट्वा, महाबलः जम्बुमाली बहुभिः बाणैः तं समर्पयामास। स चतुर्भिर्बाणैः सालवृक्षं छित्त्वा, पञ्चभिः बाहुं, एकेन शिरः, दशभिः च वक्षःस्थलं प्राहरत्। बाणैः आविद्धतनुः, महाक्रोधाविष्टः हनूमान् तमेव लौहितायसदण्डं गृहीत्वा वेगेन घूर्णयामास। अतिवेगेन महाबलः स लौहितायसदण्डं घूर्णयित्वा, जम्बुमालेः महोरोसि तं प्राहरत्। तत्र न शिरः, न बाहवः, न जानु, न धनुः, न रथः, न अश्वाः, न बाणाः दृश्यन्ते स्म। एवं हनूमता बलवता निपातितः स जम्बुमाली भग्नाङ्गविभूषणः भूमौ मृतः पतितः। जम्बुमालेः निधनं महाबलानां च सहायतमरणं श्रुत्वा, रावणः क्रोधसंरक्तलोचनः संजज्ञे। प्रहस्तस्य महाबलपुत्रस्य वधं दृष्ट्वा, रात्रिचराधिपः रावणः क्रोधात् ताम्रलोचनः, मध्यमबलपराक्रमयुक्तान् मन्त्रिपुत्रान् शीघ्रं समादिशत्। ततो राक्षसराजेन प्रेरिताः सप्त मन्त्रिपुत्राः ज्वलनशिखाभः तस्मात् राजगृहात् निर्जग्मुः। सुवर्णजालैः परिवृताः, पताकाध्वजसमुज्ज्वलिताः, मेघनिनादनिभस्वनैः रथैः युक्ताः, ते निर्जग्मुः। तप्तहेमविभूषितधनुष्मन्तः ते रणोत्सुकाः धनूंषि मेघविद्युदिव तान्यमुञ्चन्। तेषां मातरः, सह बान्धवमित्रैः, सेवकवधं ज्ञात्वा शोकेन सन्तप्ताः। तप्तहेमाभरणधारिणः ते राक्षसाः, द्वारस्थं हनूमन्तं प्रति सहसा समुपद्रवन्। बाणवृष्टिं मुञ्चन्तः, रथनिनादमथिताः, मेघा इव वृष्टिकाले संचरन्तः राक्षसाः तत्र विचेरुः। तेषां बाणवृष्ट्या हनूमान् आच्छादितः, स शैलराज इव वर्षधाराभिः संवृतो बभूव। स कपिश्रेष्ठः तेषां बाणान् रथानां च वेगं विमुच्य, निर्मले नभसि विचरन्, तान् राक्षसान् लीलया व्याहरत्। धनुर्धराणां मध्ये स वीरः, मेघेषु धनुष्मद्भिरिव वातनाथः, शोभां लेभे। हनूमान् भीमस्वनं कृत्वा, तं महाचमूं त्रासयन्, स्ववेगं तेजश्च प्रदर्शयामास। केचित् तेन पाणिना, केचित् चरणाभ्यां, केचित् मुष्टिभिः, केचित् नखैः विदारिताः। केचित् उरसाऽभिहता, केचित् ऊरुभ्यां, केचिच्छब्दमात्रेण भूमौ पतिताः। शेषाः पतितान् दृष्ट्वा, भयत्रस्ताः, दश दिशः पलायिताः। गजाः भीमरवेण क्रोशन्ति स्म, अश्वाः भूमौ पतिताः, पताकाध्वजचामरभिन्नैः रथैः मही समाकीर्णा बभूव। रक्तधारा पथि प्रवहन्ती दृश्यते स्म, विविधानि भीषणानि शब्दानि उत्पेतुः, लङ्का च घोररवेण निनादितवती। एवं तान् महाबलान् राक्षसान् निहत्य, स महाबलपराक्रमी कपिश्रेष्ठः, शेषराक्षसैः संग्रामकाङ्क्षी, पुनरपि तस्मिन्नेव द्वारे स्थितः। एवं पञ्चचत्वारिंशः सर्गः समाप्तः। शृणुत, षट् चत्वारिंशः सर्गः। महाकपिना मन्त्रिपुत्रवधं श्रुत्वा, रावणः स्वचिन्तां निगूह्य उत्तमं उपायं चिन्तयामास। विरूपाक्षं, यूपाक्षं, दुरधरसञ्ज्ञं राक्षसं, प्रघासं, भासकर्णं—एतान् पञ्च सेनानायकान् आहूय, दशग्रीवः तान् युक्तबुद्धीन्, रणधैर्यसम्पन्नान्, वायुवेगसमानान्, हनूमन्तं गृह्णीत इति आज्ञापयत्। सर्वे यूयं महाबलाः, अश्वैः, रथैः, गजैः सह सैन्येन सन्नद्धाः, तं कपिं निगृह्णीत। यथायोग्यं तस्य वनवासिनः समागमे यत्कर्तव्यं, तद्विधेयम्। तस्य कर्माणि दृष्ट्वा, न स कपीति मन्ये; सर्वथा महाबलसम्पन्नः सः। कपिरिति ज्ञात्वा अपि न मे मनः प्रशान्तम्; न च सः यथोक्तः इति मन्ये। इन्द्रेण वा तपसा नाशाय अस्माकं सृष्टः, अथवा नागः, यक्षः, गन्धर्वः, देवः, असुरः, महर्षिर्वा एष इति।