राक्षससमूहः वानरश्रेष्ठं हनूमन्तं परितः परिवृत्य दीप्तिमान् बभूव। तदा वातात्मजः क्रुद्धः भीषणरूपं समासाद्य स्थितः। हनुमान् वातसुतः शीघ्रतया तस्य भवनस्य सुवर्णमालिनं महास्तम्भं समूलं निष्क्रान्तवान्। ततः बलवान् स तं स्तम्भं सर्वतः दीप्यमानं भ्रमयञ् ज्वलितमग्निं समुत्पादयत्, भवनमपि तेन दग्धमभवत्। दग्धं भवनं दृष्ट्वा वानरनायकः शतं राक्षसानां वज्रपाणिरिन्द्र इव असुरान् हत्वा बभूव। आकाशे स्थित्वा महात्मा हनुमान् इदं वचनं उवाच – "सहस्रशः मम सदृशाः महात्मभिः प्रेषिताः। वयं च अन्ये च वानराः, सुग्रीवस्य आदेशेन महाबलिनः पृथिवीं सर्वां विचरामः।" "केचित् दशगजबलाः, केचित् दशगुणबलिनः, केचित् सहस्रगजसमाः शौर्ये। केचित् प्रवाहबलाः, केचित् वातसमाः, केचित् वानरनायकाः अनन्तबलिनः।" "एवम् वानरैः परिवृतः, दन्तनखायुधैः, शतशः शतसहस्रैः लक्षैः कोटिभिः च सुग्रीवः सर्वराक्षसविनाशकः आगमिष्यति। तव लङ्का नगरी, त्वं स्वयम्, रावणः अपि, सर्वे अनाशः, यतः इक्ष्वाकुवीरस्य वैरं कृतम्।" इति श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे सुन्दरकाण्डे त्रिचत्वारिंशः सर्गः समाप्तः। चतुश्चत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्। राक्षसाधिपेन आज्ञापितः प्रहस्तस्य पुत्रः जम्बुमालिः महाबलः धनुष्मान् महादंष्ट्रः आगच्छत्। स रक्तमाल्यवस्त्रधारी, हारकुण्डलमण्डितः, विशालनेत्रः, युद्धे दुर्जयः आसीत्। तस्य धनुः इन्द्रधनुष्सदृशम्, महत्तमम्, शोभनम्, त्वरितशरयुक्तम्, तं धनुः सन्दधत् तडित्सदृशं गर्जनं चकार। तस्य धनुषः निस्वनेन दिशः, विदिशः, आकाशः अपि नादेन पूर्णाः। मूलयुते रथेन आगच्छन्तं जम्बुमालिं दृष्ट्वा, हनुमान् शीघ्रगामी हर्षितः गर्जितम् अकरोत्। जम्बुमालिः महाबाहुः शरैः तीक्ष्णैः हनूमन्तं तोरणस्थं वानरश्रेष्ठं विव्याध। अर्धचन्द्रशरेण मुखं, शलाकया शिरः, दश लौहशरैः बाहू विव्याध। तस्य रक्तेन विक्षिप्तं मुखं शराघातात् शरदिन्दुव्यालोकितं कमलमिव शोभितम्। रक्तरञ्जितं मुखं चन्दनद्रवसिक्तं आकाशस्थं महाकमलमिव। राक्षसशरैः आहतः वानरश्रेष्ठः क्रुद्धः अभवत्। तदा पार्श्वे महाशिलाम् अपश्यत्। तां बलात् समूलं निष्क्रान्तवान्, क्रुद्धः राक्षसः दशभिः शरैः तां शिलां विव्याध। प्रयत्नं विफलम् दृष्ट्वा हनुमान् उग्रवीर्यः महाबलः महत् सालवृक्षम् समूलं निष्क्रान्तवान्, भ्रमयन् स्थितः। वानरश्रेष्ठं सालवृक्षं भ्रमयन्तं दृष्ट्वा जम्बुमालिः महाबलः बहून् शरान् सन्दधत्। चतुर्भिः शरैः सालवृक्षं छित्त्वा, पञ्चभिः बाहूं, एकेन शिरः, दशभिः वक्षः विव्याध। शरैः शरीरं पूर्णं कृत्वा, क्रोधेन आवृतः हनुमान् तं लौहदण्डं समादाय शीघ्रं भ्रमयन् स्थितः। अतिवेगेन अतिबलः तं लौहदण्डं जम्बुमालेर् वक्षः स्थले प्रहारं चकार। तस्य न शिरः, न बाहू, न जानु, न धनुः, न रथः, न अश्वः, न शरः दृष्टः। एवं बलात् आहतः हनूमता, जम्बुमालिः महाबलः भूमौ पतितः, भूषणानि च अंगैः सह भग्नानि। जम्बुमालिं हतं, बलिनः परिचारकान् च हतं श्रुत्वा, रावणः क्रुद्धः अभवत्, तस्य नेत्रे क्रोधात् रक्तवर्णे। क्रोधाविष्टः रात्रिचराधिपः प्रहस्तस्य पुत्रस्य निधनं श्रुत्वा, त्वरया मन्त्रिणां पुत्रान् मध्यमबलवीर्यवान् आज्ञापयत्। पञ्चचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्। ततः राक्षसाधिपेन प्रेरिताः मन्त्रिणां पुत्राः सप्त, अग्निसदृशप्रभाः, तस्मात् प्रासादात् निर्गच्छन्। सुवर्णजालैः परिवृताः, पताकाभिः ध्वजोपमाभिः, महारथैः गर्जितशब्दयुक्तैः अश्वैः युक्तैः, तं मार्गम् आगच्छन्। तापितसुवर्णमण्डितैः धनुष्मभिः, हृष्टाः, तं धनुः मेघानां विद्युत्सदृशं व्यनदन्। तेषां मातरः परिचारकानां निधनं ज्ञात्वा, शोकसन्तप्ताः, बन्धुजनैः सह दुःखिता अभवन्। तापितसुवर्णमाल्यैः भूषिताः, ते राक्षसाः हनूमन्तं तोरणस्थं अभिमुखं त्वरया अभ्यधावन्। शरवर्षं स्रवयन्तः, रथैः गर्जन्तः, राक्षसाः वर्षाकाले मेघाः इव विचरन्तः। तदा हनुमान् तैः शरवर्षैः आच्छादितः, तस्य रूपं गुप्तम् अभवत्, इव पर्वतराजः वर्षेण आच्छादितः।