महद् रमणीयपत्रसमुद्र्धं तं शिंशपावृक्षं, यस्मिन्स्वयं सीता उपविष्टा आसीत्, तं अपि स राक्षसः सदा रक्षितवान्। तस्मात् विकृतरूपिणः, यस्य वचनैः सीता अपमानिता, यस्य चोद्यम् वनविनाशः, तस्य कठोरं दण्डं दातुमर्हसि। हे राक्षसेन्द्र! यस्य चित्तेन सीता स्वीकृता, तां विना प्राणपरित्यागं कः अन्यः संबोधितुम् उत्सहेत्? राक्षसीनां वचनं श्रुत्वा राक्षसाधिपः रावणः श्मशानाग्निवत् क्रोधेन प्रज्वलितः, चक्षुषी रुषा भ्रमयन् तिष्ठति। तस्य कोपाविष्टयोः नेत्रयोः अश्रुबिन्दवः, ज्वलद्भ्यः दीपेभ्यः तैलबिन्दव इव, पतन्ति स्म। स महाबलः तेजस्वी रावणः स्वसमानवीर्यैः किंकराख्यैः राक्षसैः सह सहायान् आज्ञापयत्—हनूमन्तं निगृह्यतामिति। ततः अशीतिसहस्राणि शीघ्रगामिनां किंकराणां, गदाभिर् मुसलैश्च सशस्त्राणां, तस्मात् प्रासादात् निर्जग्मुः। ते विशालवक्षसः, महादंष्ट्राः, भीमरूपिणः, महाबलपराक्रमाः, युद्धोत्सुकाः, हनूमन्तं गृहणाय प्रस्थिताः। ते सर्वे तं कपिश्रेष्ठं द्वारि स्थितं समीपमुपेत्य, ज्वलदग्निम् इव पतंगाः, वेगेनाभिपेतुः। ते सुवर्णपट्टाभिरलंकृतैः अद्भुतैः मुसलैः लौहितकपट्टैश्च, सूर्यसंकाशैः शरैश्च, कपिश्रेष्ठं प्रति प्रस्थिताः। गदाभिः शूलैः शक्तिभिः प्रासैः परश्वधैश्च, हनूमन्तं परिवृत्य, सहसा तस्य पुरतः स्थिताः। तदा हनूमान् तेजस्वी महागिरिसन्निभः, पृष्ठदेशे पुच्छं भूमौ प्रहारयन्, घोरं निनादं मुमोच। पवनसुतः हनूमान् विशालरूपं धारयन्, पुच्छं प्रहरन्, लङ्कां निनदितवान्। तस्य पुच्छप्रहारनिर्घोषे, विहंगमाः आकाशात् पतिताः, पृथिवी च तेन शब्देन प्रतिध्वनितवती। "जयति रामो महाबलः, जयति लक्ष्मणः अपि महाबलः, जयति राजा सुग्रीवो राघवेनाभिपालितः। अहं कोसलराजस्य रामस्य दासः, अक्षयकर्मणः; अहं पवनसुतः हनूमान् रिपुसैन्यविनाशनः। सहस्रं रावणानामपि युद्धे मया न समं, यदा शिलाभिः द्रुमैश्च सहस्रशः ताडयामि। लङ्कां संत्रास्य मैथिलीं चाभिवाद्य, कृतार्थः सर्वराक्षसाणां पश्यतां निर्गमिष्यामि।" इति। तस्य निनादेन ते राक्षसाः भयसन्दिग्धचित्ताः अभवन्; हनूमन्तं च सायंमेघसन्निभं दृष्ट्वा विस्मिताः। ततः ते राक्षसाः, स्वामिनः आज्ञया, विविधैः भीषणैः शस्त्रैः सर्वतो हनूमन्तं समभ्यधावन्। पराक्रान्तैः तैः सर्वतः परिवृतः, स महाबलः द्वारि स्थितं महद् आयसदण्डं उपससर्प। तं दण्डं गृहित्वा, हनूमान् रात्रिचरान् ताडयामास, यथा विनतानन्दनः गरुडः सर्पं गृह्णाति। पवनसुतः वीरः दण्डं गृहीत्वा आकाशे सञ्चरन्, तान् राक्षसान् निघ्नन् इन्द्रः इव वज्रपाणिः दैत्यांश्च निघ्नन् इव। तान् राक्षसवीरान् हत्वा, युद्धोत्सुकः पवनात्मजः द्वारे स्थितः। ततः राक्षसाः कियत् भयमुक्ताः, रावणस्य समीपं गत्वा, सर्वे किंकराः हताः इति निवेदयामासुः। स्वबलवीर्यवतः किंकराणां निधनं श्रुत्वा, राजा रावणः क्रोधात् चक्षुषी भ्रमयन्, प्रहस्तस्य पुत्रं, अप्रतिमवीर्यं, युद्धे दुर्जयम्, प्रेषयामास। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे सुन्दरकाण्डे त्रयश्चत्वारिंशः सर्गः शृणु। तान् किंकरान् निहत्य, हनूमान् चिन्तयामास—"मया वनं विनाशितं, न तु चैत्यप्रासादः नाशितः।" ततः स कपिश्रेष्ठः पवनसुतः मेरुशिखराकारं चैत्यप्रासादं उत्पत्यारुह्य स्थितः। स सुमहान् कपिसत्तमः पवनात्मजः, प्रासादं आरोहन्, उदितार्क इव विराजमानः। स साहसं कृत्वा, दिव्यं चैत्यप्रासादं गृहीत्वा, तेजसा दीप्तिमान् दिव्यः पारिजातवृक्ष इव बभौ। ततः स महाबलः पवनसुतः विशालरूपं धारयन्, लङ्कां महता निनादेन कम्पयामास। तस्य घोरं निनादं श्रुत्वा, तत्र विहंगमाः पतिताः, चैत्यरक्षकाः च सम्मोहिताः। "जयति रामो धनुर्धारी, जयति लक्ष्मणः अपि महाबलः, जयति राजा सुग्रीवः राघवेण रक्षितः। अहं रामस्य कोसलराजस्य दासः, निष्पापकर्मणः; अहं पवनसुतः हनूमान् रिपुसैन्यविनाशनः। सहस्रं रावणानामपि मम युद्धे न समं, यदा शिलाभिः द्रुमैश्च सहस्रशः ताडयामि। लङ्कां संत्रास्य मैथिलीं चाभिवाद्य, कृतार्थः सर्वराक्षसाणां पश्यतां निर्गमिष्यामि।" इति पुनः उक्त्वा, महाकायः कपिसत्तमः चैत्यप्रासादे स्थित्वा, भीमस्वरेण निनदन्, राक्षसान् भयभीतान् चकार। तस्य घोरनिनादेन, शतं चैत्यरक्षकाः, विविधैः शस्त्रैः—शक्तिप्रासपरश्वधैः—समालम्ब्य, पवनसुतं परिवव्रुः। ते दीर्घशरीराः, सुवर्णपट्टाभिरलंकृतैः गदाभिः आयसदण्डैश्च, हनूमन्तं प्रति प्राहरन्। एवं श्रीरामस्य दूतः महाबलः हनूमान्, लङ्कायाः मध्ये, राक्षसानां मध्ये, वीर्यं तेजश्च प्रादर्शयत्।