हनुमता सीतायाः रक्षणं किमर्थं कृतमिति न निश्चीयते—कच्चित् तस्य क्लेशः कश्चन, उताहो, तस्य क्लेशः कः स्यात्? स एव तया एकया रक्षितः। या महती शिंशपा वृक्षः, शोभनपत्रसमन्वितः, यस्यां सीता स्वयमेव उपविष्टा, सापि तेन संरक्षिता। तं भीमवपुषं यः सीतां भाषितवान्, यश्चोपवनं विनाशितवान्, तस्मै घोरं दण्डं विधातुमर्हसि। राक्षसाधिप, या सीता तव मनसा अभिलषिता, तां विना प्राणत्यागं कः समुपस्थितुं शक्तः? राक्षसीनां वचनानि श्रुत्वा राक्षसाधिपः रावणः श्मशानाग्निवत् क्रोधेन दह्यमानः, नेत्राभ्यां रुषा परिभ्रमद्भ्याम्, तं क्रोधं प्रकटयन् तिष्ठति। तस्य क्रुद्धस्य नेत्राभ्यां दीपशिखाभ्यः तैलबिन्दव इव अश्रुबिन्दवः पतन्ति। स महाबलः महातेजाः रावणः स्वान् किंकरान्—स्वसदृशान् वीरान् राक्षसान्—हनूमन्तं निग्रहीतुमाजुहाव। अष्टाशीतिसहस्राणि तेषां शीघ्रगामिनां किंकराणां, गदापरिघपाणीनां, तस्माद् विमानात् निर्जग्मुः। ते दीर्घोदराः, महादंष्ट्राः, भीमवपुषः, अतिबलिनः, युद्धोत्सुकाः, हनूमन्तं ग्रहीतुं प्रस्थिताः। ते कपिं द्वारस्थं समीपमागम्य, दीपशिखां पतङ्गा इव, वेगेनाभिपेतुः। ते सुवर्णपट्टाभिरलङ्कृतैः अद्भुतपरिघैः, लोहदण्डैः, सूर्यसङ्काशैः शरैः, वानरश्रेष्ठं प्रति प्रचक्रमुः। गदाभिः, शूलैः, शक्तिभिः, तोमरैः, परश्वधैः च हनूमन्तं परिवृत्य, सहसा तस्थुः। हनुमान् तेजस्वी, महाप्रभवः, पर्वतसन्निभः, पृष्ठेन भूमिं ताडयन्, महाशब्दं निनादयत्। ततो वायुपुत्रः हनुमान्, विशालरूपं धारयन्, पुच्छं प्रहरन्, लङ्कां शब्देन पूरयामास। तस्य महाशब्देन पतनिः खे पतन्ति, भूमिरपि कम्पते। "जयति रामो महाबलः, जयति लक्ष्मणः अपि महाबलः, जयति सुग्रीवो राजा राघवेनाभिपालितः। अहं कोसलराजस्य रामस्य दासः, अव्यथितकर्मणः; अहं वायुपुत्रः हनुमान्, रिपुसैन्यविनाशनः। न सहस्रं रावणानाम् अपि मम युद्धे समं स्यात्, शिलापादपसहस्रैः प्रहरतः। लङ्कां संत्रास्य, मैथिलीं प्रणम्य, कृतार्थः सर्वराक्षसानां पुरतः गमिष्यामि।" इति स गर्जन्, तस्य निनादेन राक्षसाः भीताः संशयं च जग्मुः; हनूमन्तं च सायं मेघमिव उत्तुङ्गं ददृशुः। ततः ते राक्षसाः, स्वामिनः आज्ञया विश्रब्धाः, विचित्रैः भीमास्त्रैः कपिं सर्वतः समभिद्रवन्ति। तैः सर्वतः परिवृतः स महाबलः कपिः, द्वारस्थं महाप्रहरणं लौहमुसलमुपगम्य तस्थौ। तद् गृहीत्वा, स रात्रिचरान् ताडयामास, विनतासुतेन गरुडेन सर्पमिव। स वीरः वायुपुत्रः, मुसलमादाय, वायुवत् आकाशे संचरन्, राक्षसान् जघान, इन्द्रः इव वज्रेण दैत्यांश्च। हत्वा तान् राक्षसवीरान्, युद्धोत्सुकः वायुपुत्रः द्वारे स्थिरमवस्थितः। केचित् राक्षसाः, भयमुक्ताः, रावणं प्रति गत्वा, सर्वे किंकरा हताः इति न्यवेदयन्। रावणः, तद्वचनं श्रुत्वा, क्रोधात् परिभ्रमद्भ्यां नेत्राभ्यां, प्रहस्तस्य पुत्रं, अप्रतिमवीर्यं, युद्धे दुर्जयं, प्रेषयामास। एवमेतस्मिन्नेव काले, कृतकिंकरवधः हनुमान् चिन्तयामास: "अहं वनं विनाशितवान्, न तु चैत्यप्रासादं।" इति ध्यायन्, स कपिश्रेष्ठः वायुपुत्रः मेरुशिखरकल्पं चैत्यप्रासादं उत्पत्य आरुरोह। स पर्वतसन्निभं प्रासादं आरुह्य, महाप्रभया विराजमानः, उदयन्तमिव आदित्यं बभौ। स साहसं कृत्वा, उच्चं चैत्यप्रासादं गृहीत्वा, तेजसा दीप्तः दिव्यं पारिजातवृक्षमिव बभूव। ततः विशालरूपं धारयन्, बलवान् वायुपुत्रः, लङ्कां महाशब्देन व्याहरन्, तां शब्देन पूरयामास। तस्य घोषेण, श्रोत्राणि पीडयन्, पक्षिणः भूमौ पतन्ति, चैत्यरक्षकाः च मोहमगच्छन्। "जय रामाय धनुर्धराय, जय महाबलाय लक्ष्मणाय, जय सुग्रीवाय, राघवेन रक्षिताय! अहं रामस्य कोसलराजस्य सेवकः, निष्प्रतिहतकर्मणः; अहं वायुपुत्रः हनुमान्, रिपुसैन्यविनाशनः। न सहस्रं रावणानामपि मम युद्धे समं स्यात्, शिलापादपसहस्रैः प्रहरतः। लङ्कां संत्रास्य, मैथिलीं प्रणम्य, कृतार्थः सर्वराक्षसानां पुरतः गमिष्यामि।" इति उक्त्वा, स महाकायः कपिसत्तमः, चैत्यशिखरे स्थित्वा, भीमस्वनं निनाद्य, राक्षसान् त्रासयामास। तस्मिन्निनादे, शतं चैत्यरक्षकाः, शस्त्रगृह्य—शक्त्यृच्छरपरश्वधादीन्—हनूमन्तं प्रति समभिद्रवन्ति।