सर्वं तत्त्वं यः सः किम् करिष्यति, त्वमेव जानासि, यथा नागः अन्यस्य पादौ निःसंशयं वेत्ति। अहम् अपि अत्यन्तं भीता अस्मि, न जानामि सः कः। मम मतिः अस्ति—सः राक्षसः, यथा इच्छति तथा रूपं धृत्वा अत्र आगतः। वैदेह्याः वचनं श्रुत्वा राक्षस्यः शीघ्रं विचेरुः; काःचित् तत्र स्थिताः, अन्याः रावणाय निवेदयितुं गताः। रावणस्य समीपे विकृतवदनाः राक्षस्यः तं भीषणं विकृतरूपं वानरं निवेदयन्ति। “राजन्! अशोकवने मध्ये भीमरूपः वानरः स्थितः, सीतया सह संवादं कृतवान्, अपरिमितवीर्यः च। जनकस्य कन्या मृगनयना सीता, अस्माभिः बहुधा पृष्टा, तस्य वानरस्य विषये किञ्चित् वक्तुम् इच्छति न। सः इन्द्रस्य दूतः वा, कुबेरस्य दूतः वा, अथवा रामस्य दूतः, सीतायाः अन्वेषणार्थं कृतः। तेन तेन अद्भुतरूपेण, मनः हरन्ति, वनं बहुविधमृगैः कृतं प्रमदवनं विध्वंसितम्। तस्मिन्नेव वने न किञ्चित् अवशिष्टम्, केवलं यत्र जानकी स्थितः, तत्र एव न स्पृष्टम्। जानकीरक्षणार्थं वा, श्रान्तः वा, न ज्ञायते; किं वा तस्य श्रान्तिः? सा एव तेन रक्षितः। महान् शिंशपावृक्षः, रम्यपत्रसम्पन्नः, यत्र सीता उपविष्टा, सः अपि तेन रक्षितः। तस्य भीमरूपस्य, यस्य वचनं सीतया कृतम्, यः वनं विध्वंसितवान्, तस्य तव तीव्रदण्डः विधेयः। राक्षसाधिपते! त्वदीयचित्तेन अभिलषिता सीता, तां संबोधितुं, जीवितं त्यक्त्वा अन्यः कः साहसिकः भवेत्?” राक्षस्याः वचनं श्रुत्वा रावणः राक्षसाधिपः श्मशानदीपवत् ज्वलितः, क्रोधात् नेत्रे व्यत्यस्ते। तस्य क्रुद्धनेत्रेभ्यः दीपवत् तैलबिन्दवः अश्रुबिन्दवः अपतन्। सः महाबलः महातेजाः राक्षसैः किंकरैः सह, वीरैः स्वसमानैः, हनूमन्तं निग्रहाय आज्ञां दत्तवान्। अष्टि सहस्राणि किंकराणां, प्रहर्षेण, गदाभिः मुसलैः च सज्जिताः, तस्माद् भवनात् निर्जग्मुः। ते महोदराः, महादंष्ट्राः, भीमरूपाः, महाबलाः, युद्धोत्सुकाः, हनूमन्तं ग्रहीतुं प्रययुः। ते वानरं द्वारस्थं समुपेत्य, दीपशिखायाः पतङ्गवत्, शीघ्रं अभ्यधावन्। सुवर्णपट्टाभिः अलङ्कृताः गदाः, लोहमुष्टयः, सूर्यवत् दीप्ताः शराः, ते वानरश्रेष्ठं अभिगच्छन्ति। गदाभिः, शूलैः, तोमरैः, अशिभिः, परशुभिः च हस्ते, हनूमन्तं समन्तात् आवृत्य, तस्मिन् पुरतः स्थिताः। हनुमान् दीप्तिमान् महावीर्यः पर्वतसमः, पृष्ठं भूमौ समारोप्य, भीमं नादं विनदन्। ततः हनुमान् वातात्मजः, विशालरूपं धृत्वा, पृष्ठं प्रहरन्, लङ्कां नादेन पूरयन्। तस्य महानादेन, पृष्ठप्रहारस्य, पक्षिणः आकाशात् पतिताः, भूमिः तेन घोषेण प्रतिध्वनितम्। “जयति रामः महाबलः, जयति लक्ष्मणः महाबलः, जयति सुग्रीवः राघवेन रक्षितः। अहं कोसलराजस्य रामस्य सेवकः, अनिश्छलकर्मा, हनुमान् वातात्मजः, शत्रुसैन्यविनाशकः। सहस्रं रावणानां युद्धे न समः, शिलाभिः वृक्षैः च सहस्रशः प्रहरन्। लङ्कानगरं भयमावह्य, मैथिलीं प्रणम्य, कार्यं कृत्वा, सर्वेषां राक्षसाणां पुरतः निर्गच्छामि।” तस्य गर्जनं श्रुत्वा, ते भयसंशयैः पूर्णाः, हनूमन्तं सायं मेघवत् विशालरूपं दृष्टवन्तः। ततः राक्षसाः, स्वामिनः आज्ञया, विचित्रैः भीमास्त्रैः, वानरं सर्वतः अभ्यधावन्। वीरैः राक्षसैः सर्वतः आवृतः, हनुमान् द्वारस्थं महागदां अपश्यत्। तां गदां गृह्य, रात्रिचरान् ताडितवान्, यथा गरुडः विनतासुतः सर्पं गृह्णाति। वीरः वातात्मजः गदां गृहीत्वा, आकाशे विचरन्, राक्षसान् वज्रधारः इन्द्रः दैत्यांश्च यथा विनाशयति, तैः समं हनुमान् राक्षसान् विनाशयन्। राक्षसवीरान् हत्वा, युद्धोत्सुकः वातात्मजः द्वारस्थः स्थितः। अथ किञ्चित् राक्षसाः, भयात् विमुक्ताः, रावणाय निवेदयितुं गताः—सर्वे किंकराः हतानि। तद् श्रुत्वा, बलिनः किंकराः विनष्टाः, राजा रावणः क्रोधात् नेत्रे व्यत्यस्ते, प्रहस्तस्य पुत्रं, अद्वितीयवीर्यं, युद्धे दुर्जयम्, प्रेषयितुं आज्ञापयत्। शृणु अधुना वाल्मीकि-रामायणस्य सुन्दरकाण्डे चतुश्चत्वारिंशदधिकसप्तचत्वारिंशः सर्गः। किंकरान् हत्वा, हनुमान् चिन्तायाम् स्थितः—“वनं विनष्टम्, चैत्यं न विनष्टम्।” ततः मेरुशिखरसमं चैत्यं समारुह्य, वानरश्रेष्ठः वातात्मजः हनुमान् आरुरोह। पर्वतसमं चैत्यं आरोह्य, वानरयूथपः महातेजाः, उदयत्सूर्यवत् दीप्तिमान् बभौ।