हनुमान्, पृथिव्याः अधिपतिम् प्रति महान् अपराधम् कृत्वा, महात्मनः चिन्तने अपराधम् अकरोत्। स कपिः, बहून् वीर्यवान् वीरान् योधितुम् उत्सुकः, एकाकी, तेजसा प्रज्वलितः, द्वारस्य समीपे स्थित्वा तिष्ठति स्म। अथ, पक्षिणां क्रन्दनात् तथा वृक्षानां भङ्गनिनादात्, लङ्कानिवासिनः सर्वे भयभीताः कम्पिताः च अभवन्। तस्मात्, निद्रायाः गमनात् अनन्तरम्, विकृतमुखाः राक्षसीः तं वनं विनष्टम् तथा वीरम् महाकपिम् अपश्यन्। ताः दृष्ट्वा, बलवन्तः महाबाहुः महात्मा कपिः अतिभयङ्करं रूपं धारयामास, राक्षसीः तेन सन्तप्ताः। ततः, पर्वतसमः महाबलवान् कपिः दृष्ट्वा, राक्षसीः जनकनन्दिनीं सीताम् अपृच्छन्—"कः अयं? कस्य अयं? कुत्रतः आगतः? किमर्थम् अत्र आगतः? कथं च तेन सह संवादः कृतः?" "विस्तीर्णनेत्रे, मा बिभीषि, सौभाग्यवती! किं संवादं कृतवती तेन, श्यामनेत्रे?" इति ताः अपृच्छन्। ततः धर्मात्मा दीप्तिमान् सीता प्रत्युवाच—"रूपविचारेषु एषु रूपान्तरकुशलानां राक्षसानां किं प्रपत्तिः अस्ति?" "यूयमेव जानिथ, कः अयं, किं करिष्यति; यथा नागः अन्यस्य नागस्य पादान् जानाति, न संशयः।" "अहं अपि अत्यन्तम् भीता; न जानामि कः अयं। मन्ये राक्षसः, यथेष्टं रूपं धारयित्वा आगतः।" वैदेह्याः वचनं श्रुत्वा, राक्षसीः शीघ्रं विखण्डिताः; काःचित् तत्र स्थिता, अन्याः रावणं ज्ञापयितुं जग्मुः। रावणस्य उपस्थिते, विकृतमुखाः राक्षसीः तं घोरं विकृतरूपं कपिम् निवेदयामासुः— "राजन्, अशोकवने मध्ये भीषाणकपिः स्थितः, यस्य वीर्यं अपरिमितम्, सीता तेन सह संवादं कृतवती।" "जनकनन्दिनी मृगनयना सीता, अस्माभिः बहुधा पृष्टा, तस्य कपेः विषये किंचित् वक्तुम् इच्छति न।" "स इन्द्रस्य दूतः वा, कुबेरस्य दूतः वा, रामस्य दूतः वा, सीतां अन्वेष्टुम् इच्छन् कृतः स्यात्।" "तदद्भुतरूपेण, मनःहरणेन, स वनं, यत्र विविधाः मृगाः सन्ति, विनाशितम्।" "न किञ्चित् स्थानम् तस्य वने न विनष्टम्, केवलं यत्र जानकी तिष्ठति; तत् एव अविनष्टम्।" "किम् जानक्याः रक्षणाय, वा क्लान्त्या, न स्पष्टम्; किं तस्य क्लान्तिः? सा एव रक्षिताः।" "महान् शिंशपावृक्षः, शोभनपर्णसम्पन्नः, यस्मिन् सीता उपविष्टा, तेन अपि रक्षितः।" "तं भीषाणरूपं, यस्य सीता संवादं कृतवती, यस्य वनं विनष्टम्, तस्य तव घोरं दण्डं विधेयम्।" "राक्षसाधिप, यस्य तव मनः सीतायाम् अवस्थितम्, ताम् सम्बोधितुम् केवलं प्राणत्यागी साहसिकः कर्तुम् शक्नोति।" राक्षसीनां वचनं श्रुत्वा, रावणः राक्षसाधिपः, श्मशानदीपवत् ज्वलितः, क्रोधात् नेत्रे भ्राजमानः। तस्य क्रुद्धनेत्रेभ्यः अश्रुबिन्दवः दीपशिखायाः तैलबिन्दवः इव पतिताः। स महाबलवान् दीप्तिमान् रावणः, स्वसमानवीर्यवान् किंकरान् राक्षसान् हनूमन्तं निग्रहीतुं आज्ञापयामास। अष्टशतानि किंकराणां, गदाभिः मुष्टिभिः सज्जिताः, त्वरिताः, तस्मात् प्रासादात् निर्जग्मुः। स्थूलपोटाः, महान् दंष्ट्राः, भयङ्कररूपाः, महाबलवन्तः, सर्वे युद्धोत्सुकाः, हनूमन्तं गृहीतुं प्रस्थिताः। ते द्वारस्थं कपिं समीपम् आगच्छन्, तेजसा ज्वलन्तम्, दीपशिखायाः पतङ्गा इव त्वरितम् अभ्यधावन्। सुवर्णपट्टाभिः अलङ्कृताः अद्भुताः गदा लोहदण्डाः, सूर्यसदृशाः बाणाः, कपिश्रेष्ठम् अभ्यगच्छन्। गदाभिः, शूलैः, तोमरैः, प्रासैः, परशुयुतैः, हनूमन्तम् परिवृत्य, त्वरितम् तस्य सम्मुखे स्थिताः। हनुमान्, पर्वतसदृशः, दीप्तिमान्, भूमौ पुच्छं प्रहार्य, महतीं गर्जनां कृतवान्। ततः, वातात्मजः हनुमान्, विशालरूपं धारयित्वा, पुच्छं प्रहार्य, लङ्कां शब्देन आपूरयामास। तस्य पुच्छप्रहारस्य महान् गर्जनात्, पक्षिणः आकाशात् पतिताः, भूमिः तेन निनादेन कम्पिता। "जयति बलवान् रामः, जयति महाबलः लक्ष्मणः, जयति सुग्रीवः राजा, राघवेण रक्षितः।" "अहं कोसलराजस्य दासः, रामस्य अप्रतिहतकर्मणः; अहं वातसुतः हनुमान्, शत्रुसैन्यविनाशकः।" "सहस्रं रावणान् अपि मम युद्धे समता नास्ति, शिलाभिः, वृक्षैः सहस्रशः प्रहार्य।" "लङ्कां सन्ताप्य, मैथिलीं नमस्कृत्य, कार्यं कृत्वा, सर्वेषां राक्षसानां पुरतः गमिष्यामि।" तस्य गर्जनशब्दात्, ते भयभीताः संशयग्रस्ताः च अभवन्; हनुमन्तम् सायंतनमेघसदृशम् दृष्ट्वा। ततः, राक्षसाः, स्वस्वामिनः आदेशे दृढविश्वासिनः, सर्वतः कपिम् अभ्यधावन्, विचित्रैः घोरैः अस्त्रैः। वीरैः सर्वतः परिवृतः, स महाबलवान् हनुमान् द्वारस्य समीपे स्थितं घोरं लोहदण्डं अभ्यगच्छत्।