तद्वनं, यत्र शोकसंपन्ना लता समूहाः आसीत्, वानरस्य वीर्येण दशग्रीवस्य स्त्रीणां रम्यवनोपमं जातम्। ततः पृथिवीपतिं प्रति महान् अपराधः कृतः—मनसा महात्मनं प्रति च—स वानरः एकाकी, बहुवीर्यवान् योधान् समरे जिगीषुः, तेजसा दीप्तिमान्, द्वारदेशे स्थित्वा तिष्ठति। अथ पक्षिणां क्रन्दनैः, वृक्षभङ्गनिनादैः च, लङ्कावासिनः सर्वे भयाकुलाः अभवन्। तत्र निद्रा नष्टा, विकृतमुख्यः राक्षस्यः तं वनं विनष्टं दृष्ट्वा, वीरं महावानरं अपि अपश्यन्। ताः दृष्ट्वा, महाबलः, महात्मा, महावीर्यवान् वानरः अतिभयानकं रूपं धारयन्, राक्षसीः भयार्ताः अकरोत्। ततः पर्वतसमः, अतिबलवान् वानरः दृष्ट्वा, राक्षस्यः जनकात्मजान् पप्रच्छुः—"कः अयम्? कस्य अयम्? कुतः आगतः? किमर्थम् आगतः? कथं त्वया सह संवादः कृतः?" "विस्तीर्णलोचनाः वद, मा भैः, सौभाग्यवती! कः संवादः कृतः तेन, श्यामलोचनाः?" तदा धर्मात्मा, दीप्तिमती सीता प्रत्युवाच—"राक्षसाणां रूपविचारः मम कः उपायः? केवलं यूयं जानाथ कः अयम्, किम् करिष्यति; यथा सर्पः सर्पस्य पदानि जानाति। अहम् अपि अतिभयिता, न जानामि कः अयम्। मन्ये, राक्षसः स्वेच्छया रूपं धारयित्वा आगतः।" वैदेह्याः वचनं श्रुत्वा, राक्षस्यः शीघ्रं तत्र तत्र व्यपेत्य, काः चित् स्थिताः, काः चित् रावणं ज्ञापयितुं जग्मुः। रावणस्य समीपे विकृतमुख्यः राक्षस्यः तं भीषणं महावानरं निवेदयन्—"राजन्, अशोकवने मध्ये भीमरूपः वानरः स्थितः, सीतया सह संवादं कृतवान्, अनन्तवीर्यः।" "जनकात्मजा मृगनयना सीता, बहुधा पृष्टा, तस्य वानरस्य विषये किञ्चिद् वक्तुं इच्छति न। अयम् इन्द्रदूतः वा, कुबेरदूतः वा, रामदूतः वा, सीतासन्देशाय प्रेषितः। तेन अद्भुतरूपेण, मनःहरणेन, रम्यवनं मृगसंघातेन युक्तं विनष्टम्।" "तत्र न किञ्चित् अविनष्टम्, यत्र जानकी; तस्य स्थानं एव अव्याप्यम्। किं जानकीरक्षणाय, किं श्रान्तः, न निश्चितम्; किं तस्य श्रान्तिः? सा एव तेन रक्षिता। महाशिंशपातरुः, शोभनपत्रयुक्तः, यत्र सीता उपविष्टा, तेन अपि रक्षितः।" "तं भीमरूपं, सीतया संवादं कृतवान्, वनं च विनष्टम्, तस्य कठोरदण्डः विधातव्यः। राक्षसाधिपते, तव मनः यत्र सीतायाः, तां संबोधितुं जीवितत्यागी एव साहसिकः।" राक्षसीवचनं श्रुत्वा, राक्षसाधिपः रावणः श्मशानदीपवत् क्रोधाग्निना दीप्तः, नेत्रयोः क्रोधात् अश्रूणि तैलबिन्दुवत् पतितानि। स महातेजाः रावणः, कींकराख्यः राक्षसवीरान्, हनुमन्तं निग्रहाय, आज्ञापयत्। अष्ट्युत्साहस्राणि तीव्रगति कींकराणां, गदापरशुहस्ताः, रावणगृहात् निर्जग्मुः। महोदराः, महादंष्ट्राः, भीमरूपाः, महाबलाः, युद्धोत्सुकाः, हनुमन्तं ग्रहीतुं प्रययुः। ते द्वारदेशे स्थितं वानरं समीपमागताः, दीपशिखायाः पतङ्गाः इव, वेगेन अभ्यधावन्। सुवर्णपट्टाभूषितैः अद्भुतगदाभिः, लोहमुसलैः, सूर्यसदृशैः शरैः, अग्रगण्यं वानरं अभ्यधावन्। गदाभिः, शूलैः, तोमरैः, भल्लैः, परशुभिः, हनुमन्तं परिवृत्य, त्वरितं तस्य पुरतः स्थिताः। हनुमान्, पर्वतसमः, दीप्तिमान्, भूमौ पुच्छं प्रहारयन्, महाघोषं निनादम् अकरोत्। ततः वायुपुत्रः हनुमान्, विशालरूपं धारयन्, पुच्छं प्रहारयन्, लङ्कां घोषैः पूरयन्। तस्य पुच्छघोषस्य महानादेन, पक्षिणः आकाशात् पतिताः, पृथिवी घोरनिनादेन कम्पिता। "जयति महाबलः रामः, जयति महाबलः लक्ष्मणः, जयति सुग्रीवः, राघवेण रक्षितः।" "अहं कोसलराजस्य रामस्य अनुवर्ती, अव्याहतकर्मणः; अहं वायुपुत्रः हनुमान्, शत्रुसैन्यविनाशकः। सहस्रं रावणानां अपि युद्धे न समर्थः, अहं सहस्रशः शिलान् वृक्षांश्च प्रहरिष्यामि।" "लङ्कापुरं भयार्पितं कृत्वा, मैथिलीं नमस्कृत्य, कार्यसिद्ध्यं कृत्वा, सर्वराक्षसाणां पुरतः गमिष्यामि।" हनुमतः घोषं श्रुत्वा, ते भयसन्दिग्धाः अभवन्, हनुमन्तं सायं मेघवत् विलोकयन्। ततः राक्षसाः, स्वामीआज्ञया विश्वासिताः, सर्वतः भीषणास्त्रैः वानरं अभ्यधावन्।