रामः लक्ष्मणश्च, वीर्यवन्तौ तौ भ्रातरौ, संयुक्तौ लङ्काम् आगमिष्यतः शत्रून् बाणैः निहनिष्यतः। रावणं तस्य च सैन्यं हत्वा, रघुवंशस्य आनन्दः रामः त्वां, शुभे, गृहाय प्रत्यापयिष्यति। अतः सत्त्वं धारय, सौभाग्यं ते अस्तु; अल्पकालं धैर्यं कुरु। शीघ्रं दहद्वन् अग्निवत् रामं द्रक्ष्यसि। राक्षसाधिपः पुत्रैः मन्त्रिभिः बन्धुभिः च सह निहतः सति, त्वं रामेण पुनः संगमिष्यसि, रोहिण्याः चन्द्रेण संगम इव। शीघ्रं मैथिलि, दुःखस्य अन्तं द्रक्ष्यसि; रामबलात् रावणं पतितं साक्षात् पश्यसि। एवं वैदेहीं सान्त्वयित्वा, पवनसुतः हनुमान् गन्तुं निश्चित्य पुनः वैदेहीं अब्रवीत्—राघवः शत्रुनिषूदनः, धृतव्रतः, लक्ष्मणश्च धनुष्मान्, लङ्काद्वारे शीघ्रं आगमिष्यतः। वीरवृन्दं वानराणां, नखदंष्ट्रायुधं, सिंहव्याघ्रबलसम्पन्नं, गजेन्द्रसदृशं, समवेतं त्वं शीघ्रं द्रक्ष्यसि। लङ्कामालयशिखरेषु, श्रेष्ठवानरसमूहान्, गिरिमेघनिनादान्, त्वं पश्यसि, उत्तमस्त्री। रामः हृदि तीक्ष्णस्य प्रेमबाणेन विद्धः, शान्तिं न लभते, सिंहेन पीडितः गजः इव। दुःखेन न रुद, भयेन च मनः न व्यथय; शचीव पतिना इन्द्रेण, त्वं स्वपत्न्या संयोगं लप्स्यसि, सुन्दरी। रामात् श्रेष्ठः कः, सौमित्रिणा तुल्यः कः? तौ भ्रातरौ अग्निवायुसमौ, तव शरणं। राक्षससमूहनिवासे, त्वं दीर्घकालं न स्थास्यसि; प्रियतमा आगमनं न विलम्बितम्—यावत् पुनः मिलामः, तावत् सहनं कुरु। इदानीं वाल्मीकिरामायणे, सुन्दरकाण्डे, चत्वारिंशः सर्गः शृणु। पवनसुतस्य महात्मनः वचनं श्रुत्वा, देवकन्यायाः तुल्या सीता, तस्य कल्याणाय वाक्यम् उवाच। त्वं वानर, यः सुखवचनं हरसि, दृष्ट्वा अहं प्रहर्षिता, यथा अर्धबीजिता भूमिः वर्षं प्राप्य। यथा दुःखकृशाङ्गा अहं पुरुषसिंहं स्प्रष्टुम् इच्छामि, तथा त्वं दया प्रदर्शय। वानरश्रेष्ठ, रामाय परिचयचिह्नं प्रदेयम्—एकाक्षीं वेणिकां क्रोधात् काकाय क्षिप्ता। कपोलस्थं रक्तचिह्नं, तव संस्थापितं, चिह्नं नष्टं सति—एतत् स्मरति वा न। स महेन्द्रवरुणतुल्यः वीरः कथं सीतायाः राक्षससन्निवेशं सहनं शक्यं? एष दिव्यः कृत्स्नमणिः, यः मया रक्षितः, त्वं पश्यसि; दुःखस्थे अपि तं दृष्ट्वा, तव दर्शनं इव हर्षयामि। एष शुभमणिः, वारिजातः, मया प्रेषितः; तस्मात् अधिकं दुःखार्ता अहं जीवितुं न शक्ये। असह्यदुःखानि, हृदयविदारकवचनानि सहन्ये; राक्षससन्निवेशं तव कृते सहन्ये। शत्रुनिषूदन, एकमासं जीवितुं शक्ये; मासात् परं तव वियोगे, न जीविष्यामि। राक्षसाधिपः अत्र, तस्य दृष्टिः अप्रियः; यदि तव विषादं श्रूयेत, क्षणमपि न जीविष्यामि। वैदेह्याः अश्रुपूर्णं दुःखयुक्तं वचनं श्रुत्वा, पवनसुतः महाबलः हनुमान् वचनं प्रोवाच। स्त्री, सत्येन शपथं ते—रामः तव दुःखात् सर्वसुखं परित्यज्य, दुःखितः; रामस्य दुःखेन लक्ष्मणः अपि दुःखितः। सौभाग्येन त्वं प्राप्ता; विलापस्य समयः न; उत्तमस्त्री, इदानीं दुःखस्य अन्तं द्रक्ष्यसि। तौ नरसिंहौ, निष्कलङ्कौ, तव दर्शनाकाङ्क्षिणौ, लङ्कां भस्मीकर्तुं उद्युक्तौ। रावणं राक्षसम् युद्धे बन्धुभिः सह हत्वा, तौ राघवौ, विशाललोचना, त्वां नगरं प्रत्यापयिष्यतः। निष्कलङ्के, रामाय परिचयचिह्नं दातव्यम्, यथा सः जानाति, अतः अधिकं हर्षयिष्यति। सा उवाच—उत्तमं परिचयचिह्नं दत्तम्; एष मणिः, यः मया रक्षितः, रामः पश्येत्। हनुमान्, तव वचनं विश्वसनीयम्; ततः कपिश्रेष्ठः तं मणिं गृह्य। ताम् नमस्कृत्य गन्तुं उद्युक्तः; कपिश्रेष्ठं वेगवृद्धं दृष्ट्वा, जनकनन्दिनी अश्रुपूर्णमुखी, दुःखिता, रुदितवाक्येन अब्रवीत्। हनुमन्, तव शुभं कार्यं; सिंहसदृशौ रामलक्ष्मणौ, सुग्रीवमन्त्रिणः च, सर्वेषां कुशलं निवेदय। राघवः महाबाहुः, दुःखसागरात् माम् उद्धरति, तव प्रबन्धं तत्र करणीयम्। रामं प्राप्त्वा, मम दुःखवेगं, राक्षसैः तिरस्कृतिं, तस्य निवेदय; तव यात्रा शुभा भवतु, कपिश्रेष्ठ। सा संदेशं दत्त्वा, कपिः, कार्यसिद्धः, हर्षितहृदयः, अल्पं कार्यशेषं विचिन्त्य, उत्तरे दिशि मनः स्थापयामास। इदानीं वाल्मीकिरामायणे, सुन्दरकाण्डे, एकचत्वारिंशः सर्गः शृणु।