गङ्गायाः पुण्यस्नाने कृतमात्रे, राजर्षिः भागीरथः सह तैः सर्वैः स्नात्वा शुद्धात्मा बभूव। ततः स दिव्यरथमारुह्य अग्रे प्रस्थितः। तस्य पृष्ठतः गङ्गा स्रवन्ती सुस्वरा अनुगता; देवाः, महर्षयः, दैत्याः, दानवाः, राक्षसाश्च तत्र तत्र तं पन्थानमनुसस्रुः। गन्धर्वयक्षश्रेष्ठाः, किन्नरमहोरगाः, सर्वाः अप्सरसोऽपि, हे राम, भागीरथस्य रथं पृष्ठतः सुसंहृष्टाः अनुययुः। जलचराः सर्वे प्रमुदिताः गङ्गां पृष्ठतः अन्वगच्छन्; यत्र यत्र भागीरथो गच्छति, तत्र तत्र श्रीगङ्गा अपि ययौ। सा सर्वपापहरिणी सरितां श्रेष्ठा गङ्गा, भागीरथस्य पुरतः प्रस्थितवती। ततः साऽद्भुतकर्मणा यज्ञस्थले जह्नोः महात्मनः समीपं प्राप्ता। तत्र गङ्गया तस्य महात्मनः यज्ञवाटिका प्लाविता। तस्याः प्रमादं विज्ञाय, जह्नु ऋषिः कोपसमन्वितः अभूत्। स तु गङ्गां सर्वतो जलं पिबन्निव अद्भुतं कर्म कृतवान्। तद् दृष्ट्वा देवाः, गन्धर्वाः, महर्षयश्च महतीं विस्मयमापुः। ते सर्वे जह्नुं महात्मानं नरश्रेष्ठं पूजयित्वा, तं प्रार्थयामासुः यथाऽयं गङ्गां पुत्रीकुर्यात्। तदा तेन प्रसन्नेन तेजस्विना भगवता कर्णाभ्याम् उत्सृष्टा सा गङ्गा पुनः निर्गता। तस्मात् सा जह्नोः कन्या इति प्रसिद्धा, जाह्नवीति च नाम्ना विख्याता। पुनः सा जाह्नवी भागीरथस्य रथानुगता, सागरमुपेत्य तत्र प्रविष्टा। ततोऽधः पातालं प्रति प्रयता, भागीरथेन राजर्षिणा सूक्ष्मबुद्धिना नीत्वा, यत्र तस्य पितृपितामहाः भस्मसात्कृताः शयानाः अवेक्षिताः। ततः स भागीरथः उत्तमया गङ्गाजलेन तेषां भस्मराशिं प्रक्षालयामास। तदा तेषां सर्वपापक्षयेण स्वर्गगमनं समभवत्, हे रघुवंशनन्दन। एवं चतुश्चत्वारिंशः सर्गः श्राव्यः। ततो राजा गङ्गायाः पथमनुसृत्य सागरं प्राप्तः, भूमेः अधः यत्र भस्मीकृताः पितामहाः स्थिताः, तत्र प्रविवेश। तत्र गङ्गाजलेन भस्मन्यवगाहिते, ब्रह्मा, सर्वलोकाधिपः, राजानमिदं वचनमुवाच— "नरश्रेष्ठ, सगरस्य महात्मनः षष्टिसहस्रपुत्राः उद्धृताः, देवानिव स्वर्गं गताः। यावद् अस्मिन्लोके सागरस्यान्तर्जलमस्ति, तावद् सगरपुत्राः स्वर्गे स्थास्यन्ति। गङ्गा च ते ज्येष्ठकन्या भविष्यति; भागीरथीति लोके ख्यातिं गमिष्यति। त्रिपथगा चासौ देव्या गङ्गा, यतो हि सा त्रिभिः पथिभिः गच्छति, तस्मात् त्रिपथगा इति स्मृता। त्वं च सर्वपितॄणां पूर्वजः, तस्मात् तेषां जलक्रियामाचर, व्रतपरिपूर्तये। पूर्वं चैतद् व्रतं न ते पूर्वजैः प्राप्यं, न च अंशुमता, येन लोके तेजसा तुल्यः कश्चिदन्यः नासीत्। न च तव पितुः दिलीपस्य, धर्मात्मनः, मम तपसा तुल्यस्य, क्षत्रधर्मनिष्ठस्य, गङ्गानयनं सम्प्राप्तम्। त्वं तु, नरश्रेष्ठ, तद्व्रतं समतिक्रम्य, लोके परमां कीर्तिमवाप्तवान्। अस्य गङ्गावतरणस्य कारणं त्वया सम्पादितम्; धर्मस्य परमं स्थानमवाप्तवानसि। स्नानं कुरु, नरश्रेष्ठ, यथाविधि पुण्यं प्राप्नुहि। सर्वपितॄणां जलक्रियां कुरु; अहं स्वलोकं गमिष्यामि।" एवं उक्त्वा ब्रह्मा, सर्वदेवपितामहः, स्वलोकं प्रतिपद्य, सुरपुरं गतो बभूव। ततो भागीरथः राजर्षिः यथाक्रमं विधिवत् सगरपुत्राणां जलक्रियामकार्षीत्। स स्नात्वा, कृतकृत्यः, स्वपुरीं प्रविवेश; स श्रीमान् स्वराज्ये धर्मेण स्थित्वा प्रजाः पालयामास। तं राजानं प्रजाः प्रमुदिताः, दुःखविनिर्मुक्ताः, समृद्धाः, सन्तुष्टाः च समभ्यवन्दन्। एवं, हे राम, गङ्गायाः विस्तरः कथितः। शुभं भवतु; सायाह्नसमयः अपि अतीतः। यः ब्राह्मणेषु, क्षत्रियेषु, अन्येषु च एतां गाथां शृणोति, स भाग्यवान्, कीर्तिमान्, आयुष्मान्, स्वर्गगामी च भवति। तस्य पितरः तुष्टाः; देवाः अपि संतुष्टाः; गङ्गावतरणकथा दीर्घायुषी, शुभदा च। यः शृणोति, स सर्वान् कामान् प्राप्नोति; सर्वपापविनाशः, आयुः कीर्तिश्च वर्धते। एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः समाप्तः। पंचचत्वारिंशः सर्गः आरभ्यते। ततश्च, विश्वामित्रस्य वचः श्रुत्वा, राघवः लक्ष्मणेन सह महदाश्चर्यं प्राप्य, विश्वामित्रं प्रति वाक्यमुवाच— "ब्राह्मण, यद्भवता गङ्गावतरणं कथितं, तच्च सागरपूरणं, अद्भुतमिति मे मन्ये।