ततः श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे एकोनचत्वारिंशः सर्गः श्रूयते। तत्र सीता हनुमन्तं रत्नं दत्त्वा इदं तत्त्वेन रामस्य परिचयचिह्नं इति उवाच। सा रत्नदर्शनात् रामः त्रयाणि स्मरिष्यति—वीरं, मातरं, च दशरथराजानम्। ततः उत्साहेन प्रेरिता सीता कपिश्रेष्ठं हनुमन्तं कार्यस्य साधनाय अधिकं विचारयितुं प्रार्थयति। त्वं कार्यसिद्धौ अधिकारवान्, कपिश्रेष्ठ, तदर्थं दुःखस्य अन्तं यः उपायः स्यात् सः विचिन्त्यः। हनुमान् दुःखनाशनाय यत्नं कृत्वा प्रतिज्ञां कृत्वा तथेति प्रतिज्ञाय वायुपुत्रः संमतवान्। स तदा वैदेहीं नमस्कृत्य निर्गमनाय सज्जः अभवत्। वायुपुत्रस्य गमनं जानन्ती सा जानकी तस्य भावं अवगच्छत्। मैथिली अश्रुपर्याकुलया वाचा हनुमन्तं इदं वाक्यम् उवाच—'हनुमन्, रामाय लक्ष्मणाय च मम कुशलं निवेदय।' कपिश्रेष्ठ, सुग्रीवाय तस्य मन्त्रिणः सर्वे वृद्धकपिभ्यः च मम सन्मानपूर्वकं धर्म्यं च अभिवादनं निवेदयितव्यम्। यथा रघुवीरः मां दुःखसागरात् उद्धरिष्यति, तथा त्वं तदर्थं यत्नं कर्तव्यम्। हनुमन्, रामाय धर्मज्ञाय जीवन्मां निवेदय; एवं वचनं उक्त्वा धर्मं स्थापय। मम वचनं श्रुत्वा सदा आशापूरितः दशरथात्मजः मम मोक्षाय दृढसंकल्पं करिष्यति। तव वचनं श्रुत्वा वीर्यशाली राघवः यथायोग्यं वीर्ये स्थिरं मनः स्थापयिष्यति। सीतावचनं श्रुत्वा वायुपुत्रः हनुमान् अञ्जलिं शिरसि स्थापयित्वा प्रत्युवाच। शीघ्रं रामः कपिवरैः ऋक्षैः च परिवृतः शत्रून् विजित्य तव दुःखं अपाकरोति। मर्त्येषु, असुरेषु, देवेषु च तस्य बाणानां प्रहारं सहितुं न शक्यते। स सूर्यं, वर्षदेवं, यमं च युद्धे तव कृते धैर्येण स्थातुं समर्थः। स समुद्रपरिमितं भूमिं विजयितुं समर्थः, तव कृते रामस्य विजयः निश्चितः। हनुमानस्य सत्यं सुभाषितं वचनं श्रुत्वा सीता तद् अत्यन्तं प्रशशंस ततोऽपि वाक्यं उवाच। सीता पुनः पुनः निर्गमनाय सज्जं हनुमन्तं निरीक्ष्य तस्य वाक्ये पतिस्नेहं अवगच्छत्। 'यदि ते रोचते, वीर, एकं दिनं गूढस्थाने स्थित्वा विश्रान्त्वा श्वः गन्तव्यम्। मम दुःखिता अहं तव सन्निधिः किञ्चित् दुःखविमुक्तिं दास्यति।' किं तु, कपिवरश्रेष्ठ, यदि तव प्रत्यागमनं विलम्बितं स्यात्, तदा मम जीवितेऽपि संकटः स्यात्। तव निर्गमनात् दुःखं पुनः मां पीडयेत्, दुःखं दुःखं च वृद्धयेत्। कपिप्रवर, मम महती शंका अस्ति—कपिरक्षसाम् ऋक्षसाम् च तव सहायानां विषये। कथम् त एव कपिरक्षसेनाः, ऋक्षसेनाः, अथवा नरश्रेष्ठयोः पुत्रौ, महान्तं दुर्गमं च समुद्रं अतिक्रमिष्यन्ति? सर्वेषां जीवेषु केचन त्रयः एव समुद्रं अतिक्रमितुं शक्ताः—गरुडः, त्वं, वा वायुदेवः। तस्मात्, वीर, अस्य अत्यन्तदुष्करस्य कार्यस्य किं समाधानं पश्यसि? त्वं कार्यसिद्धौ प्रमुखः। त्वमेव कार्यसिद्ध्यर्थं पर्याप्तः, शत्रुवीरनाशनः, तव प्रसिद्धिः कर्मफलस्य रूपम्। यदि स सर्वसेनया रावणं युद्धे जित्वा विजयी स्वपुरीं गच्छेत्, तद् तस्य योग्यं। यदि काकुत्स्थः लङ्कां सेनया पूर्णां कृत्वा शत्रुं नाशयित्वा मां आनयेत्, तदपि तस्य योग्यं। तस्मात्, तस्य महात्मनः युद्धनिष्ठस्य वीरस्य वीर्यं तव कर्मणा अनुरूपं भवतु। सीताया विनययुक्तं सुयुक्तं च वचनं श्रुत्वा हनुमान् प्रत्युवाच। 'देवि, सुग्रीवः कपिरक्षसेनानां नायकः, सत्यनिष्ठः, स्थिरसंकल्पः, तव साहाय्याय निश्चितः। अनन्तसहस्रशः कपिभिः परिवृतः स राक्षसानां नाशनाय शीघ्रं आगमिष्यति, वैदेहि। तस्य अनुयायिनः वीर्यशौर्यबलसम्पन्नाः, मनोजवाः, आज्ञापालनपराः। तेषां गमनं उपरि अधः तिर्यक् च निर्बाधम्; ते महाकर्मणि न च विफलाः, तेषां ऊर्जा अपरिमिता। ते उच्चैः उत्साहिताः वायुपथं अनुगम्य भूमिं पर्वतान् समुद्रान् च परिक्रान्तवन्तः। तत्र वनेषु मम तुल्याः वा अतिशयाः कपयः सन्ति; सुग्रीवसमीपे मम कोऽपि न हीनः।' 'तस्मात्, देवी, दुःखस्य समाप्तिः अस्तु; तव शोकः निवर्त्यताम्। कपिप्रवराः एकेन एव लङ्कां अतिक्रम्य आगमिष्यन्ति।