हनुमान्, जनकस्य पुत्र्याः केशबन्धनात् मुक्तं पर्वतवायुनाऽऽकुलितं तं परममूल्यं मणिं प्रसन्नचित्तः समादाय प्रतिनिर्गमनाय उद्युक्तः अभवत्। तत्र वैदेही सीता हनुमन्तं प्रति मणिं दत्त्वा इदं उवाच— “एषः परिचयचिह्नः, रामाय तु निखिलतः ज्ञातः। मणिं दृष्ट्वा रामः त्रयः स्मरिष्यति— वीरः, मम माता, दशरथराजः च। अतः त्वं उत्साहेन प्रेरितः, कार्यसिद्धये किं अन्यद् कर्तुं शक्यं इति विचिन्तय। कार्यसिद्धौ त्वमेव प्रामाण्यं, कपिश्रेष्ठ, दुःखान्ताय यत्कर्म कर्तुं शक्यं तद् विचिन्तय। हनुमन्, यत्नं कुरु दुःखनाशकः भव। वायुपुत्रः प्रतिज्ञाय तथेति प्रतिपद्य अभवत्। हनुमान् वैदेह्यै नमस्कृत्य निर्गमनाय उद्युक्तः। वायुपुत्रस्य कपिस्य गमनं ज्ञात्वा सीता तं अवगच्छत्। मैथिली अश्रुशोकनिःस्वनया वाचा हनुमन्तं इदं उवाच— “हनुमन्, मम कुशलं रामाय लक्ष्मणाय च निवेदय। कपिश्रेष्ठ, सुग्रीवाय तस्य मन्त्रिणः, सर्वे वरिष्ठकपिभ्यः च मम विनीतं धर्मयुक्तं च अभिवादनं निवेदय। यथा बलवान् रामः मां दुःखस्रोतसः उद्धरिष्यति, तथा त्वं अपि तदर्थं प्रयत्नं कुरु। हनुमन्, रामाय धर्मज्ञाय जीवितं मम अस्ति इति वद; एवं धर्मं स्थापय। मम वचनं श्रुत्वा सदा आशया पूर्णः दशरथात्मजः उद्धारणाय दृढसंकल्पः भविष्यति। तव वचनं श्रुत्वा, मम संदेशं गृह्य, वीरः राघवः यथायोग्यं वीर्ये दृढसंकल्पः भविष्यति।” सीतायाः वचनं श्रुत्वा वायुपुत्रः हनुमान् अञ्जलिं शिरसि स्थापयित्वा प्रत्युवाच— “शीघ्रं रामः कपिश्रेष्ठैः ऋक्षैः च परिवृतः आगमिष्यति, शत्रून् विजित्य दुःखं ते निवारयिष्यति। न मर्त्येषु, न असुरेषु, न देवेषु कोऽपि तस्य बाणप्रसारणे स्थितुं शक्नोति। स सूर्यं, वर्षदेवं, यमं च युद्धे तव निमित्तं सहनाय समर्थः। स भूमिं समुद्रपर्यन्तां जयितुम् अर्हति; तव निमित्तं, जनकनन्दिनि, रामस्य विजयः निश्चितः।” एतद् सत्यं सुवचनं श्रुत्वा सीता तद् अतिशयेन समन्ययत्, पुनः वचनं प्राह। सीता पुनः पुनः हनुमन्तं निर्गमनाय उद्युक्तं वीक्ष्य, तस्य वाक्ये रामे प्रति गाढस्नेहं अनुभूय, इदं उवाच— “यदि उचितं मन्यसे, वीर, एकं दिवसं अत्र गुप्तस्थाने स्थित्वा विश्रान्त्वा श्वः निर्गच्छ। मम दुःखात् मुक्तिः तव सन्निधाने क्षणमपि स्यात्। कपिशार्दूल, यदि त्वं विलम्बं कुर्याः, न संशयः मम जीवितेऽपि आपद् स्यात्। तव गमनात् दुःखं पुनः मां पीडयेत्, दुःखं दुःखं च वर्धयेत्। कपिप्रवर, महत् संशयः मम कपिकक्ष्येषु ऋक्षेषु च अस्ति। कथं तु ते कपिकक्ष्याः ऋक्षाः च, अथवा नरश्रेष्ठयोः पुत्रौ, समुद्रं विस्तीर्णं दुस्तरं च अतिक्रमिष्यन्ति? सर्वेषु प्राणिषु केवलं त्रयः समुद्रं तरितुं समर्थाः— गरुडः, त्वं, वायुदेवः च। अतः वीर, अस्मिन् दुष्करे कार्ये किम् उपायं पश्यसि? त्वमेव कार्यसिद्धौ अग्रणी। त्वमेव पर्याप्तः अस्य कार्यस्य सिद्धये, शत्रुसैन्यविनाशनः, तव प्रसिद्धिः कर्मफलम्। यदि सर्वसैन्येन रावणं युद्धे जित्वा विजयी स्वपुरीं गच्छेत्, तद् रामस्य योग्यं। यदि काकुत्स्थः लङ्कां सेनाभिः पूरयित्वा शत्रुं निहत्य मां आनयेत्, तदपि तस्य उचितम्। अतः तस्य महात्मनः युद्धनिपुणस्य वीर्यं तव कर्मणा तुल्यं भवतु।” सीतायाः विनीतं युक्तं च वचनं श्रुत्वा, हनुमान् उत्तरम् उवाच— “देवि, सुग्रीवः कपिकक्ष्यऋक्षसैन्यस्य स्वामी, लीलायाम् अग्रगामी, सत्यनिष्ठः, तव साहाय्ये दृढसंकल्पः। सह सहस्रैः लक्षैः च कपिभिः राक्षसविनाशकः शीघ्रं आगमिष्यति, वैदेहि। तस्य अनुयायिनः वीर्यशौर्यबलसम्पन्नाः, मनोजवाः, आदेशे सदा सज्जाः। तेषां गतिः उपरि अधः पार्श्वे च निर्बन्धा; ते महाकर्मणि न च बाध्यन्ते, तेषां तेजः अनिमितम्। तेषां उच्चैः उत्साहयुक्ताः वायुपथं अनुगम्य पृथिवीं पर्वतान् समुद्रान् च बहुशः परिक्रान्ताः। तत्र वनवासिनः मम तुल्याः, अथवा मत्तः श्रेष्ठाः; सुग्रीवस्य समीपे मम कोऽपि हीनः न अस्ति।” एवं सुमधुरं, श्रद्धापूर्णं, कार्यानुगुणं संवादं हनुमान् सीतया सह कृतवान्, कार्यसिद्धये प्रतिज्ञाय शीघ्रं निर्गमनाय उद्युक्तः अभवत्।