हनुमान् सीताम् उवाच—"राघवाय, बलिन्याय लक्ष्मणाय, दीप्ताय सुग्रीवाय, वा समागतवानराय किं संदेशं वक्तव्यम्, तद् मे ब्रूहि।" तस्य वचनं श्रुत्वा सीता पुनः प्रत्यवदत्—"कौसल्या धर्मात्मा जगन्नाथं रामम् जनयामास।" सीता पुनः हनुमन्तम् उवाच—"मम कृते तस्य कुशलं पृच्छ, शिरसा नमस्कुरु; तथा माल्याभरणयुक्ताभिः प्रियाभिः स्त्रीभिः। पृथिव्यां दुर्लभं राज्यं, मानं च प्रियं तस्य पितरौ मातरं च दर्शय।" "सुमित्रायाः धर्मात्मा पुत्रः, रामस्य वनवासे सहगम्य, सर्वसुखं त्यक्त्वा, निष्ठया तिष्ठति। सः काकुत्स्थं अनुगच्छति, भ्रातृरक्षणाय वनं गतः, विशालबाहुः, महाबलः, विचक्षणः, शोभनः च।" "सः रामे पितृवत्, मयि मातृवत्, आचरति; किंतु मम अपहरणसमये वीरः लक्ष्मणः न जानाति। वृद्धसेवकः, सौभाग्ययुक्तः, कार्यकुशलः, अल्पवाक्यः, राजपुत्रस्य प्रियेषु श्रेष्ठः, पितृसदृशः।" "सः रामस्य ममापि सदैव प्रियतरः, यः कार्ये नियुक्तः, तत् वीर्येण साधयति। येन दृष्ट्वा राघवः अपि धर्मानुगतिं विस्मरति—सः मम कृते कुशलं वचनं वदेत्।" "सौम्यः, शुद्धः, समर्थः, रामस्य प्रियः लक्ष्मणः; हे वानरश्रेष्ठ, दुःखहरः भवतु।" "त्वं अस्य कार्यस्य सिद्धौ प्राधिकारी, वानरनायक; राघवः तव यत्नेन मम विषये यथायोग्यं कुर्यात्।" "मम पतिं रामं वीरं पुनः पुनः वद—'मासमेकं जीविष्यामि, दशरथस्य पुत्र।'" "मासात् अधिकं न जीविष्यामि—सत्यं वदामि; रावणेन मायया पापेन च गृहीता, त्वं मम उद्धारं कुरु, कौशिक्याः अधःलोकात् उद्धारणवत्।" ततः सीता वस्त्रात् दिव्यं भूषणं, रत्नमणिं, हनुमन्ते ददौ—"एषः राघवाय दातव्यः।" हनुमान् तं रत्नं प्राप्य, तं अंगुल्यां स्थापयामास, तस्य बाहुः अयोग्यः आसीत्। रत्नं गृहीत्वा, वानरश्रेष्ठः, सीतायाः प्रदक्षिणं कृत्वा, प्रणम्य, तस्याः समीपे स्थितः। सीतादर्शनात् हनुमान् परमं हर्षं प्राप्य, हृदयेन रामं लक्ष्मणं च, शुभलक्षणयुक्तौ, स्मरन्। जनकनन्दिन्या रक्षितं रत्नं, केशात् विमुक्तं, पर्वतवायुनाः कम्पितं, हर्षितचित्तः गृहीत्वा प्रतिगमनाय उद्यतः। इदानीं वाल्मीकि-रामायणे सुन्दरकाण्डे एकोनचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्। रत्नं दत्त्वा सीता हनुमन्तम् उवाच—"एषः परिचयः, रामाय निश्चितं ज्ञातः।" रत्नदर्शनात् रामः त्रयः स्मरिष्यति—वीरं, मातरं, दशरथं च। अतः त्वं उत्साहेन प्रेरितः, वानरश्रेष्ठ, कार्यस्य साधनाय यत्किंचित् चिन्तय। कार्यसिद्धौ त्वं प्राधिकारी, वानरश्रेष्ठ; दुःखस्य अन्ताय यत्प्रयत्नं भवेत्, तत् चिन्तय। हनुमान् प्रयत्नं कृत्वा दुःखहरः भवतु; तं वायुपुत्रः प्रतिज्ञाय अनुमोदितवान्। हनुमान् वैदेह्यै शिरसा नमस्कृत्य प्रस्थानाय उद्यतः; वायुपुत्रस्य गमनं ज्ञात्वा सीता अवगच्छत्। अश्रुपर्याकुलया वाचा मैथिली हनुमन्तम् उवाच—"रामाय लक्ष्मणाय च मम कुशलं निवेदय।" "वानरश्रेष्ठ, सुग्रीवाय, तस्य मन्त्रिणः, सर्वेभ्यः वृद्धवानरेभ्यः, मम सन्मानं धर्मयुक्तं निवेदय।" "यथा रामः महाबाहुः दुःखसागरात् माम् उद्धरिष्यति, तथा त्वं अपि तत्र प्रयत्नं कुरु।" "हनुमान्, रामाय धर्मनिष्ठाय, जीवितं मम अस्ति, इति निवेदय; एतानि वचनानि वद, धर्मं स्थापय।" "मम वचनं श्रुत्वा, सदा आशया पूर्णः, दशरथस्य पुत्रस्य उद्धारसंकल्पः वर्धिष्यते।" "तव वचनं श्रुत्वा, मम संदेशं गृहीत्वा, वीरः राघवः यथायोग्यं वीर्ये स्थिरं मनः करिष्यति।" सीतायाः वचनं श्रुत्वा, वायुपुत्रः हनुमान् अञ्जलिं शिरसि स्थापयित्वा प्रत्यवदत्—"शीघ्रं रामः वानरभ्यः भल्लूकेभ्यः च परिवृतः, शत्रून् युद्धे विजित्य, तव दुःखं निवारयिष्यति।" "न कश्चित् मनुष्येषु, नासुरेषु, न देवेषु, येन रामस्य बाणानां प्रतिकारः शक्यः।" "सः सूर्यं, वरुणं, यमं च अपि, तव कृते युद्धे स्थातुं समर्थः।" "सः समुद्रपर्यन्तां पृथिवीं अपि विजेतुं समर्थः; तव कृते, जनकनन्दिनि, रामस्य विजयः निश्चितः।" हनुमन्तः वचनं श्रुत्वा, सीता तानि सत्यं, सुवचनं, प्रशंस्यं मन्यमाना, पुनः वचनं उवाच। तदा सीता प्रस्थानाय उद्यतं हनुमन्तं पुनः पुनः निरीक्ष्य, तस्य वचनात् पत्यौ गाढं स्नेहं अवगच्छत्। "यदि उचितं मन्यसे, वीर, एकं दिनं गूढस्थाने तिष्ठ; विश्राम्य, श्वः प्रस्थानं कुरु।" एवं सुन्दरकाण्डस्य एते श्लोकाः एकीकृत्य, श्रीरामायणे कथा प्रवहति।