सा सीता, राघवबलनिर्भराऽहमिति हनूमन्तं प्रत्युवाच—राघवस्य, तस्य च भ्रातॄणां महाबलानां, तव च राजवंशस्य, प्राणाः मयि आश्रिताः सन्ति। तौ रामलक्ष्मणौ मम कृते शोकेन दुःखितौ, सर्वैः कपिभिर्वानरैश्च सह, जीवनरक्षणं परित्यज्य, दुःखवशाद्वर्तेते। अहं पतिदेवता सती, हे कपिश्रेष्ठ, रामातिरिक्तस्य अन्यस्य देहस्पर्शं न इच्छामि। बलहीनत्वात् रावणेन बलात्स्पृष्टा, किं करिष्याम्यहम्? अनाथा, निरुपायाऽस्मि। यदि रामः दशग्रीवं सर्वैः राक्षसैः सह हत्वा मां अत्रतः नयेत्, तत् तस्य युक्तं स्यात्। तस्य महात्मनः शौर्यं श्रुत्वा दृष्ट्वा च, युद्धे रिपूनां दलनं, न देवा न गन्धर्वा न नागा न राक्षसाः रामसमाः युद्धे दृश्यन्ते। युद्धे तं धनुष्मन्तं, महाबलपराक्रमम्, इन्द्रतुल्यं, लक्ष्मणेन सह राघवं कः प्रतिसहिष्यते? वातप्रेरितज्वलनमिव। लक्ष्मणेन सह राघवं सेनाप्रमथनं, दिशां मदगजोपमं, whose arrows shine like the sun at the end of an age, युद्धे कः प्रतिरोधं करिष्यति, हे कपिश्रेष्ठ? अतः त्वं शीघ्रं राघवं लक्ष्मणं च, प्रियं मम, सेनापतिभिः सह, अत्र आनय। रामशोकदुःखेन चिरं तप्यमाना, त्वया प्रमोदिता स्याम्, हे वीर्यवान् कपे। एवं सर्गः अष्टत्रिंशः श्रूयतां श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे। ततः स कपिसिंहः हनूमान्, तया सीतया उक्तं श्रुत्वा, प्रसन्नचित्तः, वाक्यविशारदः, प्रत्युवाच—यदुक्तं त्वया, शुभे, तत्सर्वं युक्तम्; स्त्रीणां स्वभावाय, पतिव्रतानां, लज्जायाश्च अनुरूपम्। त्वं स्त्रीत्वात्, मयि आश्रित्य, शतयोजनविस्तीर्णं सागरं न शक्नोषि लङ्घयितुम्। द्वितीयं कारणं यदुक्तं, हे जानकि, लज्जया यत् रामातिरिक्तस्य अन्यस्य संस्पर्शं न इच्छसि—एतत् तव, महात्मनः भार्यायाः, उचितमेव। त्वामिव अन्यः कः स्त्री, हे देवी, एतादृशं वाक्यं ब्रूयात्? काकुत्स्थः सर्वं मया दृष्टं कृतं च, पूर्वमुक्तं च, विस्तरेण श्रोतास्यति। बहुधा रामस्य प्रियार्थं, स्नेहातिशयात्, एतदुक्तं मया। लङ्कायाः प्रवेशो दुष्करः, सागरः दुस्तरः, मम च शक्त्या, एतदुक्तं। अद्यैव त्वां रघुनन्दनेन संयोगयितुमिच्छामि, स्नेहात्, अन्यथा न उक्तम्। यदि त्वं मया सह गन्तुं न शक्नोषि, तर्हि किञ्चित् अभिज्ञानं ददातु, येन राघवः ज्ञास्यति। एवं हनूमता उक्ता सा सीता, देवरूपिणी, बाष्पगद्गदया वाचा शनैः प्रत्युवाच—एष अभिज्ञानश्रेष्ठः। मम प्रियाय वद—चित्रकूटशिखरे पूर्वोत्तरदेशे, मुनिनिवासे, मूलफलतोयसम्पन्ने मन्दाकिन्याः समीपे, यत्र सिद्धाः वसन्ति। तत्र विविधपुष्पगन्धिनि कानने, जलसिक्तानां विचर्य, मम अङ्के त्वं उपाविशत्। तदा कश्चित् काकः मांसयुक्तः माम् उपतप्तवान्; अहं पिण्डमुत्क्षिप्य काकं तर्जयितुम् अयम्। स काकः माम् विदार्य, तत्रैव तस्थौ, मांसलुब्धः, न निवृत्तः। तं पक्षिणं कुपिता, मेखलां आकृष्य, वस्त्रं अपसृप्य, तदा त्वया दृष्टा। त्वया हास्यं कृतम्; अहं तदा कोपात् लज्जिता, काकेन विदारिताङ्गी, त्वां समाश्रयं गतवती। क्लान्ता च अहं तव अङ्के प्रविष्टा; त्वं प्रमुदितः, कोपितां माम् आश्वास्य। बाष्पपूर्णमुखी शनैः नेत्रौ मर्षयन्ती, त्वया दृष्टास्मि, हे नाथ, काकविक्षिप्ता। तदा राघवाङ्के चिरं निद्रां गतवती; पुनः भरतज्येष्ठः मम अङ्के शयानः। पुनः स काकः समुपागमत्; मम सुप्तायाः राघवाङ्कात् उत्थाय, काकः सहसा आगत्य, स्तनयोर्मध्ये माम् उपतपत्। पुनः पुनः आकाशे पतन्, मां भीषयन्, तदा रामः, रुधिरधारां पश्यन्, उत्थितः। स मां स्तनयोः विदारितां दृष्ट्वा, महाबाहुः, कोपविस्फारितलोचनः, फणिनं इव, इदं वचनं प्रोवाच— "का त्वया, भुजङ्गनासिके, स्तनयोर्मध्ये विदारितम्? कः पञ्चमूर्धानं सर्पं क्रुद्धं स्प्रष्टुं धृष्टः?" इति। स सर्वतः वीक्ष्य, स रक्तनखः काकः मम पुरतः स्थितः। स काकः, इन्द्रस्य पुत्रः, पक्षिराजः, वातवेगसमः, भूमिम् अभिसंचरन्। तदा महाबाहुः, कोपाविष्टः, तस्य काकस्य प्रति क्रूरं कर्तुं निश्चित्य, कुशशय्यायाः एकं दर्भं गृहित्वा, ब्रह्मास्त्रेण अभिमन्त्र्य, ज्वलन्तम् अग्निमिव कालाग्निं पक्षिणं प्रति प्रेषयामास। स ज्वलनदर्भः आकाशे तं काकं अनुजगाम।