सीता हनूमन्तं मधुरया वाचा सम्बोधयन्ती तत्रोवाच—"यदि त्वया मम कृते यः प्रयासः कृतः, सः निष्फलः स्यात्; यतः महत् पुण्यं तदा स्यात् यदा रामः त्वया सहितः आगच्छेत्। मम जीवितं तु राघवे अप्रमेयबलसम्पन्ने, तस्य भ्रातृषु महाबलिषु, च तव राजवंशे एव प्रतिष्ठितम्। तौ च राघवौ मम कृते शोकेन क्लेशेन च कृशौ, सर्वे च वानरर्षभाः ऋक्षाश्च, जीवितस्य रक्षणं त्यजेयुः। पतिदेवता प्रधानं कृत्वा, हे वानरश्रेष्ठ, अन्यस्याङ्गस्पर्शनं नाहं इच्छामि; रामस्य एवाङ्गस्पर्शनं प्रार्थये। रावणेन बलात् स्पृष्टा अहम्—अशक्ता सा अहं किं कुर्वीत? अनाथा तदा किं मया कर्तव्यम्? यदि रामः दशग्रीवं राक्षसैः सह निहत्य मां अत्रादाय गच्छेत्, तदा तस्य युक्तं स्यात्। तस्य महात्मनः रणशौर्यं श्रुत्वा दृष्टं च मया—सः रिपून् रणाङ्गणे विदारयति; न देवा न गन्धर्वा न सर्पा न राक्षसाः तस्मै समा युद्धे। सः धनुष्मान्, महाबलः, इन्द्रसमानपराक्रमः—युद्धे तं राघवं लक्ष्मणेन सह कः स्थातुं शक्तः? सः वातप्रेरितः ज्वलितः अग्निवत्। लक्ष्मणेन सह राघवः, सेनानिकायविनाशनः, दिशां मदोन्मत्तद्विपवत् स्थितः, तस्य सूर्यसमप्रभाः शराः युद्धे कः सहेत, हे वानरश्रेष्ठ? तस्मात् त्वं शीघ्रं राघवं लक्ष्मणं च मम प्रियं प्रधानैः सहितं अत्र आनय; दीर्घकालं रामशोकक्लिष्टा अहं—त्वं मां हर्षय, वीर वानर।" ततः श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिकृते सुन्दरकाण्डे अष्टत्रिंशः सर्गः श्रोतव्यः। अथ तदा वानरव्याघ्रः तैः वचोभिः सन्तुष्टः सखीमिव सीतां प्रत्युवाच, श्रुत्वा तस्याः वचनं, वाक्यविशारदः सन्। "यदुक्तं त्वया, शुभे, तद् युक्तम्; स्त्रीस्वभावाय, पतिव्रतानां, लज्जायाश्च योग्यं। त्वं स्त्री, अत एव मयि आश्रित्य, शतयोजनविस्तीर्णं महारणवम् अतिक्रान्तुं न शक्नोषि। द्वितीयं कारणं यद् उक्तं त्वया, जानकि, लज्जया युक्तया—रामात् अन्यस्य स्पर्शे त्वं अयुक्ता इति—एषा त्वया, महात्मनः भार्यया, योग्यं उक्तम्; त्वदन्या कः इदृशं वदेत्? काकुत्स्थः सर्वं विस्तारतः श्रोतुं अर्हति—यत् त्वया कृतं, यच्च मया पुरः उक्तम्। बहुषु हेतुषु, रामस्य प्रीत्यर्थं, स्नेहेन पूर्णचित्तः अहम् एतद् उक्तवान्। लङ्कायाः प्रवेशः दुस्तरः, महोदधिः दुष्प्राप्यः, मम शक्त्या च, एतद् उक्तम्। अद्यैव त्वां रघुनन्दनसहितां कर्तुम् इच्छामि, गाढस्नेहात्; अन्यथा न उक्तम्। यदि त्वं न शक्नोषि मया सह गन्तुम्, तर्हि कञ्चिद् अभिज्ञानं देहि, येन राघवः त्वां जानीयात्।" एवं हनूमता उक्ता, सीता, देवकन्योपमा, बाष्पगद्गदया वाचा शनैः वचनं अब्रवीत्—"एषा उत्तमा अभिज्ञा; प्रियाय मम वद—चित्रकूटपर्वतस्य पादे, पूर्वदिशि, यत्र मन्दाकिनी नदी समीपे, मुनीनां वासः, मूलफलजलसमृद्धे देशे, तत्र त्वं मया सह उपविष्टः, विविधपुष्पगन्धिषु काननेषु, जलक्लिन्नः विचरन्। तत्र काकः मांसयुक्तः माम् आघ्रादयन्, अहम् उपलम् उत्थाप्य तम् काकं आपोहितुम् उद्यम्य। सः काकः मां विदारयन् तत्रैव निलीनः, सः मांसलोलुपः, न निवृत्तः। अहं क्रुद्धा, सूत्रमाकर्षन्ती, वस्त्रं च अपसृप्य, तदा त्वया दृष्टा। त्वया हास्यं कृतम्, अहम् लज्जिता क्रुद्धा च, काकेन विदीर्णा, त्वम् उपगता। तदा श्रान्ता अहम् उपविष्टस्य तव अङ्के प्रविष्टा; त्वया तुष्टेन सान्त्विता, क्रुद्धा अपि। बाष्पपूर्णवदना शनैः नेत्रे प्रक्षालयन्ती, त्वया दृष्टा, काकप्रकोपिता। श्रमेण राघवस्य अङ्के चिरं सुप्ता, ततो भरताग्रजः मम अङ्के सुप्तः। पुनः काकः आगतः; अहं सुप्तसंज्ञात् उत्थाय राघवाङ्कात्, काकः सहसा आगत्य स्तनयोः विदारयन् माम्। पुनः पुनः उत्पत्य सः मां घोरतरं विदारयन्, तदा रामः उदतिष्ठत्, रक्तबिन्दून् स्रवतः दृष्ट्वा। तदा स्तनयोः मम विदीर्णां दृष्ट्वा, सः महाबाहुः, सर्प इव क्रुद्धः, शश्वत् श्वसित्वा इदं वचनम् अब्रवीत्—'कस्य त्वया, भोगिनासिका, स्तनयोः मध्ये घातः कृतः? कः क्रुद्धः पञ्चमुखसर्पेण सह क्रीडति?' इति। सर्वतः वीक्ष्य, सः काकः मम पुरतः स्थितः, तीक्ष्णनखः रक्तलेपितः दृष्टः। तं काकं इन्द्रपुत्रं, विहगश्रेष्ठं, वातवेगं, पृथिवीं संचरन्तम्, रामः अपश्यत्। तदा सः महाबाहुः, क्रोधदीप्तनेत्रः, काकस्य प्रति घोरकर्म कर्तुं निश्चितवान्। दर्भमेकं शय्यायाः आदाय, ब्रह्मास्त्रेण अभिमन्त्र्य, तद् दर्भाग्रं विहगस्य पुरतः कालाग्निवत् जज्वाल।