सीता देवी, दुःखेन क्लिष्टा, हनुमन्तं उवाच— "अन्यथा राक्षसान् गृहीत्वा मां गुप्तं कुर्वेयुः, यत्र न कपयः न राघवः च जानेयुः। तदा युष्माकं मम निमित्तं कृतं प्रयासं व्यर्थं स्यात्, यतः महत् पुण्यं राघवस्य त्वया सह आगमनं अस्ति। मम जीवितं राघवस्य अप्रमेयबलस्य भ्रातृणां च महाबाहूनां तव च राजवंशस्य आश्रितम्। तौ राघवः लक्ष्मणः च, मम दुःखेन शोकसन्तप्तौ, सर्वे कपयः भल्लूकाः च जीवितरक्षणं त्यजेयुः। अहम् पतिसंनिधिं अग्रे स्थापयन्ती, हे कपि, अन्यस्य शरीरस्पर्शं न इच्छामि, रामस्य एव स्पर्शं वाञ्छामि। रावणस्य स्पर्शं बलात् सहना, निःसहायायाः मम किं कर्तुं शक्यम्? यदि रामः दशग्रीवम् राक्षसान् च हत्वा मां इतः गृहीत्वा गच्छेत्, तस्य उचितं स्यात्। तस्य वीर्यं शृणोमि पश्यामि च, शत्रुनिर्दलनस्य युद्धे महानात्मनः; न देवाः न गन्धर्वाः न नागाः न राक्षसाः रामस्य युद्धे समः। युद्धे तं धनुष्मन्तं, इन्द्रसमं बलं प्रवीर्यं च, लक्ष्मणेन सह राघवम् कः सहनं शक्नुयात्? कः, हे कपिश्रेष्ठ, सेनानिर्दलनं राघवम् लक्ष्मणेन सह, दिशागजमिव, सूर्यप्रभाभिः शरैः युद्धे तिष्ठन्तं, सहनं शक्नुयात्? तस्मात्, हे कपिश्रेष्ठ, शीघ्रं राघवम् लक्ष्मणेन सह, मम प्रियं, प्रमुखैः सहितं आनय; रामस्य दुःखेन दीर्घकालं क्लिष्टा अहम्—त्वं मां हर्षय।" इति श्रीवाल्मीकि रामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टत्रिंशः सर्गः श्रूयते। ततः स कपिसिंहः हनुमान्, सीतायाः वचनं श्रुत्वा, प्रसन्नः, वाक्यकुशलः, सीतां उवाच। "यद् उक्तं त्वया, शुभवर्णे, उचितं; स्त्रीस्वभावाय, पतिव्रतानां, लज्जायाः च यथार्हम्। त्वं स्त्री, अतः शतयोजनविस्तीर्णं समुद्रं मयि आश्रित्य पारं न शक्नोषि। द्वितीयं कारणं यद् त्वया उक्तं, हे जानके, लज्जासम्पन्ने—रामस्य अन्यम् शरीरस्पर्शं न युक्तम्—एतत् तव, महात्मनः पत्नी, उचितं; अन्यः कः त्वदृते एतादृशं वदेत्? काकुत्स्थः सर्वं विस्तरेण श्रोष्यति—यद् त्वया कृतं, यद् मया पुरः उक्तं। बहूनि कारणानि, रामस्य प्रियार्थं, स्नेहपूर्णचित्तेन, मया उक्तं। लङ्कायाः प्रवेशः कठिनः, महोदधिः दुस्तरः, मम शक्त्या, अतः एव उक्तं। त्वां रघुनन्दनस्य समागमे इच्छामि, स्नेहवशात्; अन्यथा न उक्तम्। यदि त्वं मया सह गन्तुं न शक्नोषि, तत् किञ्चित् अभिज्ञानं देहि, यथा राघवः जानाति।" हनुमता एवम् उक्ता, सीता, देवकन्यायाः सदृशी, अश्रुपरिप्लुतवाक्यं शनैः उवाच— "एष अभिज्ञानः श्रेष्ठः; मम प्रियाय वद—चित्रकूटपर्वतस्य पादे, उत्तरपूर्वे स्थले, तत्र ऋषिसंवसिते, मूलफलजलसमृद्धे, मन्दाकिन्याः समीपे, सिद्धवसति, तत्र पुष्पगन्धिते कानने, जलसिक्तं भ्रमित्वा, त्वं मम गोत्रे उपविष्टः। तत्र कौशिकः मांसयुक्तः काकः मां तुदति; अहम् काष्ठं उत्तोल्य काकं अपाकर्षितुम् इच्छामि। काकः तुदित्वा तत्र एव गूढः, मांसस्य लोभात् न निवर्तते। अहम् तं पक्षिणं क्रुद्धा, उपनहं आकर्षन्ती, वस्त्रं स्खलति, तदा त्वया दृष्टा। त्वया हसितं, अहम् तदा क्रुद्धा लज्जिता, काकस्य तुदिता, तव समीपं आगता। तदा श्रान्ता, उपविष्टस्य तव गोत्रे प्रविष्टा; क्रुद्धा अपि त्वया हृष्टेन सान्त्विता। अश्रुपूर्णमुखी, शनैः नेत्रं प्रक्षालयन्ती, त्वया दृष्टा, हे प्रिय, काकेन विगलितवृत्तिः। श्रान्त्या, राघवस्य गोत्रे दीर्घं निद्रिता; ततः भरतस्य ज्येष्ठः भ्राता मम गोत्रे निद्रिता। पुनः काकः आगतः; तदा अहम् निद्रातः उत्तिष्ठन्ती, राघवस्य गोत्रात् उत्थाय, काकः त्वरया मम उरः मध्ये तुदितवान्। पुनः पुनः, आकाशे उड्डीय, भीषणं तुदितवान्; तदा रामः उत्तिष्ठति, रक्तबिन्दुं दृष्ट्वा। तदा, मम वक्षःक्षते दृष्ट्वा, स महाबाहुः, सर्पः इव कोपितः, श्वसित्वा इदं वदति— 'कस्य, नागनासिके, तव वक्षःमध्ये क्षतं जातम्? कः पञ्चमुखसर्पेण क्रुद्धेन क्रीडति?' सर्वत्र दृष्ट्वा, स काकं मम पुरतः स्थितं, तीक्ष्णनखं रक्तनखं अपश्यत्। स काकः, इन्द्रस्य पुत्रः, पक्षिणां श्रेष्ठः, वातवेगः, पृथिवीं परिक्रान्तः। तदा स महाबाहुः, कोपात् दीप्तनेत्रः, काकं प्रति घोरं कर्म कर्तुं निश्चितः, स बुद्धिमतां श्रेष्ठः।" इत्येवम् सीता हनुमन्तं प्रति, स्मृत्याः अभिज्ञानं दत्त्वा, रामाय दुःखं, स्नेहं च निवेदयति।