हनुमान्, पवनसुतः, सीतायाः समीपे स्थित्वा गर्वितः स्वबलं प्रकटयन् उवाच—अहं लङ्कां पर्वतवनद्वाररक्षिभिः सहितां यत्र इच्छामि तत्र नेतुं समर्थः। अतः, हे वैदेहि, तव मनः स्थिरं भवतु, चिन्ता मा कुरु; राघवः लक्ष्मणश्च दुःखमुक्तौ भवतां, तव कृते। सीता, जनकनन्दिनी, पद्मपत्रविशालाक्षी, पर्वतसमं हनुमन्तं दृष्ट्वा, पवनात्मजं सम्बोधितवती—मम ते साहसम् बलं च ज्ञातम्, त्वं महाकपिः, वेगः तव वातसमानः, तेजः अग्निसदृशं अद्भुतम्। सामान्यः जनः कथं इमं देशं गन्तुं समर्थः? अथवा, अनन्तं समुद्रं कर्तुं कः शक्तः, हे कपिसत्तम? त्वं गन्तुं नेतुं च समर्थः, कार्यस्य शीघ्रसिद्धिः तव निश्चितम्। किन्तु, हे कपिश्रेष्ठ, त्वया सह गन्तुं न उचितम्; तव वातसमानः वेगः मां मोहितुं शक्नोति। त्वं शीघ्रं गच्छन्, आकाशे समुद्रस्य उपरि, मम पृष्ठात् पतिष्यामि। समुद्रे शार्दूलमकरयुक्ते पतित्वा, शीघ्रं अहं असहायः जलेषु जीवेषु उत्तमभक्ष्यं भविष्यामि। त्वया सह गन्तुं न शक्यं, हे रिपुसूदन; तव पत्नी अस्ति इति सन्देहः भविष्यति। मां नयन्तीं दृष्ट्वा, क्रूरबलिनः राक्षसाः, दुष्टेन रावणेन आज्ञापिताः, त्वाम् अनुवर्तिष्यन्ति। शूलमुसलहस्तैः वीरैः परिवृतः, त्वं संकटे भविष्यसि, हे वीर, पत्न्या सह। बहवः राक्षसाः आकाशे शस्त्रधारिणः, त्वं निरस्त्रः; कथं त्वं युद्धे मां रक्षेतुं शक्यः? राक्षसैः क्रूरकर्मभिः युद्धे तव पृष्ठे पतित्वा, भयभीता अहं भविष्यामि, हे कपिश्रेष्ठ। वा, हे कपिश्रेष्ठ, ते उग्रबलिनः राक्षसाः युद्धे त्वां पराजयितुं शक्युः। वा, युद्धे तव मुखं परावर्त्य, अहं पतिष्यामि; तदा दुष्टाः राक्षसाः मां गृह्य नयन्ति। वा, ते तव हस्तात् मां अपहरन्ति वा हन्युः; युद्धे जयपराजयौ अनिश्चितौ। वा, राक्षसैः त्रासिता अहं विनष्टा भविष्यामि; तव प्रयासः निष्फलः भविष्यति। सर्वेषां राक्षसानां नाशे त्वं समर्थः; किन्तु, राघवस्य कीर्तिः नश्येत् यदि राक्षसाः त्वया हन्येरन्। अथवा, राक्षसाः मां गृहीत्वा गुप्तं स्थाने स्थापयन्ति, यत्र न कपयः न राघवः जानन्ति। तव प्रयासः तदा व्यर्थः भविष्यति; महत् पुण्यं तु राघवस्य आगमनं सह त्वया। मम जीवितं राघवे अपरिमितबलिनि, तस्य भ्रातृषु महाबाहुषु, तव च राजवंशे अधिष्ठितम्। तौ दुःखशोकक्लिष्टौ, मम कृते शोकसन्तप्तौ, सर्वे कपयः भल्लूकाश्च जीवितरक्षणं त्यजेयुः। पतिसंन्यासं स्थापयित्वा, हे कपिश्रेष्ठ, अहं अन्यस्य गात्रस्पर्शं न इच्छामि, रामस्य एव। रावणेन बलात् स्पृष्टा—अशक्त्या, किं कर्तुं शक्यं, असहाया रक्षाहीनया। यदि रामः दशग्रीवं सर्वैः राक्षसैः सह हत्वा, मां इतः नयेत्, तदा तस्य योग्यं स्यात्। तस्य वीर्यं श्रुत्वा दृष्ट्वा, शत्रुनाशनं युद्धे, देवाः गन्धर्वाः नागाः राक्षसाः च रामस्य युद्धे तुल्याः न। युद्धे तं धनुष्मन्तं, अपरिमितबलं, इन्द्रसमं, राघवम् लक्ष्मणेन सह, तेजस्वी अग्निमिव वातप्रेरितं, कः स्थातुं शक्यः? कः, हे कपिश्रेष्ठ, राघवम् लक्ष्मणेन सह, सेनानिकृतं, दिशाम् मदोन्मत्तदन्तिनं, whose arrows shine like the sun at the end of an age, युद्धे स्थातुं शक्यः? तस्मात्, हे कपिश्रेष्ठ, शीघ्रं राघवम् लक्ष्मणं प्रियं च, मुख्यैः सह, मम समीपं आनय; रामस्य शोकात् दीर्घकालं क्लिष्टा अहं; त्वं मां हर्षय। एवं सर्गः अष्टत्रिंशः श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे, सुन्दरकाण्डे, अष्टत्रिंशः सर्गः श्रूयताम्। ततः स कपिवरः, सीतायाः वचनं श्रुत्वा, प्रसन्नः, वाक्यविशारदः, सीताम् उवाच। यद् उक्तं त्वया, शुभवर्णे, तद् उचितम्; स्त्रीस्वभावाय, पतिसंयमाय, लज्जाय च युक्तम्। स्त्रीत्वात्, त्वं समुद्रं शतयोजनविस्तीर्णं मयि आश्रित्य कर्तुं न शक्यसि। द्वितीयः कारणः, हे जानकि, लज्जासम्पन्ने, यद् अन्यस्य गात्रस्पर्शं न योग्यं— एतत्, हे देवी, तव उचितं, महात्मनः पत्न्याः; त्वदृते, हे देवी, कः एतादृशं वचनं वदेत्? काकुत्स्थः सर्वं विस्तरेण श्रोष्यति—यद् त्वया कृतं, यद् पूर्वं मयि उक्तं। बहूनि कारणानि, हे देवी, रामस्य प्रीत्यर्थम्, स्नेहपूरितेन मनसा, मया उक्तम्। लङ्कायाः प्रवेशः कठिनः, समुद्रः दुःसाध्यः, मम शक्त्या, अतः एव मया उक्तम्। अद्य त्वाम् रघुनन्दनम् एकत्र कर्तुम् इच्छामि, गाढस्नेहभक्त्या; अन्यथा, तत् न उक्तम्। एवं हनुमान् सीतायाः वचनं श्रुत्वा, तस्याः धर्मनिष्ठां प्रशंस्य, तस्याः पतिसंन्यासं आदर्य, कार्यस्य यथार्थं विवृणोति।