महाबलिनी गङ्गा अग्रे जगाम, तां भगीरथः पृष्ठतः अन्वगच्छत्। सा गङ्गा दिवः शिवस्य शिरसः पृष्ठतः भूमौ अवतीर्णा। तत्र सा वारि भीमनिनादयुता प्रवहन्ती, मीनकच्छपसमूहैः शिशुमारगणैः च सहिता, भूमौ पतन्ती। तस्याः पतनसमये भूमिः दीप्तिमती बभूव; तदा दिव्यर्षिसंघाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, सिद्धाश्च, सर्वे अपि तस्याः अद्भुतायाः पतनं दृष्टवन्तः। दिवः भूमिं प्रति पतन्तीं तां गङ्गां ते विमानैः, नगररूपैः, अश्वरूपैः, गजरूपैः च, पर्युपासते स्म। देवाः तत्र स्थिताः नौकाभिः विचेरुः; ते लोके गङ्गायाः तस्याः अद्भुतं परमं पतनं दृष्टवन्तः। दर्शयितुमिच्छवः देवगणाः, अनन्तवीर्याः, समागताः; ते पतन्तः स्वाभरणैः दीप्तिमन्तः आसन्। आकाशः मेघैः पूरितः शतसूर्यसमप्रभः बभूव; तत्र शिशुमाराः, सर्पाः, चलमीनाः च दीप्तिमन्तः आसन्। आकाशः विद्युत्प्रभया विभाति, शुक्लवर्णानि वारि सहस्रधाराभिः प्रवाहितानि। आकाशः शरद्घनैः हंससंघैः छन्नः इव बभूव; नदी कदाचित् शीघ्रं, कदाचित् वक्रं, कदाचित् विस्तीर्णं प्रवहति स्म। कुतश्चित् उद्वेगं, कुतश्चित् शनैः मृदुलं च प्रवहति; कदाचित् वारि वारिणि पुनः पुनः पतति। पुनः पुनः सा ऊर्ध्वं गता, पुनः भूमौ पतिता; या शिवशिरसः पतिता सा पुनः भूमौ अपतत्। ततः सा निर्मला गङ्गा, सर्वपापविनिर्मुक्ता, दिव्यतेजसा दीप्तिमती बभूव। तत्र स्थले मुनयः, गन्धर्वाश्च, ये भूमौ वसन्ति, तां गङ्गां स्पृष्टवन्तः, तच्च पवित्रं प्रोक्थवन्तः। ये दिवः पतित्वा भूमौ शापेन पतिताः, तैः तत्र स्नानं कृत्वा मलवर्जिताः अभवन्; तस्याः वारिणा पापान्यपोह्य, शुभगुणसमन्विताः अभवन्। ते पुनः आकाशं प्रविश्य स्वं लोकं प्राप्तवन्तः; जनाः तेन दिव्यवारिणा प्रमुदिताः हृष्टाः च अभवन्। गङ्गायाः स्नानं कृत्वा सर्वे विशुद्धाः अभवन्; भगीरथः राजर्षिः दिव्यरथं आरुह्य अग्रे जगाम। महाबलः स राजा अग्रे ययौ, गङ्गा तस्य पृष्ठतः अन्वगच्छत्; सर्वे देवाः, मुनयः, दैत्याः, दानवाः, राक्षसाश्च, गन्धर्वयक्षश्रेष्ठाः, किन्नरमहानागाः, सर्वाप्सरसः च, हे राम, भगीरथस्य रथं अन्वगच्छन्। जलचराः सर्वे प्रसन्नमनसः गङ्गां अन्वगच्छन्; यत्र यत्र भगीरथः राजा जगाम, तत्र तत्र गङ्गा शोभनया गत्या अन्वगच्छत्। सा पुण्यनदी, सर्वपापविनाशिनी, अग्रे ययौ; ततः जान्होः यज्ञवाटे, तस्य महात्मनः, गङ्गा तं यज्ञवाटं अप्लावयत्। तस्याः उद्दण्डतां विज्ञाय, जान्हुः कोपितः अभवत्, हे राघव। स जान्हुः गङ्गायाः सर्वं वारि पपौ, अद्भुतं कर्म अकरोत्; तदा देवाः, गन्धर्वाः, मुनयः च अतीव विस्मिताः अभवन्। ते तं महात्मानं जान्हुं, नरश्रेष्ठं, पूजयित्वा, गङ्गां तस्यां तस्यां पुत्रीकर्तुम् प्रार्थयन्ति स्म। तदा स प्रसन्नः तेजस्वी जान्हुः तां स्वकर्णाभ्यां विससर्ज; तस्मात् गङ्गा जान्हुपुत्री इति प्रसिद्धा, जाह्नवीति च कथ्यते। गङ्गा पुनः भगीरथस्य रथं अन्वगच्छत्; सा पुण्यनदी ततः समुद्रं प्राप्तवती। सा पातालं प्रविष्टा, तस्य कार्यस्य सिद्ध्यर्थं; भगीरथः राजर्षिः सावधानः गङ्गां न्ययोजयत्। स पितृन् भस्मसात्कृतान्, चेतनाहीनांश्च, दृष्टवान्; तदा गङ्गायाः उत्तमेन वारिणा तद् भस्म प्रक्षालयामास, तेषां पापानि शुद्धानि जातानि, ते स्वर्गं प्राप्तवन्तः, हे रघुवंशश्रेष्ठ। एवं चतुश्चत्वारिंशदधिकचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः श्रोतव्यः। ततो राजा गङ्गायाः मार्गं अनुगम्य, समुद्रं प्राप्तवान्, भूमेः अन्तः प्रविष्टवान्, यत्र ते भस्मसात्कृताः आसन्। तेषां भस्म गङ्गाजले निमज्जिते, हे राम, ब्रह्मा, सर्वलोकाधिपः, राजानं इदं वचनं अब्रवीत्— "नरशार्दूल, सगरस्य महात्मनः षष्टिसहस्रपुत्राः उद्धृताः, देववत् स्वर्गं गताः। यावद् इह समुद्रस्य वारि अस्ति, तावद् सगरपुत्राः देववत् स्वर्गे स्थिताः। एषा च गङ्गा तव ज्येष्ठा पुत्री भविष्यति; सा लोके तव नाम्ना विख्याता भविष्यति, तव कर्मणा। दिव्या गङ्गा त्रिपथगा च, भागीरथीति च कथ्यते; या त्रीन् पथान् याति, तस्मात् त्रिपथगा स्मृता। त्वं इह सर्वपितॄणां पूर्वजोऽसि, नृपश्रेष्ठ; जलदानं कुरु, राजन्, प्रतिज्ञां च पालय। पूर्वं हि, राजन्, तव प्रसिद्धधर्मात्मा पूर्वजोऽपि एषां न प्राप्तवान्। तथैव, प्रियतमे, अंशुमान्, यस्य तेजः लोके अप्रतिमम्, गङ्गां आनयितुम् इच्छन् अपि प्रतिज्ञां न सम्पादितवान्। राजर्षिः दिलीपः, धर्मज्ञः, मम तेजसा तुल्यः, क्षत्रधर्मं च पालयन्, तव पिता, स तव तेजसा अपि अधिकः, स अपि गङ्गां आनयितुम् इच्छन् न अशकत्, हे निष्पाप। त्वं तु, नरश्रेष्ठ, तां प्रतिज्ञां अतिक्रान्तवान्; त्वं लोके उत्तमां कीर्तिं प्राप्तवान्।" इति गङ्गावतरणस्य महद् अद्भुतं पुण्यं च चरित्रं सम्पूर्णम्।