तदा, हनूमता रामस्य स्तुत्या शोकं निवारितवती सीता, रामदुःखेन सहानुभूतिं वहन्ती, शरदिन्दुवद् मेघमध्यस्थितमुखी सुषमायुक्ता बभूव। अथ सप्तत्रिंशः सर्गः श्रोतव्यः। पूर्णचन्द्रसमानमुखी सा जानकी, हनूमतः वचांसि श्रुत्वा, धर्मयुक्तानि अर्थयुक्तानि च वाक्यानि तम् प्रति अब्रवीत् — "वानर, तव वचनानि अमृतोपमानि, विषमिश्रितानि च; रामः हि अन्यचित्तः नास्ति, शोकसंविष्टः एव। महतीं समृद्धिं वा, घोरां विपत्तिं वा, यथा मृत्युः पुरुषं रज्जुवद् नयति। नूनं, जीविषुभिः प्राणिभिः विधिः न बाध्यते; पश्य, सौमित्रिणा मया च रामेण च, दुःखैः मोहिताः स्म। कथं राघवः दुःखसागरस्य पारं गन्तुं शक्ष्यति, भग्ननावेव सागरं तर्तुं यतमानः? राक्षसान् हत्वा रावणं च निहत्य, लङ्कां विनाश्य, कदा पतिः माम् द्रक्ष्यति? त्वरां कर्तव्यम्, यावद् संवत्सरस्य समाप्तिः न भवति; तावत् एव मम प्राणः स्थास्यति। दशमः मासः अतीतः, द्वौ अवशिष्टौ, वानर, तया क्रूरया रावणेन निर्दिष्टस्य कालस्य। मम देवरः विभीषणः, विमोचनाय यत्नशीलः, रावणं प्रति हितवचनानि उक्तवान्, स तु तस्य वाक्यम् न गृह्णाति। रावणः माम् प्रतिदातुम् न इच्छति; युद्धे मृत्युः रावणं इच्छति, कालवशः सः। वानर, विभीषणस्य ज्येष्ठकन्या, कलानाम्नी, स्वमातुः प्रेषिता, एतत् मम स्वयम् उक्तवती। तत्र च अविन्ध्यः नाम विद्वान् धीरः वृद्धः धर्मात्मा राक्षसः अस्ति, येन रावणः अतीव पूज्यते। तेन राक्षसाः राघवविनाशस्य सूचना दत्ता, किन्तु स दुष्टबुद्धिः हितवचनानि न शृणोति। वानरश्रेष्ठ, आशां धारयामि यः पतिः शीघ्रं माम् प्रति आगमिष्यति; मम अन्तःकरणं शुद्धम्, स च बहुगुणवान्। उत्साहः, धैर्यम्, बलम्, दया, कृतज्ञता, शौर्यम्, पराक्रमश्च — एते सर्वे राघवे सन्ति, वानर। येन जनस्थाने भ्रातृविना चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः हताः, तस्य शत्रवः को न भीतः स्यात्? स पुरुषसिंहः आपद्भिः न तुल्यः; अहम् अपि तस्य माहात्म्यं जानामि, यथा पुलोमजा इन्द्रस्य। वानर, रामः सूर्यसङ्काशः वीर्यवान् च, बाणैः राक्षसशत्रूनां सागरं शोषयिष्यति। एवं सिता रामदुःखेन संतप्यमाना, शोककर्शिता, अश्रुपूर्णमुखी, तदा हनूमान् तां इदं उवाच — "यदा मम वचनानि राघवः श्रोतुं लभते, त्वरया महद् कपिवानरभल्लूकसेनं नेतुं आगमिष्यति। अथवा, अद्यैव त्वां राक्षसपाशात् विमोचयामि; मम पृष्ठे आरोह, दुःखं त्यज। त्वाम् पृष्ठे स्थाप्य, सागरं तरिष्यामि; लङ्कां रावणेन सह अपि धारयितुं समर्थोऽस्मि। अद्यैव, मैथिलि, प्रस्रवणस्थं राघवाय त्वां दास्यामि, यथा वह्निः हविः इन्द्राय ददाति। अद्यैव वैदेहि, लक्ष्मणसहितं राघवं द्रक्ष्यसि, यथा विष्णुः दैत्यवधाय स्थितः। त्वाम् दृष्ट्वा उत्साहयुक्तं तं महाबलिनं, आश्रमस्थं, पर्वतराजशिखरे इन्द्रवत् उपविष्टं द्रक्ष्यसि। पृष्ठे आरोह, न विलम्बसे, सुन्दरी; रामसंयोगं प्राप्नुहि, यथा रोहिणी शशिनं। रोहिणीव चन्द्रेण सह संवादं कुर्वन्ती, त्वम् अपि मम पृष्ठे आरोह्य, नक्षत्रसागरं तर। लङ्कावासिनः कोऽपि मम मार्गं न अनुसरिष्यति, त्वां वहन्तं दृष्ट्वा। यथा आगतः अस्मि, तथैव नूनम् प्रतियास्यामि; पश्य, वैदेहि, मां त्वां गगने वहन्तम्।" एवम् अद्भुतवचनानि वानरश्रेष्ठात् श्रुत्वा, सिता सर्वाङ्गेन विस्मिता हृष्टा च, हनूमन्तम् इदं उवाच — "हनूमन्, कथं त्वम् माम् इतः दूरं नेतुम् इच्छसि? एषा हि वानरप्रकृतिः, वानराधिप। किं त्वम् लघुशरीरेण माम् इतः नरश्रेष्ठाय नेतुम् इच्छसि?" सीतायाः वचनानि श्रुत्वा, मारुतात्मजः हनूमान् चिन्तयामास — 'इयं मम स्वरूपं न जानाति, न च बलम्; अतः वैदेह्याः इच्छितं रूपं दर्शयामि।' इति निश्चित्य, हनूमान् वानरश्रेष्ठः रिपुंसूदनः, स्वं स्वरूपं सीतायै दर्शयन्, तस्मात् वृक्षात् उत्पत्य, स्वदेहं विस्तारयामास, विश्वासाय। स वानरः पर्वतसदृशः, ताम्रमुखः, महाबलः, वज्रदंष्ट्रनखः भीषणः, वैदेहीं इदं वचनम् उवाच — "मम शक्तिः अस्ति लङ्कां पर्वतवनद्वाररक्षिभिः सहितां यत्र इच्छामि तत्र नेतुम्।