सीता तदा सुमित्रानन्दनं वीर्यवन्तं लक्ष्मणं स्मरन्ती हनूमन्तं प्रति प्रार्थयामास—"अहमाशंसे यः सुमित्रायाः प्रीतिदायकः स वीर्यशाली लक्ष्मणः शस्त्रवृष्ट्या राक्षसान् विनाशयेत्। शीघ्रमेव अहं रावणं तस्य च सहायान् रामेण भीष्मेणास्त्रेण युद्धे निहतान् पश्येयमिति कामये। रामस्य तद् मुखं सुवर्णवर्णं पद्मगन्धि च, ममहेतोः शोकवशात् सूर्येण सलिलरहितं पद्ममिव न शुष्येत्, इति मम आशा। धर्मस्य कृते स्वं राज्यं त्यक्त्वा मामपि पादचारीं वनं नीतवान् स न कदापि शोकं न भीतिं च प्राप, तस्य हृदि साहसम् अधुनापि स्यात् इति कामये। रामस्य न माता, न पिता, नान्यो वा मयि प्रियतरः समो वा अस्ति; यावत्प्रियस्य मे श्रुतिः तावत्समीहये जीवितुम्। इति एवम् अर्थगर्भं मधुरं वचनं वानराधिपाय निवेद्य सा देवी, रामकथायाः पुनः श्रवणकामिनी, तस्य प्रियं रामाभिप्राययुक्तं वाक्यं श्रोतुम् अवतीष्ट। तस्याः वाक्यं श्रुत्वा महाबलः हनूमान् अञ्जलिं कृत्वा शिरसि स्थाप्य प्रत्युवाच—"रामः कमललोचनः न जानाति यत्र त्वमसि; तेन स त्वां शीघ्रं नेति, यथा इन्द्रः शचीं नयेत्। मम वचनं श्रुत्वा स राघवः महतीं सेनां वानरभूतगणैः संयोज्य द्रुतं आगमिष्यति। बाणवृष्ट्या अचलां वरुणालयां निरुद्ध्य काकुत्स्थः लङ्कां राक्षसविहीनां करिष्यति। मृत्युर्वा, देवा वा, महाअसुरा वा रामस्य मार्गे स्थिताः स्युः, तानपि हनिष्यति। आर्ये, त्वं दृष्ट्वा शोकपीडितः रामः शान्तिं न लभते, सिंहेन पीडितः गजो यथा। मन्दरेण, तव मूलफलैः, मलयेन, विंध्येन, मेरुणा, दर्दुरेण च शपे—त्वं शीघ्रं रामस्य मुखं पश्यसि, यस्य नेत्रे सुन्दरौ, बिम्बफलसदृशौ ओष्ठौ, मनोहरकुण्डलयुतं च, पूर्णचन्द्रमिव समुत्थितम्। शीघ्रं प्रस्रवणगिरौ रामं द्रक्ष्यसि, स इन्द्रवद् महोरगे शिखरे स्थितः। राघवः न मांसं खादति, न मद्यं पिबति; सदा शुद्धं कन्दमूलफलमेकं पञ्चमं भागं खादति। स न कदापि मक्षिकाः, मशकाः, कीटाः, सर्पान् वा शरीरात् अपसारयति, यतः तव चिन्तन एव अन्तर्मनसि तस्य। रामः सदा ध्याननिष्ठः, सदा शोकसंविष्टः, नान्यद् चिन्तयति, तव विरहवेगेन आक्रान्तः। नरश्रेष्ठः रामः सदा अस्वप्नः; स्वप्नकाले अपि भवत्याः नाम 'सीते' इति उच्चारयन् जागर्ति। यदा किञ्चिद् फलम् पुष्पं वा स्त्रीप्रियं पश्यति, तदा 'हा प्रिये' इति श्वसन् त्वां प्रति भाषते। एवं, देवी, स महात्मा रामः प्रतिज्ञायाम् अवस्थितः, सदा संतप्तः, सदा 'सीते' इत्युच्चारयन्, केवलं तव कृते प्रयत्नं करोति। एवं रामस्य गुणकथया शोकविनिर्मुक्ता सा सीता रामदुःखभागिनी शरत्पूर्णेन्दुवद् मेघमध्यस्थेन्दुवत् मुखवर्णा बभूव। ततः सप्तत्रिंशः सर्गः श्रोतव्यः। पूर्णचन्द्रनिभानना सा सीता हनूमन्तं धर्मार्थयुक्तं वचनं उवाच—"वानर, तव वचनं सुधामिश्रं विषवत्; रामः हि नान्यचित्तः, स च शोकसंविष्टः। समृद्धौ वा विपत्तौ वा मृत्युः पुरुषं पाशेन यथा नयति। नूनं नियतिं प्राणिनः न जयन्ति; पश्य सौमित्रिं मां रामं च विपद्भिः विमूढान्। राघवः कथं दुःखसागरं भग्ननावमिव तीरं गमिष्यति? राक्षसान् हत्वा रावणं च निहत्य, लङ्कां च नाशयित्वा, कदा मम पतिर्मां द्रक्ष्यति? 'त्वर,' इति प्रेरणीयः सः, यावत् संवत्सरस्य समाप्तिः; मम जीवितं तावत् एव। दशममासः गच्छति; द्वौ अवशिष्टौ, वानर, यः कालः क्रूररावणेन मम निश्चितः। मम जामाता विभीषणः मोचनाय प्रयत्नं कृत्वा रावणं सान्त्वितवान्, स तु तस्य वचः न गृह्णाति। स रावणः न मां दातुमिच्छति; युद्धे मृत्युं प्रार्थयते, कालवशः सः। वानर, विभीषणस्य ज्येष्ठकन्या कलानाम्नी स्वयम् आगत्य मातरः प्रेषिता मां इदं निवेदयामास। अत्र राक्षसः अविन्ध्यः नाम, पण्डितः, धीरः, वृद्धः, धर्मात्मा, रावणस्य प्रियः। स राक्षसान् रामविनाशप्रत्ययेन सान्त्वितवान्; किन्तु रावणः तस्य हितवाक्यं न गृह्णाति। वानरश्रेष्ठ, आशां बिभर्मि यः मम पतिः शीघ्रं माम् आप्स्यति; मम अन्तःकरणं शुद्धं, तस्य च गुणसम्पदस्ति। उत्साहः, धैर्यम्, बलम्, दया, कृतज्ञता, शौर्यम्, तेजश्च सर्वे राघवे सन्ति, वानर। सः येन जनस्थाने चतुर्दशसहस्राणि राक्षसानाम् भ्रातरं विना हत्वा, तादृशस्य कः शत्रुः न बिभेति? स पुरुषश्रेष्ठः विपत्तिसमः न भवति; अहं तस्य महिमानं जानामि, यथा पुलोमजाऽपि इन्द्रस्य।