सुग्रीवस्य आज्ञया वयं वानराः, तस्य वचनस्य सिद्ध्यर्थं उत्सुकाः, सर्वां पृथिवीं विचिन्वन्तः प्रवृत्ताः। अस्माकं मध्ये वानरश्रेष्ठः, बलसम्पन्नः वालिपुत्रः अङ्गदः, वानराणां तृतीयांशबलसमेतः, प्रस्थितः। वयं दुःखेन अभिभूताः, विंध्यश्रेण्यां उत्तमगिरौ, अनेकानि दिनानि रात्रयः व्यतीतानि। कार्यस्य निराशाः, कालस्य गमनं दृष्ट्वा, वानरराजस्य भयात्, जीवनत्यागाय उद्युक्ताः। गिरिदुर्गाणि नदीप्रवाहांश्च अन्वेष्य, त्वां न प्राप्तवन्तः, हे राज्ञि, तदा जीवितत्यागे स्थितिम् अकरव। तत्र गिरिशिखरे, सर्वे वानरश्रेष्ठाः मृत्युपर्यन्तं उपवासं कर्तुं समासीत। दुःखसागरस्य मध्ये, अङ्गदः, वालिवधं च, तव वियोगं च, विषण्णः विललाप। जीवितत्यागे निश्चयः कृतः, यथा जटायुः मृतः, तथैव वयं निराशाः, प्रभोः आज्ञया, मृत्युम् इच्छन्तः स्थिताः। तदा कार्यसिद्ध्यर्थं, महान् पक्षिराजः सम्पातिः नाम, वीरः गृध्रराजः, जटायोः भ्राता, आगतः। भ्रातुः मृत्युः श्रुत्वा, क्रोधात् अपृच्छत्—"कस्य कारणेन मम अनुजः हतः? कुत्र पतितः?" सः वानरश्रेष्ठं अङ्गदम् उवाच, तदा अङ्गदः जनस्थानस्थे महावधे सर्वं निवेदितवान्। जटायुः राक्षसस्य घोरकायः हत्यायां तव हितार्थं यथावत् कथिते, अरुणपुत्रः सम्पातिः शोकसमाकुलः अभवत्। सम्पातिः, हे सुन्दरि, रावणगृहे तव स्थित्यां, तव विषये वचांसि उक्तवान्; तानि वचनानि सम्पातिं हर्षयामासुः। ततः अङ्गदस्य नेतृत्वे वयं सर्वे विंध्यश्रेण्यः उत्थाय, उत्तमसागरतीरं प्राप्तवन्तः। तव दर्शनाकाङ्क्षया, हृष्टाः, बलसम्पन्नाः, वानराः अङ्गदस्य नेतृत्वे तीरं अगच्छन्। किन्तु पुनः तव दर्शनस्य अभिलाषे, महान् चिन्तायाम् पतिताः; तदा अहम्, वानरसैन्यं सागरतीरे उपविष्टं दृष्ट्वा, तीव्रभीतिम् त्यक्त्वा, शतयोजनं लङ्घयित्वा, रात्रौ लङ्काम् प्रविष्टवान्, राक्षसैः आकुलाम्। रावणं दृष्ट्वा, दुःखितां त्वां च अपश्यम्; हे निरपराधे, सर्वं यथावत् तव निवेदितम्। वदस्व, हे राज्ञि, अहम् दशरथपुत्रस्य दूतः; तव कृते रामः प्रयासमकरोत्, अहम् तत्र आगतः। जानिहि, हे राज्ञि, अहम् सुग्रीवस्य मन्त्रिणः, वातात्मजः; तव पतिः शस्त्रधारिणां श्रेष्ठः, सुरक्षितः अस्ति। लक्ष्मणः शुभलक्षणः, ज्येष्ठसेवायाम् निरतः; तव बलसम्पन्नस्य पतिः हिते तस्य प्रवृत्तिः। केवलं अहम् सुग्रीवस्य आज्ञया आगतः; यथेष्टं रूपेण अत्र विचरन्, अनन्यसहायः। दक्षिणदिशं गत्वा, तव मार्गं अन्वेष्टुम् उद्युक्तः; सौभाग्येन दुःखितं वानरसैन्यं प्राप्तवान्। तव अन्वेषणाय आज्ञां प्राप्त्वा, तव शोकं अपाकर्तुं समर्थः; सौभाग्येन सागरस्य लङ्घनं व्यर्थं न अभवत्। त्वां दृष्ट्वा, अहम् कीर्तिम् प्राप्स्यामि; महाबलः राघवः शीघ्रं तव समीपं आगमिष्यति। रावणं राक्षसराजं पुत्रैः स्वजनैः सह हत्वा, हे वैदेहि, मालयवान् नाम पर्वतः अस्ति। तत्र वानरः केसरी, मम पिता, गोकरणगिरिं गत्वा, ऋषिसंनिदेशेन, शम्भोः पुण्यतीर्थे पुण्यस्थानम् पुनः स्थापयामास। तत्र वानरस्थले, वातेन अहम् जातः; कर्मभिः हनुमान् नाम लोके प्रसिद्धः। हे वैदेहि, तव विश्वासार्थं, पतिवृत्तानि उक्तानि; शीघ्रं राघवः तव उद्धारं करिष्यति। एवं दुःखार्ता सीता, प्रमाणैः आश्वासिता, दूतं तं हनुमन्तं प्रत्यभिज्ञाय। जनकनन्दिनी, अतुल्येन हर्षेण आकुला, नयनाभ्यां सन्तोषजनितं अश्रु मुमोच, यस्याः नेत्रपक्ष्माणि कम्पमानानि। तस्याः सुन्दरं मुखं, ताम्रशुक्लविस्तीर्णनेत्रं, राहुग्रस्तचन्द्रवत् शोभायमानम् अभवत्। हनुमन्तं वानरं सा स्पष्टं ज्ञातवती, अन्यः न भवितुम् शक्यः, तदा हनुमान् तां रम्यदर्शिनीं उवाच। "सर्वं तव निवेदितम्; आश्वास्यस्व, मैथिलि। किं करवाणि? कथं वा मम प्रतिगमनम् इच्छसि?" यदा शम्भुसदने युद्धे राक्षसः वानरश्रेष्ठेन हतः, महर्षिसंप्रेरणया, तदा अहम् वातात्मजः मैथिलि, तस्य शक्त्या तसमान्यः वानरः अभवम्। पुनः, बलसम्पन्नः हनुमान्, वातात्मजः, सीतायाः प्रतिपत्त्यर्थं विनयपूर्णं वाक्यम् उवाच। "तव आश्वासार्थं, महात्मना एतत् आनितम् दत्तम्; आश्वास्यस्व, शुभं भवतु, तव दुःखस्य फलम् अधुनाऽल्पम्।" तत् गृह्य, पतिसंकेतयुक्तम्, जनकनन्दिनी तं दृष्ट्वा, तद्वत् हृष्टा अभवत्, यथा पतिः स्वयम् आगतः। तस्याः सुन्दरं मुखं, ताम्रशुक्लविस्तीर्णनेत्रं, तीव्रहर्षेण दीप्तम्, राहुग्रस्तचन्द्रवत् शोभायमानम् अभवत्।