लक्ष्मणः कपीश्वरं सुग्रीवं समुपेत्य तस्य समीपं यथावृत्तं निवेदितवान्। ततः सुग्रीवः लक्ष्मणस्य उक्तानि श्रुत्वा तदा अत्यन्तं विषण्णः अभवत्, ग्रहग्रस्तस्य सूर्यस्य इव तेजोहीनः। तदानीं राक्षसेन हरितानि तव भूषणानि भूषितः, तानि सर्वाणि माल्यानि भूमौ पतितानि कपिसैन्यनायकाः समुपादाय रामाय न्यवेदयन्। हर्षपूर्णाः ते कपयो रामाय तानि दर्शयन्ति, किं तु तव मार्गं न वेदुः। तानि रामाय दत्तानि, अहं च तानि स्वयम् अनयम्। तानि शोभनानि भूषणानि रामः व्यथितचित्तः स्वस्मिन अङ्के स्थापयित्वा नानाविधं निरीक्ष्यति। तदा दिव्यतेजसा रामः देवेन दुःखितः, तानि भूषणानि पश्यन् पुनः पुनः विलपन् अश्रूणि मुक्तवान्। तस्मिन काले दशरथात्मजः शोकाग्निं प्रज्वलितवान्। स महात्मा दीर्घकालं विषादेन अभिभूतः शयाने, अहं तं विविधैः वाक्यैः कठिनेन पुनः उत्थापयम्। तानि रत्नमयानि भूषणानि पुनः पुनः दर्शयित्वा, राघवः सौमित्रिणा सह सुग्रीवाय न्यासं दत्तवान्। त्वां न दृष्ट्वा राघवः शोकेन पीडितः, सदा महाग्निना दग्धः पर्वतस्य अग्निः इव। तवार्थे राघवः महात्मा निद्राहीनः, शोकः च चिन्ता च तं गृहाग्निवत् दहन्ति। त्वां न दृष्ट्वा राघवः शोकात् कम्पितः, महाभूकम्पेन महापर्वतस्य इव। रम्येषु वनस्थलेषु नदीतीरेषु विचरन् अपि, त्वां न दृष्ट्वा स सुखं न प्राप्नोति, हे राजकुमारी। स पुरुषसिंहः राघवः शीघ्रं त्वां प्राप्तुं, जनकनन्दिनि, रावणं मित्रैः स्वजनैः च हत्वा आगमिष्यति। ततः रामः सुग्रीवः च सह संधिं अकुर्वताम्—वालिनं हन्तुम् तथा त्वां अन्वेष्टुम्। ततः कपिसैन्यपतिः तौ वीरौ राजकुमारौ समनुयाय कीष्किन्धां समुपेत्य वालिनं युद्धे हत्वा। ततः रामः युद्धे वालिनं शीघ्रं हत्वा सुग्रीवम् सर्वकपिवानरसेनायाः अधिपतिं कृतवान्। एवं राज्ञि रामसुग्रीवयोर् मैत्री स्थापितम्, अहं हनुमान् तयोः दूतः आगतः इति त्वं वेत्सि। राज्यं पुनः प्राप्त्वा सुग्रीवः महाकपीन् आहूय तवर्थे दशदिग्गजेषु बलिनः प्रेषितवान्। सुग्रीवस्य आज्ञया पर्वतसमानाः कपयो सर्वदिक् भूमिं व्याप्तवन्तः। एवं सुग्रीवस्य आज्ञां पालयन्तः वयं अन्ये च कपयो उत्सुकाः तस्य वचनं पूर्तुम् सर्वां पृथिवीं अन्वेषयाम। अस्माकं मध्ये वालिपुत्रः अङ्गदः, प्रसिद्धः बलवान् कपिसिंहः, सेनायाः तृतीयभागेन सह प्रवृत्तः। वयं शोकात् अभिभूताः विंध्यपर्वते बहून् दिवसान् रात्रीन् व्यतीतान्। कार्ये निराशाः कालस्य गमनात् तथा कपिस्वामिनः भीत्या आत्मनः त्यागाय उद्युक्ताः। पर्वतगह्वराणि नदीतीर्थानि अन्वेष्य, त्वां न लब्ध्वा, राज्ञि, वयं आत्मनः त्यागाय निश्चितवन्तः। ततः पर्वतशिखरे वयं सर्वश्रेष्ठान् कपीन् मृत्युनियमाय उपविश्य द्रष्ट्वा अनशनं आरब्धवन्तः। शोकसागरे निमग्नः अङ्गदः त्वद्वियोगेन तथा वालिनः मृत्युनि विषण्णः विलपितवान्। वयं मृत्युनियमाय निश्चिताः, जटायुषः मृत्युवत्, निराशाः मरणेच्छया, इदं स्वामिनः आदेशः। ततः कार्यसिद्ध्यर्थं महाबलः पक्षिराजः सम्पातिः नाम, वीरः गृध्रराजः अरुणपुत्रः, आगतः। भ्रातृवधं श्रुत्वा स क्रुद्धः इदं वचनं उवाच—"केन मम अनुजः हतः, कुत्र पतितः?" "एतद् अहं त्वत्तः श्रोतुम् इच्छामि, कपिश्रेष्ठ," इति उक्त्वा अङ्गदः जनस्थानस्य महावधं तस्य सम्यक् कथितवान्। जटायुषः राक्षसात् वधं तवर्थे यथावृत्तं श्रुत्वा, अरुणपुत्रः शोकात् अभिभूतः। स त्वां, सुन्दरवपुषम्, रावणालये स्थितां, सम्बोधितवान्; तस्य वचनं श्रुत्वा सम्पातिः महाः हर्षं प्राप्तवान्। ततः अङ्गदस्य नेतृत्वे वयं सर्वे प्रेषिताः, विंध्यशिखरात् उत्थाय उत्तमं सागरतीरं प्राप्तवन्तः। त्वद् दर्शनलाभाय उत्सुकाः, हर्षिताः, बलसम्पन्नाः सर्वे कपयः अङ्गदस्य नेतृत्वे सागरतीरं आगच्छन्। किन्तु, पुनः त्वां द्रष्टुम् इच्छन्तः, महती चिन्तायाम् पतिताः; तदा अहं कपिसेनाम् सागरतीरे उपविष्टां दृष्ट्वा, भीतिं त्यक्त्वा शतयोजनं लङ्घितवान्; रात्रौ लङ्कां राक्षसैः पूर्णां प्रविष्टवान्। रावणं अपि दृष्टवान्, त्वां च दुःखितां; हे निर्दोषे, यथावृत्तं सर्वं तव कथितवान्। मया दूतः दशरथात्मनः त्वं समुपलक्ष्य, त्वदर्थं रामः प्रयासं कृतवान्, अहं च आगतः। त्वं जानातु, हे देवी, अहं सुग्रीवस्य मन्त्रिणः वायुपुत्रः; तव पतिः, सर्वशस्त्रविदां श्रेष्ठः, सुरक्षितः।