सः त्रिषु स्थानेषु दृढः, त्रिषु स्थानेषु दीर्घः, त्रिषु स्थानेषु समः, त्रिषु स्थानेषु उन्नतः, त्रिषु स्थानेषु ताम्रः, त्रिषु स्थानेषु सौम्यः, त्रिषु स्थानेषु गम्भीरः च सदा अस्ति। तस्य त्रयः रोमरेखाः, त्रिषु स्थानेषु विक्रान्तिः, चतुर्विधानि प्रमुखानि, त्रयः शिरसः, चत्वारः विभागाः, चत्वारः चिह्नानि, चत्वारः ऊरवः, चत्वारः समता च तस्य वर्तन्ते। चतुर्दश युग्मानि, चत्वारः दंष्ट्राः, चत्वारः गतयः, विस्तीर्णौ ओष्ठौ, हनू, नासिका च तस्य; पञ्च सौम्यगुणाः, अष्टकुलानि च तस्य सन्ति। दश पद्मसदृशानि, दश विस्तीर्णानि, त्रिभिः आवृतः, द्वे श्वेतचिह्ने, षट् उन्नतानि, नव सुकुमाराङ्गानि, राघवः त्रिभिः प्रकारैः विस्तारितः। सः सत्यधर्मरतः, तेजस्वी, सङ्ग्रहप्रियः, दयालुः, देशकालविभागकुशलः, सर्वजनप्रियवाक्यदः च अस्ति। तस्य भ्राता, अन्यायां मातरि जातः, सौमित्रिः, अनन्ततेजाः, स्नेहे, रूपे, गुणेषु च तुल्यः। सः रामः, सुवर्णसन्निभतेजाः, श्रीमान्, श्यामवर्णः, महायशाः, तौ च नरशार्दूलौ त्वां दृष्ट्वा हृष्टौ बभूवतुः। ते भूमिम् अखिलाम् अन्वेष्य, अस्माभिः सह संश्रिताः, त्वां विचिन्वन्तौ भूमिम् अभ्येत्य विचरतः। ते मृगपतिं, पूर्वकृतकर्मवशात् तत्र स्थितम्, ऋष्यमूकपादे, घनविटपसंवृते स्थले, दृष्टवन्तौ। तौ सुग्रीवम् अपि, भ्रातृभीतेन स्थितम्, रमणीयदर्शनम्, दृष्टवन्तौ; वयं अपि, वानरराजः सुग्रीवः, सत्ये स्थिताः। वयं पूर्वकृतकर्मवशात् राज्यं सेवामः; तदा तौ द्वौ, वल्कलधारिणौ, उत्तमधनुष्मन्तौ, ताभ्याम्। तौ रम्यं ऋष्यमूकपर्वतप्रदेशम् उपेत्य, धनुष्मन्तौ नरशार्दूलौ दृष्ट्वा, वानरश्रेष्ठः। सः भयविषादात् तस्य शिखरं प्रतिपत्य उत्पपात; तत्र तस्मिन् शिखरे वानरराजः स्थितः। सः शीघ्रं माम् एकाकिनं तयोः समीपम् प्रेषितवान्; तेन सुग्रीवाज्ञया अहम् तौ नरशार्दूलौ उपेत्य। सौम्यरूपलक्षणसम्पन्नौ, अञ्जलिं कृत्वा, माम् अग्रे स्थितौ; अहम् तयोः तत्त्वम् विज्ञाय, स्नेहेन समन्वितः अभवम्। तयोः पृष्ठे आरोप्य, तौ नरश्रेष्ठौ तत्र प्रापितौ, सत्येन महात्मने सुग्रीवाय निवेदितौ। तयोः परस्परसंवादात् गाढः स्नेहः उत्पन्नः; तत्र तौ कीर्तिमन्तौ, वानराधिपः, नराधिपः च। परस्परम् आश्वास्य, अतीतानि वृत्तान्तानि उक्तवन्तौ; ततः रामः लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः भ्राता सुग्रीवम् आश्वासयत्। भ्रात्रा वालीना, स्त्रीहेतोः, निर्गमितः, महाबलवान्; तदा तव वियोगजन्यं दुःखम्, निष्प्रकम्पकर्मा रामं व्यथितवान्। लक्ष्मणः वानरराजं सुग्रीवम् उक्तवान्; वानरराजः लक्ष्मणवाक्यम् श्रुत्वा। तदा सः तेजोहीनः, ग्रहग्रस्त इव सूर्यः, अभवत्; तव भूषणानि, राक्षसेन हृतानि, धारयन्। ये सर्वे भूषितमाल्यानि, भूमौ पतितानि, वानरसेनापतयः रामाय समुपानयन्। हृष्टाः तानि दर्शयित्वा, तव गमनमार्गं न अविन्दन्; तानि रामाय दत्तानि, अहम् अपि तानि अनयम्। तानि शोभनानि भूषणानि, चित्तविक्षेपेण विकीर्णानि, रामः गोदोहने उपवेश्य, बहुधा निरीक्ष्य। दिव्यतेजसा तानि दृष्ट्वा, देवेन दत्तानि, रामः विललाप; पुनः पुनः विलोक्य, अश्रुपूर्णः, संतप्तः अभवत्। तदा दशरथात्मजः शोकाग्निम् संवर्तयत्। सः महात्मा, दुःखात् मूर्च्छितः, दीर्घकालम् शयने स्थितः; अहम् च विविधैः वाक्यैः कठिनेन तं पुनः उत्थापितवान्। तानि रत्नमाल्यानि दृष्ट्वा, पुनः पुनः दर्शयित्वा, राघवः सौमित्रिणा सह, तानि सुग्रीवाय न्यवेदयत्। त्वां अदृष्ट्वा, आर्ये, राघवः संतप्तः, सदा महाग्निना दह्यमानः, अग्निशिखाग्र इव। तव हेतोः, निद्राहीनता, शोकः, चिन्ता च राघवम्, महात्मानम्, अग्निकुञ्जरे अग्नयः इव, पीडयन्ति। त्वां अदृष्ट्वा शोकेन राघवः कम्पितः, महाभूकम्पेन महाशैलः इव। रम्येषु वनेषु, सरित्प्रवाहेषु च विचरन्, त्वां अदृष्ट्वा, सौम्ये, न किञ्चित् सुखम् अनुभवति। सः नरशार्दूलः राघवः, शीघ्रं त्वाम् अभिगच्छति, जनकात्मजे, रावणं स्वबन्धुभिः सह हत्वा। ततः सह रामः सुग्रीवश्च, संधिं अकुरुताम्—वाल्यवधं च तव अन्वेषणम् च। ततः वानराधिपः ताभ्यां वीरयुताभ्यां राजपुत्राभ्यां सह, किष्किन्धाम् आगच्छत्, च वालिः रणाङ्गणे हतः। ततः रामः शीघ्रं संग्रामे वालिनम् हत्वा, सुग्रीवम् सर्ववानरऋक्षसेनानाम् अधिपतिम् चकार। एवं, देवी, रामसुग्रीवयोः संधिः जातः; माम् हनूमन्तम् तयोः दूतम् विद्धि। स्वं राज्यं पुनराप्तः सुग्रीवः, महावानरान् आहूय, दशसु दिशासु महाबलिनः त्वदर्थम् प्रेषितवान्। बलवान् वानरराजेन सुग्रीवेण आज्ञप्ताः, गिरिप्रख्याः ते सर्वदिशः पृथिव्याम् अगच्छन्। एवं वयं चान्ये च वानराः, सुग्रीवाज्ञया, तस्य वचनस्य पालनार्थम् उत्सुकाः, अखिलां भूमिं विचिन्वामः।