श्रीरामायणे बालकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्। देवेश्वरस्य गमनानन्तरं, श्रीराम, भगीरथः भूमौ अङ्गुष्ठं निहत्य संवत्सरमेकं पूजां कृतवान्। संवत्सरस्य समाप्तौ, सर्वभूताधिपः, उमापतिः पशुपतिः, भगीरथं नृपं सम्बोधितवान्। स तं उवाच—"त्वया तुष्टोऽस्मि, पुरुषश्रेष्ठ। यद् इच्छसि तत् करिष्यामि। पर्वतराजकन्यां शिरसि धारयिष्यामि।" ततः हिमवतः ज्येष्ठा कन्या, सर्वलोकैः पूजिता, अतिविस्तीर्णरूपं दुर्निवार्यवेगं च धारयामास। आकाशात्, हे राम, गङ्गा शिवस्य शिरसि पतिता, तत्र तं शिवं, गङ्गा दुर्निवार्या, मार्गं चिन्तयन्ती। अधः पातालं प्रविष्टा, प्रवाहं च शिवं च गृहीत्वा, तस्याः गर्वं ज्ञात्वा, भगवन् हरः कोपितः अभवत्। ततः त्र्यंबकः तां गुहायां निहितुं मनश्चकार। पुण्यस्रोतः रुद्रस्य शिरसि पतिता। शिवस्य जटाजूटगर्ते, हिमालयसदृशे, सा पृथिवीं प्राप्तुं न शशाक। जटाजूटात् निर्गमनं न लब्ध्वा, तत्र देवी वर्षाणि बहूनि विचरन्ती अभवत्। तत्र, परमं तपः कुर्वन्, कश्चन तां ददर्श; तस्य उपस्थित्या स सन्तुष्टः अभवत्, हे रघुवंशानन्दन। ततः हरः गङ्गां बिन्दुसरःसरोवरं प्रति मुक्तवान्; तस्याः मुक्तायां सप्त धाराः उत्पन्नाः। ह्लादिनी, पावनी, नलिनी—शिवस्य शुभस्रोतांसि पूर्वदिशं गतानि। सुचक्षुः, सीता, सिन्धु—महानदी—एतानि शुभस्रोतांसि पश्चिमदिशं गतानि। सप्तमी तु भगीरथस्य रथं अनुवर्तते। भगीरथः दिव्यं रथं आरोह्य, गङ्गां अग्रे कृत्वा अनुवर्तते। आकाशात् शिवस्य शिरसः सा पृथिवीं अवतीर्णा। तत्र जलं घोरनादेन प्रवाहितम्, मत्स्यकूर्मसमूहैः, शिशुमारैः च सह। पतित्वा भूमौ, सा पृथिवी दीप्तिमती अभवत्। तदा दिव्यर्षयः, गन्धर्वाः, यक्षाः, सिद्धाः च, तां आकाशात् भूमिं प्रति पतन्तीं अपश्यन्। ते विमानैः, नगररूपैः, अश्वैः, गजैः च आकाशे विचरन्तः, गङ्गायाः अद्भुतं, परमं अवतरणं लोके दृष्टवन्तः। देवाः तत्र स्थित्वा, नौकाभिः विचरन्तः, गङ्गायाः अद्भुतं अवतरणं साक्षात् अपश्यन्। दृष्टुम् इच्छन्तः, देवगणाः, अतिबलवन्तः, समागताः; तेषां भूषणानि आकाशे दीप्तिमन्ति अभवन्। आकाशं मेघैः यथा शतसूर्यप्रभं बभौ, शिशुमारैः, सर्पैः, मत्स्यैः च विचलद्भिः। विद्युत्सदृशं आकाशं, श्वेतं, जलराशिभिः सह सहस्रधाराभिः व्याप्तम्। शारदमेघसदृशं आकाशं, हंससमूहैः व्याप्तम्; कदाचित् नदी शीघ्रं, कदाचित् वक्रं, कदाचित् विस्तीर्णं प्रवहति। क्वचित् तु उत्तुङ्गं, क्वचित् शनैः मृदुं च गच्छति; कदाचित् जलं जलं प्रति पुनः पुनः ताडयति। पुनः पुनः उत्थाय भूमिं प्रति पतति; यत् शङ्करशिरसः पतितं, तद् भूमौ पुनः पतितम्। तत् जलं, शुद्धं, सर्वपापविनिर्मुक्तं, दीप्तिमान् अभवत्। तत्र भूमौ स्थिताः ऋषयः, गन्धर्वाः च, तद् जलं स्पृष्ट्वा, तद् पवित्रं इति अभ्यनन्दन्। ये आकाशात् भूमिं प्रति शापात् पतिताः, तत्र स्नानं कृत्वा, मलरहिताः अभवन्; तेषां पापानि तेन जलेन धुतानि, शुभसम्पन्नाः अभवन्। आकाशं पुनः प्रविश्य, स्वं लोकं प्राप्तवन्तः; जनाः तस्याः दीप्तजलेन हृष्टाः अभवन्। गङ्गायाः स्नानं कृत्वा, शुद्धाः अभवन्; भगीरथः दिव्यं रथं आरोह्य, अग्रे जगाम। महान् नृपः अग्रे, गङ्गा तं अनुवर्तते; सर्वे देवाः, ऋषयः, दैत्याः, दानवाः, राक्षसाः, गन्धर्वयक्षश्रेष्ठाः, किन्नरमहानागाः, अप्सरसः च, हे राम, भगीरथस्य रथं अनुवर्तन्ते। सर्वे जलचराः सन्तुष्टाः, गङ्गां अनुवर्तन्ति; यत्र यत्र भगीरथः गच्छति, तत्र तत्र श्रीगङ्गा गच्छति। नदीश्रेष्ठा, सर्वपापनाशिनी, अग्रे गच्छति; ततः, जह्नुयज्ञवाटे, अद्भुतयाजकः जह्नु, गङ्गा तं यज्ञवाटं प्लावयति। तस्याः उद्धतिम् ज्ञात्वा, जह्नुः कोपितः अभवत्, हे राघव। स गङ्गायाः सर्वं जलं पिबित्वा, अद्भुतं कर्म अकरोत्। ततः देवाः, गन्धर्वाः, ऋषयः च, अतिविस्मिताः अभवन्। ते महात्मानं जह्नुं, पुरुषश्रेष्ठं, पूजयित्वा, गङ्गां तस्य कन्यां स्वीकरोतु इति याचितवन्तः। ततः प्रसन्नः, दीप्तिमान् प्रभुः, तां कर्णात् मुक्तवान्। अतः गङ्गा जह्नुं कन्या इति प्रसिद्धा, जाह्नवीति च कथ्यते। गङ्गा पुनः भगीरथस्य रथं अनुवर्त्य, नदीश्रेष्ठा, समुद्रं प्राप्तवती।