हनूमान्, बलशालीनाम् अग्रणी, सीतायै प्रणम्य तव कुशलम् अपृच्छत्। रामस्य सखा, सुमहाबलः कपिराजः सुग्रीवः अपि त्वां प्रणमति स्म, हे देवि। कपिवरराजः सुग्रीवः लक्ष्मणेन सह सदा तव कौशलम् अनुस्मरति; रामः अपि त्वां निरन्तरं चिन्तयति। भाग्येन जीवसि, हे वैदेहि, यद्यपि राक्षसीनां वशे स्थितासि; शीघ्रमेव त्वं रामं महाबाहुं लक्ष्मणं च द्रक्ष्यसि। वानराणाम् मध्ये अहम् हनूमान् नाम, सुग्रीवस्य मन्त्रिणः, अपरिमितबलः। अहम् महोदधिं तरित्वा लङ्कापुर्यां प्रविष्टः, दुष्टस्य रावणस्य शीर्ष्णि पादम् स्थापयामासम्। वीर्येण एव अहम् इह आगतः अस्मि त्वां द्रष्टुम्; न यथात्वं माम् मन्यसे, हे देवि। एषा संशया परित्यज्य मम वचः विश्वसनीयम्। इदानीं श्रीवाल्मीकिरामायणस्य सुन्दरकाण्डे पञ्चत्रिंशः सर्गः शृणु। रामकथां वानरश्रेष्ठात् श्रुत्वा वैदेही मधुरया वाचा स्निग्धं वाक्यम् उवाच। "हे वानर, पुनः रामस्य लक्ष्मणस्य च लक्षणानि कथय, येन दुःखं माम् न गृणाति। तस्य रूपं, स्थितिं, भुजौ, ऊरू च वर्णय; लक्ष्मणस्य अपि च।" एवम् उक्तः वैदेह्याः वायुसूनुः हनूमान् रामस्य यथारूपं वर्णयितुम् आरब्धवान्। "सौभाग्येन त्वं, हे कमललोचने, पतिदेवस्य रूपं लक्ष्मणस्य च मम पृच्छसि। शृणु मम वचः, विस्तीर्णलोचने, रामस्य लक्ष्मणस्य च विशिष्टानि लक्षणानि। रामस्य नेत्रे पद्मपत्रसमानौ, वदनं पूर्णचन्द्रसदृशम्, सौम्यः, शोभनः, करुणावान्, हे जनकात्मजे। तेजसा सः सूर्यसमानः, क्षमया पृथिव्याः तुल्यः, बुद्ध्या बृहस्पतेः समः, यशसा इन्द्रसमानः। प्रजासंरक्षकः, स्वजनरक्षकः, स्वधर्मपालकः, शत्रुनाशनः च सः। चतुर्युगस्य रक्षकः, धर्मस्य स्थापकः, मर्यादायाः संस्थापकः सः रामः। दीप्तिमान्, पूजितः, ब्रह्मचर्यव्रतधारी, सत्पुरुषेषु कृतज्ञः, सदाचारकुशलः। नीतिशास्त्रविशारदः, ब्राह्मणभक्तः, बुद्धिमान्, सुसंस्कृतः, शत्रुनाशनः। यजुर्वेदविद्, वेदवित्सु पूजितः, धनुर्वेदवेदाङ्गेषु च निष्णातः। विस्तीर्णबाहुः, महाबाहुः, शङ्खकण्ठः, सुन्दरवदनः, गूढजत्रुः, रक्तपिङ्गलोक्षणः सः रामः। दुन्दुभिस्वरः, स्निग्धवर्णः, पूर्णतेजाः, समवयवः, स्पष्टाङ्गः, श्यामवर्णः। त्रिषु दृढः, त्रिषु दीर्घः, त्रिषु समः, त्रिषु उन्नतः, त्रिषु ताम्रः, त्रिषु सौम्यः, त्रिषु गम्भीरः सदा। त्रिरेखा, त्रिवलयभङ्गः, चत्वारः प्रधाना अङ्गानि, त्रिशिराः, चतुर्विभागः, चत्वारि चिह्नानि, चत्वार ऊरवः, चत्वारः समत्वानि। चतुर्दश युग्मानि, चत्वारि दंष्ट्राणि, चत्वारि गतिस्थानानि, बृहदोष्ठः, बृहन्मुखनासिकः, पञ्च सौम्यगुणः, अष्टकुलसम्भूतः। दशलोकलक्षणः, दशविस्तीर्णः, त्रिभिः आच्छादितः, द्वौ शुक्लचिह्नौ, षट् उन्नतयः, नव सुकुमाराङ्गानि, त्रिषु विस्तारः। सत्यधर्मरतः, दीप्तिमान्, संग्रहदया समन्वितः, देशकालविभागकुशलः, सर्वजनप्रियवादिता च सः। तस्य भ्राता, अन्यायां जातः, सौमित्रिः, अपरिमिततेजाः, स्नेहदर्शने, रूपे, गुणेषु तुल्यः। सः रामः, कनकप्रभः, दीप्तिमान्, श्यामवर्णः, महायशाः, तौ नरशार्दूलौ त्वां द्रष्ट्वा हृष्टौ। सर्वां पृथिवीं विचिन्वन्तौ तौ अस्माभिः सह मिलित्वा, त्वां अन्विष्य भूमौ विचरन्ति। ते ऋष्यमूकपादे वृक्षसंघातमध्ये पूर्वकृतकर्मणा स्थितं मृगपतिं ददृशतुः। सुग्रीवं भ्रातृभयार्तं, रमणीयदर्शनं पवनात्मजम् अपि दृष्टवन्तौ, वयं च कपिराजं सत्यपराक्रमे स्थितम्। राज्यं पूर्वकृतकर्मणा स्थितम् उपास्महे; ततः तौ वल्कलाम्बरधरौ, उत्तमधनुष्मन्तौ। रम्ये ऋष्यमूकप्रदेशे उपेत्य, धनुष्पाणिनौ तौ पुरुषव्याघ्रौ दृष्ट्वा कपिश्रेष्ठः। स भयविमूढः तस्य शैलस्य शिखरे उत्प्लुत्य स्थितवान्। सः शीघ्रं माम् एकाकिनं तयोः समीपम् प्रेषयामास; अहम् अपि सुग्रीवाज्ञया तौ नरशार्दूलौ उपसृत्य। शोभनलक्षणसम्पन्नौ, संयुक्तकरौ, मयि स्थितौ; अहम् अपि तयोः स्वरूपम् विज्ञाय स्नेहेन अभ्यनन्दम्। तयोः पृष्ठे आरूढौ तौ नरश्रेष्ठौ तत्र नीतौ, महात्मने सुग्रीवाय सत्येन दर्शितौ। तयोः संवादात् परस्परं गाढः स्नेहः उत्पन्नः; तत्र सः प्रसिद्धः कपिप्रवरः नरपतिः च। परस्परम् आश्वास्य अतीतानि कथयन्तः, ततः रामः ज्येष्ठः लक्ष्मणस्य, सुग्रीवम् समाश्वासयत्।