सर्वं श्रुत्वा, सीता देवी स्वकथां हनुमन्तं प्रति निवेदयति। तस्य प्रियस्य सहवासं विना स्वर्गवासोऽपि तस्याः न रोचते, अतः शीघ्रं वनवासिन्याः रूपेण तस्य अनुगमनाय प्रययौ। किन्तु तस्मात् पूर्वं, सुमित्रानन्दनः सौमित्रिः, मित्राणां हर्षवर्धनः, तृणचीरधारी, ज्येष्ठभ्रातृसहितं वनगमनाय सज्जः अभवत्। ततः, पतिसंशासनं मानयन्त्यः, दृढव्रताः, ताः गहनं भयंकरं च वनं प्रविश्य, यत्र पूर्वं न गताः, प्रवेशं कृतवत्यः। दण्डकारण्ये तस्य महात्मनः सह वसन्त्याः सीतायाः, रावणः दुर्जनः राक्षसः, तां अपहरत्। तस्य राक्षसस्य द्वारा जीवितरक्षणाय द्विमासस्य कालः दत्तः; तस्मात् कालात् परम्, सा जीवितं त्यक्तुं निश्चितवती। एवं कथे समाप्ते, वाल्मीकि-महर्षेः श्रीरामायणस्य सुन्दरकाण्डस्य चतुस्त्रिंशोऽध्यायः श्राव्यः अस्ति। तत्र, सीतायाः दुःखपूर्णं वचः श्रुत्वा, वानरश्रेष्ठः हनुमान् ताम् सान्त्वनं वचनं प्रत्युवाच। "देवि, अहं रामस्य दूतः त्वत्कृत्य आगतः। वैदेहि, रामः कुशलं अस्ति, सः तव कुशलं अपि पृच्छति।" "यो ब्रह्मास्त्रविद्यायाः वेदविद्यायाः च ज्ञाता, वेदविदां श्रेष्ठः, दशरथस्य पुत्रः रामः, सः तव कुशलं पृच्छति। तथा लक्ष्मणः, महाबलः, तव प्रियसखा, दुःखेन तव प्रति शिरः नमतः।" तयोः सिंहसमानयोः कुशलं श्रुत्वा, सा देवी सर्वाङ्गैः हर्षिता, हनुमन्तं प्रत्युवाच। "सत्यं, लोकेऽयं वचनं शुभं मे प्रतीयते—प्रियजनस्य जीवितदर्शनं शतवर्षेभ्यः अधिकं सुखदं।" तयोः मिलनसमये, अद्भुतं हर्षं उत्पन्नम्; परस्परं विश्वास्य, संवादं अकुर्वताम्। तस्याः वचनं श्रुत्वा, मारुतात्मजः हनुमान् दुःखार्ता सीतां समीपं गच्छति। हनुमानं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, सीता तम् रावणं रूपान्तरेण आगतम् इति शङ्कितवती। "हा, धिक् मम! यदा अन्यरूपं धृत्वा, अयं नूनं रावणः एव," इति सा मनसि चिन्तयति। अशोकवृक्षस्य शाखां त्यक्त्वा, दुःखेन कृशा, रूपेण निष्कलङ्का, भूमौ उपविष्टा। ततः बलवद्भुजः हनुमान् जनकनन्दिनीं प्रणम्य, सा भीता, तं पुनः न पश्यति। प्रणमन्तं हनुमन्तं दृष्ट्वा, चन्द्रमुखी सीता, गम्भीरनिःश्वासं कृत्वा, मधुरया वाचा वानरं प्रत्युवाच। "यदि त्वं मायावी रावणः एव, अन्यरूपेण आगत्य, पुनः मां दुःखं यच्छसि, तत् न उचितम्।" "यः स्वस्वरूपं त्यक्त्वा, जनस्थानं तपस्वी रूपेण आगच्छत्, सः रावणः यं अहं दृष्टवती।" "रात्रिचर, रूपपरिवर्तने समर्थः, पुनः दुःखं यच्छसि, मम उपवासेन कृशायाः, दुःखिता च; तत् न उचितम्।" "वा, यथा मया शङ्कितम् न, हृदयं तव दर्शनात् हर्षितम्।" "यदि रामदूतः आगतः, शुभं ते भवतु; वानरश्रेष्ठ, रामकथां श्रुतुम् इच्छामि।" "रामस्य गुणान् कथय, सौम्य वानर, सः मम प्रियः; त्वं मम हृदयं यथा प्रवाहः तीरम् आकर्षति।" "स्वप्नसुखं किम् मधुरम्, यः अहं दीर्घकालं अपहृता, तं रामदूतं वनवासिनां मध्ये पश्यामि।" "यदि स्वप्नेऽपि राघवम् वीरं लक्ष्मणसहितं पश्येयम्, तदा न निराशा स्यात्; स्वप्नोऽपि मम सहायः।" "न स्वप्नः इति मे प्रतीति, वानरस्य स्वप्नदर्शनं शुभं न ददाति, किन्तु शुभं मम आगतम्।" "कच्चित् मनसो मोहः, वातनियुक्तं दर्शनं, वा प्रमादजन्यं विकारः, वा मरीचिका?" "न प्रमादः, न प्रमादचिन्हितं मोहः; अहं आत्मानं जानामि, वनवासिनं अपि।" एवं, स्वबलं दुर्बलता च विचार्य, राक्षसाणां रूपपरिवर्तनशक्त्या, सीता तं राक्षसाधिपतिम् इति शङ्कितवती। तं चिन्त्य, जनकनन्दिनी, तन्वी सीता, वानरं प्रत्युत्तरं न ददाति। सीतायाः निश्चयं ज्ञात्वा, मारुतात्मजः हनुमान् तां श्रोत्रमनोहरैः वाक्यैः हर्षयति। "रवि-समानप्रभः, चन्द्रवत् लोकप्रियः, रामः सर्वजनाधिपः, कुबेरवत्।" "वीर्ये विष्णुसमानः, सत्यवचनः, मधुरवाणी, वाक्पतिसदृशः।" "रूपेण रम्यः, सौम्यः, समृद्धः, कामदेववत्; कोपितः, महाबलः, रथिनां श्रेष्ठः।" "जगत् तस्य महाबलभुजच्छायायाम् आश्रितम्; मृगरूपेण रामं आश्रमात् अपास्य, त्वं निर्जने स्थले अपहृता।" "तस्य शीघ्रं फलम् द्रक्ष्यसि, वीरः रामः रावणं युद्धे हन्ता।" "कोपेन मुक्तैः अग्निसदृशैः बाणैः, सः रावणं विनाशयिष्यति; तेन अहं दूतः इह आगतः।" "सः महाबलः प्रणम्य, तव कुशलं पृच्छति; रामसखा वानरः सुग्रीवः अपि तव कुशलं पृच्छति।" एवं, श्रीरामस्य गुणान्, लक्ष्मणस्य स्नेहं, सुग्रीवस्य अभिवादनं च श्रावयित्वा, हनुमान् सीतायाः दुःखं हरति, तस्याः हृदयं हर्षयति।