भगीरथस्य महात्मनः काञ्चनं वाञ्छितं महद् अभूत्, तं दृष्ट्वा सृष्टिकर्ता भगवाँस्सर्वदेवेश्वरः प्रसन्नः सन्, "इयं ते महती वाञ्छा, भगीरथ, रथकान्तार शूर! तदस्तु, श्रेयस्तेऽस्तु, इक्ष्वाकुवंशवर्धन," इति सस्मितम् उक्तवान्। स चोवाच—"इयं हिमवन्तस्य ज्येष्ठा दुहिता गङ्गा धार्यतव्या, राजन्; तत्र हरः स्थापनीयः, स एव तां धारयितुं समर्थः।" पुनरपि सृष्टिकर्ता जगाद—"भूमिर्गङ्गावतरणं न सहेत; त्रिशूलधारिणं शिवं विना अन्यं न पश्यामि यः तां धारयितुं शक्नोति।" एवं उक्त्वा स सृष्टिकर्ता राजानं गङ्गां च संबोध्य, सर्वैः देवगणैः मरुद्भिश्च सहितः स्वर्गं प्रतिपेदे। एवं तस्यां कथा समाप्ता बभूव। ततः, देवेशस्य गच्छतः, राम, भगीरथः भूमौ अङ्गुष्ठं निहत्य संवत्सरं दीर्घं तपः कृत्वा, वर्षस्य समाप्तौ, सर्वभूतनाथः उमापतिः पशुपतिः तं राजानं प्रीत्या इदं वचनं उवाच—"अहं त्वया तुष्टः, नरश्रेष्ठ; यद् इच्छसि तत् करिष्यामि। हिमवत्पुत्रीं गङ्गां मम शिरसि धारयिष्यामि।" ततः सा हिमवत्प्रथमजा, सर्वलोकनमस्कृता, महद् रूपं धारयित्वा, दुर्धरं वेगं च जग्राह। आकाशात्, हे राम, गङ्गा शिवस्य शिरसि समुपपतत्; सा देवी गङ्गा दुर्धर्षा मार्गमन्विच्छन्ती, तस्यां गर्वं विज्ञाय, भगवाँश्च हरः कोपमाविशत्। तदा त्रिनेत्रः तां निगूढुं निश्चितवान्; सा पुण्या नदी रुद्रस्य शिरसि पतिता। शिवजटामण्डले, यः हिमालयसदृशः, सा गङ्गा प्राविशद्, पृथिवीमवाप्तुं न शशाक। जटाजाले निर्गमनमार्गं न प्राप्य, सा देवी तत्र वर्षाणि बहून्यवहत्। तत्र पुनः, तपसा परमगतेन एकेन तां दृष्ट्वा, स तस्याः सन्निधिना सन्तुष्टः अभवत्। तदा हरः गङ्गां बिन्दुसरःसरोवराभिमुखीं मुमोच; सा मुमोच्य, सप्त धाराः उत्पन्नाः। ह्लादिनी, पावनी, नलिनी—एता त्रयः शिवस्य पुण्यसलिलाः पूर्वदिशं प्रवहन्ति। शुचक्षुः, सीता, सिन्धु—एता त्रयः पश्चिमदिशं जग्मुः। सप्तमी सा गङ्गा भगीरथस्य रथमनुययौ; भगीरथः दिव्यं रथं आरुह्य, सा महती गङ्गा तस्याग्रतः प्रस्थितवती, स च तां पृष्ठतः अन्वगच्छत्। आकाशात् शिवशिरसः सा गङ्गा भूमौ अवतीर्णा। तत्र सलिलं घोरनिनादं कृत्वा, मत्स्यकच्छपशिशुमारसंघैः सह प्रवहद्। पतन्त्यां च भूमौ सम्प्राप्तायां, पृथिवी शोभां जगाम; तदा दिव्यर्षयः, गन्धर्वाः, यक्षाः, सिद्धाश्च तां दृष्ट्वा विस्मयमगच्छन्। सा गङ्गा दिव्ययानैः नगराकृतिभिः, अश्वैः, गजैः सह आकाशात् भूमौ पतन्ती दृष्टा। देवाः तत्र नावाभिः विचरन्तः, गङ्गावतरणस्य तदद्भुतं दृश्यं लोके अपश्यन्। दृष्टुकामाः देवगणाः महाबलाः समागताः; पतन्तः तेषां भूषणानि दीप्तिमन्ति बभुः। आकाशं मेघैः पूरितं शतसूर्यसमप्रभं बभूव, शिशुमारैः, सर्पैः, चलच्च मीनैः च शोभितम्। विद्युत्सदृशं व्याप्तं, श्वेतवारिवेगैः सहस्रधाराभिः व्याप्तम्। हंसगणैः शरद्भ्रमेव आकाशं छन्नम्; क्वचित् शीघ्रं, क्वचित् वक्रं, क्वचित् विस्तीर्णं सा नदी प्रवहति स्म। केषुचित् स्थलेषु उच्चैः प्रवहन्ती, अन्यत्र शनैः मन्दं च; क्वचित् जलं जलेन पुनः पुनः आहतं। पुनः पुनः सा उच्चैः प्रवह्य, भूमौ पतन्ती, शङ्करशिरसः पतितं जलं भूमौ पुनः पतितम्। तत् जलं शुद्धं, सर्वपापविनिर्मुक्तं, दीप्तिमद् अभवत्; तत्र भूमौ वसन्तः ऋषयः गन्धर्वाश्च तद् जलं स्पृष्ट्वा, "इदं पुण्यम्" इति जगुः। ये च स्वर्गात् भूमौ शापेन पतिताः, तत्र स्नानं कृत्वा पावनाः अभवन्। तैः जलैः स्नानकृत्वा, पापानि क्षिप्तानि, सौभग्यसम्पन्नाः अभवन्। पुनः आकाशं प्रविश्य, स्वं लोकं प्राप्तवन्तः; जनाः अपि तेन दीप्तेन जलेन हृष्टाः अभवन्। गङ्गायां स्नानं कृत्वा, शुद्धाः अभवन्; भगीरथः राजर्षिः दिव्यं रथं आरुह्य, अग्रे प्रस्थितः, गङ्गा तस्य पृष्ठतः अन्वगच्छत्। सर्वे देवाः, ऋषयः, दैत्याः, दानवाः, राक्षसाश्च—गन्धर्वयक्षश्रेष्ठाः, किन्नरमहानागाः, सर्वा अप्सरसोऽपि, हे राम, भगीरथस्य रथं अन्वयुः। जलचराः अपि गङ्गां अन्वगच्छन्, यत्र यत्र भगीरथः ययौ, तत्र तत्र गङ्गा अपि जगाम। सा पुण्या नदी, सर्वपापहरिणी, प्रस्थितवती; ततः जह्नोः यज्ञवाटिकायां, अद्भुतकर्मणा तेन...