हनुमान्, महाबलवान्, वनमध्यगतः स्वस्वरूपं प्रचालयन् यदा तत्र विचरन् दृष्टः, तदा राक्षस्यः तस्य भीमस्य रूपस्य दर्शनात् भीताः कम्पमानाः चक्रुः। ताः भयाकुलाः तीक्ष्णस्वराः अभवन्। ततः राक्षस्यः राक्षसाधिपतेः निवासे नियुक्तान् राक्षसान् आह्वयन्ति स्म, ये राक्षसराज्ञा नियुक्ताः आसन्। ते राक्षसाः शूलचापखड्गादिभिः शस्त्रैः सुसज्जिताः, भीत्याकुलिताः शीघ्रगामिनः तत्र संग्रामे समुपेत्य समन्तात् मां परिवेष्टुम् उद्युक्ताः अभवन्। मया तैः सर्वतः परिवृतः राक्षसबलं विनाशयितव्यम्, किन्तु महतोऽर्णवस्य पारं गन्तुं न शक्यते। बहवः शीघ्रकर्माणः मां परिवृत्य गृह्णीयुः, तदा कार्यं न सिध्येत्, अहं च बद्धः स्याम्। अस्मिन्स्थले मार्गं नष्टवती सीता राक्षसैः परिवृता, समुद्रेण च संवलिता, रहसि वसति। यदि अहं राक्षसैः संग्रामे हन्येयम् अथवा बद्धः स्याम्, तर्हि रामस्य कार्यसिद्ध्यर्थे अन्यः कोऽपि सहायको न दृश्यते। विचिन्त्य अहं न पश्यामि कञ्चन वानरं येन मम निधनानन्तरं शतयोजनविस्तीर्णं महदर्णवं तरितुं शक्येत्। यद्यपि अहं सहस्रशः राक्षसान् हन्तुं समर्थः, तथापि पारं गन्तुं न शक्नोमि। यदि अहं सीतां प्रति भाषेयं, तर्हि एष दोषः स्यात्; यदि न भाषे, तर्हि वैदेही प्राणान् त्यजेयात्। देशकालविरोधेन कार्यं विघ्नं प्राप्नोति, यथा संध्या समागमे तमः सूर्येण नश्यति, तथा सन्देशवहः सन्देहं प्राप्य कार्यं नाशयति। सुचिन्तितमपि कार्यं यदि अनिष्टाय परिणमति, तर्हि न सिध्यति; स्वबुद्धिमन्तः मत्वा दूताः अपि कार्यं विनाशयन्ति। कथं कार्यं न विफलम् स्यात्, कथं अहं न क्लान्तः स्याम्, कथं च मम समुद्रलङ्घनं न व्यर्थं स्यात् इति चिन्तयन् हनुमान् विचिन्तयामास। कथं सा मम वचनं शृणुयात् न च भीता स्यात्? इति विचारयन्, बुद्धिमान् हनुमान् निश्चित्य निध्याय तत्र उपायं चकार। रामस्य निष्कल्मषकर्मणः, स्थिरस्य च, कीर्तिं स्तुवन् अहं वै तां शोकग्रस्तचित्तां न भीषयामि। रामस्य, धर्मात्मनः, इक्ष्वाकुवंशप्रवरस्य, शुभानि धर्मयुक्तानि च वचनानि प्रवक्ष्यामि। सायं मधुरं वचनं सन्दर्शयिष्यामि, यथा सीता विश्वासं कुर्यात्, सर्वं सम्यक् व्यवस्थास्यामि। एवं हनुमान्, महाबलः, जगतः पतिं पतिं पत्नीं निरीक्ष्य, वृक्षशाखासु स्थित्वा, माधुर्ययुक्तं सत्यं वचनं उवाच। अधुना श्रीमद्रामायणे सुन्दरकाण्डे एकत्रिंशः सर्गः शृणु। तत्र हनुमान्, बहुविधं चिन्तयित्वा, वैदेह्यै श्रावयितुं मधुरं वचनं उवाच। अस्ति कश्चित् राजा दशरथो नाम, रथगजाश्वसम्पन्नः, धर्मात्मा, महायशाः, इक्ष्वाकुवंशविभूषणः। स धर्मज्ञेषु राजर्षिषु श्रेष्ठः, तपसा महर्षिसमः, सम्राटां वंशे जातः, बलिना इन्द्रसमानः। अहिंसारतः, अलुब्धः, दयालुः, सत्यपराक्रमी, इक्ष्वाकूणां प्रमुखः, लक्ष्म्या समलङ्कृतः, वर्धमानश्रीः। तस्य प्रियः ज्येष्ठः पुत्रः, चन्द्राननः, रामो नाम, बुद्धिमान्, धनुष्मतां श्रेष्ठः। सः स्वधर्मरक्षकः, प्रजापालकः, प्राणिपालकः, शत्रुक्षयकर्ता, धर्मनिष्ठः। पितुः सत्यनिष्ठस्य वृद्धस्य आज्ञया, वीरः रामः भार्यया सह भ्रात्रा च वनं गतः। तत्र महावने मृगयां चरन्, मायाविभिः शक्तिमद्भिः राक्षसैः सह बहून् हत्वा। जनस्थानवधं खरदूषणयोः च वधं श्रुत्वा, त्वं जानकि, रोषात् रावणेन हृतासि। मायया मृगरूपं कृत्वा, रामं वने मोहित्वा, त्वां अन्विष्यन्तं रावणः अपाहरत्, हे निरदोषे सीते। तत्र वने सः सुग्रीवः नाम मित्रं वानरः प्राप्तः; ततः रामः शत्रुनगरविजयी वालीं हत्वा। सः सुग्रीवाय महात्मने वानरराज्यं पुनर्दत्तवान्; तेन सुग्रीवाज्ञया रूपाण्यन्यथाकर्तुं शक्नुवन्तः वानराः सहस्रशः सर्वदिशः तां देवीम् अन्वेष्टुम् गताः। अहं च सम्पतेः वचः श्रुत्वा, शतयोजनमायतं सागरं लङ्घयित्वा अत्र प्राप्तः। तस्याः विशाललोचनायाः हेतोः शीघ्रं सागरं लङ्घितवान्; सा यथा वर्णिता, रूपवर्णशोभायुक्ता, मया दृष्टा। रामस्य वचनेनैव अहं तां दृष्टवान् इति श्रुत्वा, वानरसत्तमः तुष्णीं बभूव। जानकी तद्वचनश्रवणात् परमाश्चर्येण पूर्णा, ततः कुन्दलितकेशान्ता, शुभकेशी, भीता, शिंशपावृक्षं प्रति मुखं उत्थाप्य अपश्यत्। वानरस्य वचनानि श्रुत्वा, सर्वदिग्विभागान् निरीक्ष्य, सा सीता परमं हर्षं प्राप, रामं च सर्वेण मनसा स्मरन्ती। सा पार्श्वतोर्ध्वाधः दृष्ट्वा, कपिसैन्यस्य मन्त्रिणं, वायुपुत्रं, दिवि भास्करमिव, अगम्यबुद्धिं, अपश्यत्। अधुना श्रीमद्रामायणे सुन्दरकाण्डे द्वात्रिंशः सर्गः शृणु। तदा शाखासु निहितं तम् निरीक्ष्य, सा सन्देहवती अभवत्; सः वल्कलवसान्, पिङ्गलवर्णः, विद्युद्गण इव बभासे।