हनुमान्, सीतायाः कृते रामं यत्र आनयेत्, यदि तं न सूचयेत्, तस्य सैन्येन सह आगमनं व्यर्थं भविष्यति। राक्षसीषु अवसरं लब्ध्वा, आज् दुःखेन अभिभूतां सीतां शनैः सान्त्वयितुं यतिष्ये। अहं अतिसूक्ष्मः वानरः च, तत्र मानवस्य संस्कृतया भाषया वदिष्यामि। यदि द्विजातिवत् संस्कृतया भाषेयं, सीता रावणं मां मन्येत, भीता च भवेत्। अर्थपूर्णं मानववचनं वक्तव्यम्, केवलं मया एव, अन्यथा न; अहं तां निर्दोषां सान्त्वयितुं समर्थः। यदि जानकी रूपं मम पश्येत्, भाषणं च श्रुणुयात्, पूर्वं राक्षसैः भीता सा पुनः भीता भविष्यति। तदा सा भीत्या आक्रान्ता, विशाललोचना सा, रावणं रूपान्तरेण मां मन्येत्, उच्चैः रुदितुं शक्नोति। यदि सीता रुदति, तदा भीषणरूपाः राक्षसीः, विविधायुधधारिण्यः, मृत्युसदृश्याः, समागच्छेयुः। ताः विकृतमुख्यः सर्वतः मां परिवृत्य, मारयितुं वा गृहीतुं वा यत्नं कुर्युः। यदा मां शाखासु, श्रेष्ठवृक्षेषु, उत्प्लुत्य गच्छन्तं पश्येयुः, ताः संदिग्धा स्युः। मम विशालं रूपं वनमध्ये विचरन्तं दृष्ट्वा, राक्षसीः भयात् कम्पमानाः, कर्कशस्वराः स्युः। तदा राक्षसीः राक्षसराजस्य प्रासादे स्थितान् राक्षसान् अपि आह्वयन्ति। तैः शूलधारिभिः, बाणैः, खड्गैः, विविधायुधैः सह, भयात् शीघ्रं युद्धे धावन्ति। तैः सर्वतः परिवृतः, राक्षसबलं विनाशयितुं यत्नं कुर्याम्, परन्तु महोदधिं पारं गन्तुं न शक्न्याम्। बहवः शीघ्रकर्मणः मां परिवृत्य गृहीयुः, तदा कार्यं न सिद्ध्येत्, अहं च बद्धः स्याम्। अत्र, मार्गं लुप्त्वा, राक्षसैः परिवृतः, समुद्रेण च आवृतः, जानकी गुप्तवासं करोति। यदि राक्षसैः युद्धे हन्येय वा गृहीयेय, रामस्य कार्यसिद्धये अन्यः सहायकः न दृश्यते। विचिन्त्य, यदि अहं हन्येय, महोदधिं शतयोजनं को वानरः तर्तुं शक्न्यात्, न पश्यामि। सहस्राणि अपि राक्षसान् हन्तुं शक्नोमि, परन्तु महोदधिं पारं गन्तुं न शक्नोमि। यदि सीतायाः संवादं करिष्यामि, महान् दोषः; यदि न वदामि, वैदेही प्राणान् त्यजेत्। स्थानकालेन विरोधिता कार्याणि विफलानि भवन्ति, यथा सूर्ये उदिते तमः नश्यति, दूतस्य भ्रमे। यत्नपूर्वकं कार्यं अपि, यदि हानिं जनयेत्, तदा सिद्धिं न प्राप्नोति; दूताः स्वबुद्धिमान् मन्यन्ते, कार्यं विफलयन्ति। कथं कार्यं न विफलयेत्? कथं अहं न क्लान्तः स्याम्? कथं महोदधिं तर्त्वा व्यर्थं न स्यात्? कथं सा मम वचनं श्रुणुयात्, न च भीता भवेत्? एतद् विचार्य, हनुमान् बुद्धिमान्, योजना अकुर्वत्। रामं, निष्कल्मषकर्माणं, धृतिमन्तं च स्तुत्वा, दुःखग्रस्तां सीतां न भयापयामि। रामस्य शुभानि धर्मयुक्तानि च वचनानि वक्ष्यामि, इक्ष्वाकूनाम् अग्रगण्यस्य, आत्मनः ज्ञायिनः। मधुरं वचनं वदन् सर्वं श्रावयिष्यामि; यथा सीता विश्वासं कुर्यात्, तदनुसारं सर्वं व्यवस्थितं करिष्यामि। एवं, बलवान् हनुमान्, लोकनाथस्य पत्नीं निरीक्ष्य, वृक्षशाखायां स्थितः, मधुरं सत्यम् वचनं अब्रवीत्। शृणु, अधुना, वाल्मीकि-रामायणे, सुन्दरकाण्डे, एकत्रिंशः सर्गः। बहूनि चिन्तनानि कृत्वा, हनुमान् बुद्धिमान्, मधुरं वचनं वैदेह्यै वदति, यथा सा श्रुणुयात्। आसीत् राजा दशरथः, रथगजाश्वसम्पन्नः, धर्मात्मा, महायशाः, इक्ष्वाकुषु प्रसिद्धः। स राजा राजर्षिधर्मे श्रेष्ठः, तपसि महर्षिसमः, सम्राट् वंशे जातः, बलवान् इन्द्रवत्। अहिंसया रमणीयः, अलुब्धः, दयालुः, सत्यधृतिः, इक्ष्वाकुवंशस्य प्रमुखः, लक्ष्म्या युक्तः, समृद्धिं वर्धयन्। राजलक्षणैः युक्तः, महातेजाः, नृपश्रेष्ठः, चतुर्दिशं प्रसिद्धः, सुखदः, स्वयम् सुखी च। तस्य प्रियः ज्येष्ठः पुत्रः, चन्द्रमुखः, रामः नाम, विवेकी, सर्वधनुर्धराणां श्रेष्ठः। स स्वधर्मं रक्षति, प्रजाः रक्षति, सर्वभूतानि रक्षति, शत्रुशोषकः, धर्मपालकः। वृद्धस्य सत्यनिष्ठस्य पितुः आज्ञया, स वीरः पत्नीं भ्रातरं च सहितः वनं गतः। तत्र महावने मृगयायां, बहून् बलिनः मायाविनः राक्षसान् हत्वा। जनस्थानस्य वधं, खरदूषणयोः हननं च श्रुत्वा, तदा रावणः क्रोधात् जानकीं अपहृतवान्। रावणः मायया मृगरूपं धारयित्वा, रामं वनमध्ये मोहयित्वा, तव अन्वेषणे रामे, त्वां, निर्दोषां सीतां, अपहृतवान्।