तेषां राजा दिलीपः तेजस्वी महात्मा, बहूनि यज्ञानि सम्यक् अनुष्ठाय, त्रिंशत्सहस्रवर्षाणि राज्यं पालयामास। स तु निःश्रेयसस्य मार्गं नाधिगम्य, पुरुषर्षभ, कालधर्मेण रोगग्रस्तो निधनं प्राप। स राजा स्वकृतपुण्येन स्वर्गलोकं गतः, भगीरथं पुत्रं राज्येऽभिषिच्य। ततो भगीरथः राजर्षिः धर्मात्मा च, रघुनन्दन, सुतकामः प्रजाकामश्च महाबलः, सुतलाभाय चिरं प्रयत्नं कर्तुम् आरब्धवान्। स मंत्रीणां हस्ते राज्यं समर्प्य, गङ्गावतरणनिश्चयेन, गोकर्णे दीर्घं तपः समारभत, हे रघुनन्दन। स तु भगीरथः, ऊर्ध्वबाहुः पञ्चतपसा युक्तः, मासोपवासेन जीवन्, जितेन्द्रियः, सहस्रवर्षाणि घोरं तपः तप्तवान्। तस्य महात्मनः तपसा काले गते, भगवान् ब्रह्मा प्रजापतिः सर्वभूताधिपः परमं तुष्टिम् अगमत्। तदा तं राजानं ब्रह्मा प्रसन्नः उवाच—“राजन् भगीरथ! तव तपसा अहं तुष्टः, वरं वृणीष्व।” तदा भगीरथः कृताञ्जलिः तेजस्वी महाबाहुः सर्वलोकपितरं ब्रह्माणं प्रत्युवाच—“यदि भगवाञ् मयि तुष्टः, यदि मे तपः सफलं जातम्, सगरस्य सर्वे पुत्राः मया जलं प्राप्नुयुः। ये महात्मानः गङ्गाजलेन भस्मसात्कृताः, ते पितृभिः सह परमं स्वर्गं यान्तु। एष मे कुलस्य हितार्थं वरः, यथा अस्माकं वंशः न नश्येत्, इक्ष्वाकुवंशे एषः परमः वरः मे दत्तः भवतु, भगवन्।” तदा ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः तं राजानम् उवाच—“महान् एषः तव अभिलाषः, भगीरथ महारथ, तथास्तु, इक्ष्वाकुवंशवर्धन, श्रेयः ते अस्तु। एषा हिमवत्पुत्री ज्येष्ठा गङ्गा धार्यतव्या, तत्र हरः नियोज्यः तस्याः धारकः। राजन्, पृथिवी गङ्गायाः पतनं न सहते, त्रिशूलधृतः शिवात् अन्यः धारयितुं न शक्यः।” एवं उक्त्वा ब्रह्मा गङ्गां च समुपादिश्य, देवैः मरुद्गणैः सह स्वं लोकं प्रतिपेदे। एवं श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे आदिकाव्ये बालकाण्डे द्विचत्वारिंशः सर्गः समाप्तः। शृणुत बालकाण्डे त्रिचत्वारिंशः सर्गः। यदा देवेन्द्रः तत्रात्यजत्, तदा भगीरथः भूमौ अङ्गुष्ठेन स्थापयित्वा, संवत्सरमेकं पूजां चकार। संवत्सरे समाप्ते, सर्वभूताधिपः उमापतिः पशुपतिः तं राजानं उवाच। “अहं तव तुष्टः, नरश्रेष्ठ, यत् ते रोचते तत् करिष्यामि। गिरिकन्यां शिरसि धारयिष्यामि।” ततो हिमवत्पुत्री ज्येष्ठा गङ्गा, सर्वलोकसम्मिता, अतिभीमं रूपं धारयित्वा, दुष्प्रतिरोधिनी वेगेन अवतरन्ती, दिवः पतित्वा शिवस्य शिरसि पपात। सा गङ्गा दुर्दम्या मार्गं विचिन्तयन्ती, पातालं प्रविश्य, प्रवाहं च शिवं च गृहीत्वा, स्वमदं विज्ञाय, भगवान् हरः कोपमगमत्। त्रिनेत्रः तदा तां निगूहितुम् उद्यतः, सा पुण्या नदी रुद्रस्य जटाजूटे पतिता। सा तु हिमवत्समानजटाकन्दरे शिवस्य, भूमिं गन्तुं न शशाक। जटाजूटात् निर्गमनमार्गं न प्राप्य, तत्र देवी बहूनि वर्षाणि विचचार। तत्र पुनः, एकः परमं तपः कुर्वन्, तस्यां तुष्टिम् अगच्छत्, रघुकुलानन्दन। तदा हरः गङ्गां बिन्दुसरः सरोवरं प्रति मुमोच; सा विमुक्ता सप्तधाभूत। ह्लादिनी, पावनी, नलिनी चेति, शिवस्य तिस्रः पुण्याः प्रवाहाः पूर्वदिशं प्रति प्रवहन्। शुचक्षुः, सीता, सिन्धुः च, तिस्रः पुण्यनद्यः पश्चिमदिशं प्रति गताः। सप्तमी तु भगीरथस्य रथानुगामिनी अभवत्। भगीरथः दिव्यरथमारुह्य, गङ्गां पुरतः गच्छन्तीं अन्वगच्छत्। सा महती गङ्गा दिवः शिवशिरसः भूमौ अपतन्, स च राजर्षिः तां अन्वगच्छत्। तत्र तस्याः जलं घोरध्वनिना सह प्रवहद्भिः, मत्स्यकच्छपशिशुमारसमूहैः सहितम्। पतन्त्याः भूमौ पतितायाः, पृथिवी शोभाम् अवाप। तदा दिव्यर्षयः, गन्धर्वाः, यक्षाः, सिद्धाश्च, तस्याः दिवः पृथिव्यां पतनं दृष्टवन्तः। विमानैः नगराकृतिभिः, अश्वैः, गजेन्द्रैः सह, गगनं शोभयन्तः, तस्याः पतनं पश्यन्ति स्म। देवाः तत्र नावाभिः सञ्चरन्तः, गङ्गायाः लोकेऽद्भुतं परमं पतनं दृष्टवन्तः। दृष्टुकामाः देवगणाः अपारबलाः, समागताः, गगने शोभमानमणिविभूषिताः। मेघैः समाकीर्णं गगनं शतसूर्यसमानप्रभम्, मत्स्यैः, सर्पैः, चञ्चलमत्स्यैः सह, शोभते स्म।