सततं च चिन्तयन् धर्मनिष्ठः स्वसंयमितः दिलीपः महात्मा धर्मपरायणः पुत्रसन्तानाय सततम् यतमानः तस्य भगीरथः नाम पुत्रः परमधर्मात्मा अभिजातः। दिलीपः महातेजाः बहून्य् यज्ञान् अकरोत्, त्रिंशत् सहस्राणि वर्षाणि राज्यं शासितवान्। तस्य सगरपुत्राणां मोक्षे निश्चयं न लभमानः, नरश्रेष्ठ, रोगग्रस्तः कालधर्मेण देहान्तं प्राप्नोत्। स्वकृतैः पुण्यैः राजा इन्द्रलोकं गतः, भगीरथं पुत्रं अभिषिच्य राज्यं तस्मै समर्पितवान्। भगीरथः राजर्षिः धर्मात्मा, रघुनन्दन, महात्मा, पुत्ररहितः, सन्तानप्राप्तये, प्रजाप्राप्तये च आकाङ्क्षन्। राज्यं मन्त्रिणः समर्प्य, गङ्गावतरणे समाहितः, गोकरणे दीर्घं तपः उपारमत्, रघुनन्दन। उर्ध्वबाहुः पञ्चतपः आचरन्, मासिकं भोजनम् अष्टायन्, इन्द्रियजयः, सहस्रवर्षाणि घोरं तपः स्थितः। महाबाहो, तस्य महात्मनः राज्ञः तपस्याः अन्ते, भगवन् ब्रह्मा, प्रजापतिः, सर्वभूताधिपः, तुष्टः अभवत्। "राजन् भगीरथ, तव तपस्याः प्रसन्नः अस्मि, वरं वृणीष्व," इत्य् अवदत्। भगीरथः तेजस्वी, महाबाहुः, अञ्जलिं कृत्वा, जगतां पितरं ब्रह्माणं प्रार्थयत्—"यदि भगवन् मयि प्रसन्नः, यदि मम तपः फलितम्, सगरपुत्राणां सर्वेषां मम जलं दत्तं भवतु। ये महानुभावः गङ्गाजलेन सिक्ताः, तेषां पितृभिः सह परमं स्वर्गं प्राप्तिः भवतु। भगवन्, वंशस्य रक्षणार्थं एषः वरः मया याचितः, इक्ष्वाकुवंशे एषः परमः वरः मम दीयताम्।" ततः ब्रह्मा राजानं मंगलमयम् मधुरं च वाक्यम् अब्रवीत्—"महान् तव अभिलाषः, भगीरथ महारथ, तव वंशो वृद्धिम् प्राप्नुयात्। एषा हिमालयस्य ज्येष्ठा कन्या गङ्गा धार्याः, तत्र हरः नियुक्तः भवतु। पृथिवी गङ्गावतरणं न सहते; त्रिशूलधारिणं शिवं विना अन्यः कोऽपि तां धारयितुं न शक्नोति।" एवं ब्रह्मा राज्ञं गङ्गां च उक्त्वा, सर्वदेवैः मरुद्गणैः सह स्वर्गं जगाम। इति बालकाण्डस्य द्विचत्वारिंशः सर्गः समाप्तः। एकत्रिचत्वारिंशः सर्गः आरभ्यते। देवाधिपः गच्छति, राम, भगीरथः भूमौ अङ्गुष्ठं निपात्य संवत्सरमेकं पूजां अकरोत्। संवत्सरस्य समाप्तौ, सर्वभूताधिपः उमापतिः पशुपतिः राजानं इदं वचनम् अब्रवीत्—"महान् असि नृपश्रेष्ठ, तव प्रीत्यर्थं करिष्यामि। हिमवन्तस्य कन्यां शिरसि धारयिष्यामि।" ततः हिमवत्सुतां गङ्गां, सर्वलोकपूजितां, विशालरूपां अतिवेगिनीं च, सुमहतीं रूपं धारयन्तीम्। आकाशात्, राम, गङ्गा शिवस्य शिरसि पतिता; सा देवी गङ्गा, दुःसाध्या, मार्गं विचिन्तयति। अधः भूमौ प्रविष्टा, प्रवाहं शिवं च गृहीत्वा, तस्य गर्वं ज्ञात्वा, भगवन् हरः क्रुद्धः अभवत्। त्रिनेत्रः तां गुहायां गुप्तुं संकल्पयत्; सा पुण्यनदी रुद्रस्य शिरसि पतिता। राम, शिवस्य जटायां, हिमालयसदृशायां गुहायां, सा गङ्गा प्रविष्टा, भूमिं प्राप्तुं न शशाक। जटामण्डलात् निर्गमनं न लब्धवती; तत्र देवी बहूनि वर्षाणि विचरति। पुनः, तत्र परमं तपः कुर्वन् कश्चित् तां दृष्ट्वा तुष्टः अभवत्, रघुवंशसुखद। ततः हरः गङ्गां बिन्दुसरः सरोवरं प्रति मुक्तवान्; मुक्तायाः सप्तधारा अभवत्। ह्लादिनी, पावनी, नलिनी—एते त्रयः शुभजलाः शिवात् पूर्वदिशं प्रवाहन्ति। सुकक्षुः, सीता, सिन्धु—एते त्रयः शुभधाराः पश्चिमदिशं गताः। सप्तमी धारा भगीरथस्य रथं अनुगच्छति; भगीरथः दिव्यरथं आरोह्य तां अनुवर्तते। महाबला गङ्गा अग्रे गतवती, भगीरथः तां अन्वगच्छत्; आकाशात् शिवस्य शिरसः भूमिं पतिता। तत्र जलं प्रवाहितम्, भीषणध्वनिसहितम्, मत्स्यकच्छपशृगालसमूहैः सहितम्। भूमौ पतित्वा, पृथिवी दीप्तिम् प्राप्तवती; तदा दिव्यर्षयः, गन्धर्वाः, यक्षाः, सिद्धाः च, तस्याः पतनं दृष्टवन्तः। ते आकाशात् भूमिं पतन्तीं गङ्गां पश्यन्ति, विमानैः नगराकृतैः, अश्वैः, महागजैः च सह। देवाः तत्र नावैः विचरन्ति; तस्याः अद्भुतं गङ्गावतरणं लोके दृष्टवन्तः। दृष्टुम् इच्छन्तः, देवगणाः, अतिबलिनः, समागच्छन्ति; विमानैः गच्छन्तः, तेषां भूषणानि दीप्तिम् प्राप्नुवन्ति। एवं भगीरथस्य तपस्याः, ब्रह्मणः वरदानस्य, शिवस्य कृपायाः, गङ्गावतरणस्य च कथा रम्यतया बालकाण्डे वर्णिता।