तदा महाबलः रामः सौमित्रिणा सीतया च सह दिव्ये पुष्पके विमान उपाविशत्, स सूर्यसङ्काशः प्रज्वलितः। उत्तरे दिशि निरीक्ष्य, स धर्मात्मा पुरुषसिंहः प्रस्थितवान्। मम स्वप्ने रामं दृष्टवती, यस्य वीर्यं विष्णोः सदृशम्। लक्ष्मणेन भार्यया च सीतया सह तं दृष्टवती, यं देवा अपि दानवा वा न विजेष्यन्ति। न राक्षसैः नान्यैः चापि स विजेतुं शक्यते, यथा दुर्जनैः स्वर्गः न प्राप्यते। रावणं च दृष्टवती मुण्डितशिरसं तैलाभ्यक्तं च। स ताम्रवस्त्रधरः, सुरापानमत्तः, कणेरुपुष्पमाल्यभूषितः, रावणः अद्य पुष्पकात् भूमौ पतितः। पुनः मुण्डितशिरसा कृष्णवस्त्रधारिण्या स्त्रिया आकृष्यमाणं दृष्टवती, गर्दभयुक्ते रथे उपविष्टं, रक्तमाल्यलेपनं च। तैलपानं कृत्वा, हास्यं नृत्यं च कुर्वाणं, विमूढेन्द्रियं, स शीघ्रं दक्षिणां दिशं प्रस्थितवान् गर्दभारूढः। पुनः रावणं राक्षसराजं मूर्ध्ना भूमौ पतितं, गर्दभभीतं सन्तप्तं च दृष्टवती। स पापपूर्णे दुर्गन्धे घोरतमसि, यमलोकसदृशे, मलमूत्रसमाकीर्णे, शीघ्रं निमग्नः। दक्षिणां दिशं प्रस्थितः, कीचकैः पूर्णे कर्दमे प्रविष्टः, रक्तवस्त्रधारिण्या स्त्रिया दशग्रीवः ग्रीवायाम् बद्धः। काल्या मलिनाङ्ग्या दक्षिणां दिशं आकृष्यते स्म, तत्र महाबलः कुम्भकर्णः अपि दृष्टः। सर्वे रावणात्मजाः तैलाभ्यक्तशिरसः, दशग्रीवः वराहारूढः, इन्द्रजित् शिशुमारारूढः। कुम्भकर्णः उष्ट्रारूढः दक्षिणां दिशं प्रस्थितः, तत्र एकः एव विभीषणः श्वेतछत्रधारी दृष्टः। स श्वेतमाल्यवस्त्रधारी, श्वेतगन्धलेपितः, शङ्खदुन्दुभिनिनादैः, नृत्यगीतैश्च शोभितः। दिव्ये चतुष्क tuske गजे पर्वताकाररूपे, मेघनिनादसदृशे, उपविष्टः विभीषणः। चतुर्भिः मन्त्रिभिः सह आकाशमार्गे आगतः। तत्र महान् समुदायः सञ्जातः, गीतवाद्यनिनादितः, रक्तमाल्यवस्त्रधारिणः राक्षसाः रुधिरपानं कुर्वन्ति। लङ्का नगरी अश्वरत्नरथगजसमाकीर्णा, भूमौ पतिता, भग्नतोरणवापिका दृष्टा। मम स्वप्ने लङ्कां रावणरक्षितां दृष्टवती, या रामदूतवानरः शीघ्रं दग्धवान्। तैलपानमत्ताः, हसिताः, भस्मरूक्षाः सर्वा राक्षसीस्त्रीः दृष्टवती। कुम्भकर्णादयः श्रेष्ठराक्षसाः रक्तवस्त्राणि गृहीत्वा गोमयकर्दमे प्रविष्टाः। गच्छत, स्वयम् पश्यत—राघवः सीतां प्राप्स्यति; स कोपसमन्वितः राक्षसैः सह युष्मान् विनाशयिष्यति। स न स्वप्रियां वनवासव्रतां पत्नीं लघुना वाक्येन अपमानं वा सहिष्यते। पर्याप्तं कठोरवचनम्, सुमधुरं वदतु; वैदेहीं प्रार्थयामः, एष मे रोचते। यस्य स्वप्नः एवं दृश्यते, स दुःखितोऽपि बहुभिः दुःखैः विमुक्तः प्रियतमा प्राप्स्यति। अपि च यदि सा निन्दिता, ताम् एव प्रार्थयध्वं राक्षस्यः; किम् अधिकेन भाषणेन? भीषणं राघवात् भयम् आगतम्। मैथिली जनकात्मजा नम्रतया सुलभा, सा एव रक्षसीनाम् उग्रसंकटात् रक्षयित्री। अपि च अस्याम् विशाललोचनायाम् अहं किंचित् दोषं न पश्यामि, नाङ्गेषु लघुतमम् अपि चिह्नम्। केवलम् छायायाम् लघुं दोषम् अहं मन्ये; दुःखं प्राप्ता, दिव्या सा, आकाशमार्गे आगता, अयोग्या दुःखस्य। वैदेह्याः अभिलषितस्य सिद्धिः समीपवर्ती, राक्षसराजस्य विनाशः, राघवस्य च विजयः दृश्यते। एष एव शुभलक्षणम्—एवं महद् प्रियं श्रुत्वा, तस्याः विशालपद्मलोचना नेत्रे कम्पेते। तस्याः दक्षिणभुजः शान्तः अपि, हेतोः विना सुलघुं कम्पते, केवलं एकः भुजः वैदेह्याः स्पन्दते। तस्याः उत्तमं वामोरुं, नवदन्तिनः सकन्धसदृशं, कम्पते, इव सूचयन् राघवः समीपे तिष्ठति। पक्षी च शाखाग्रे गुह्यं प्रविश्य पुनः पुनः शुभं प्रियं च वदति, इव प्रमुदितः पुनः पुनः प्रेरयन्। तदा सा लज्जिता बाला, पतिसमागमस्य विजयस्य च प्रत्याशया प्रमुदिता, उवाच—"यदि एतत् सत्यम्, तर्हि अहं ते शरणं भूयासम्।" इति श्रीमद्रामायणे वाल्मीक्ये सुन्दरकाण्डे अष्टाविंशः सर्गः श्रूयताम्। राक्षसराजस्य तानि कठोरवचनानि रावणस्य श्रुत्वा, सीता दुःखिता, सिंहेन वनान्ते गजकन्येव भीता बभूव। राक्षसीभिः परिवृता, तया भयार्ता सीता, रावणवाक्यैः ताडिता, निर्जने वने त्यक्तया कन्यया इव विलपन्ती स्थितवती। यथा लोके जनाः वदन्ति—"न हि साधूनामकाले मृत्युः"—तत् सत्यं; अहं हि इति निन्दिता, अयोग्या, क्षणमपि जीवामि। नूनं मे हृदयं दृढम्, सुखविहीनम्, दुःखसमाकुलम्, यत् अद्य अपि सहस्रधा न विकीर्णते, इन्द्रवज्राभिहतं पर्वतशिखरमिव। एवं तत्र स्वप्नदर्शनं, लक्ष्मणसीतारामस्य विजयलक्षणानि, रावणकुम्भकर्णादीनां पतनं, विभीषणस्य अभ्युत्थानं, लङ्कायाः दाहः, राक्षसीनां दुःखमिति च सर्वम् दृष्ट्वा, अन्ते सीता रावणवचनैः संतप्तहृदया, दुःखेन व्याकुला, धैर्येण स्थित्वा, स्वप्नस्य शुभफलम् अपि श्रुत्वा, आश्वास्य च स्वस्मिन शरणं दातुम् उद्युक्ता बभूव।