राक्षसीनां वचः श्रुत्वा, सर्वाः ताः त्रिजटां पप्रच्छुः—"कथं स्वप्नं त्वं गतरात्रे दृष्टवती? तद् वद।" तासां मध्ये त्रिजटा समये सम्यक् स्वप्नदर्शनं निवेदयन्ती इत्युक्तवती—"दिव्यं दन्तमयानं विमानं व्योम्नि पतन्तं मया दृष्टम्। तत्र राघवः स्वेतमाल्यवस्त्रधारी लक्ष्मणेन सह सहस्राश्वयुक्तं विमानमासीत्। अद्य मम स्वप्ने सीता अपि शुभ्रवस्त्रधारिणी सागरपरिवृतश्वेतशैले स्थितां दृष्टा। सा सीता रामेण सह संयुक्ता, यथा तेजः सूर्येण; पुनः राघवः चतुर्दन्तमहागजवत् दृष्टः। तं गजं आरूढः, पर्वतसन्निभः, स लक्ष्मणेन सह विराजमानः आसीत्; तौ च स्वतेजसा दीप्यमानौ सूर्यवत् बभासतुः। शुभ्रवस्त्र-माल्यधरौ तौ जनकात्मजां समीपमुपेत्य, तस्याः पर्वतशिखरे, दिव्ये व्योम्नि स्थितस्य गजस्य पुरतः—जनकनन्दिनी स्वपत्याऽलिङ्गिता तस्य स्कन्धे विश्रान्ता। ततः पतिसंलिङ्गनात् उत्थाय, पद्मलोचना सीता, स्वहस्ताभ्यां चन्द्रसूर्ययोः मुखे मार्जयन्ती दृष्टा। तदा तौ राजपुत्रौ, विशाललोचना सीता च, तेन उत्तमगजेन सह लङ्कायाः उपरि स्थिताः। काकुत्स्थः स्वपत्नीं सीतां समानीय, अष्टश्वयुक्ते शुक्लवृषभयुते रथे अत्र आगतः। श्वेतमाल्यवस्त्रधारी लक्ष्मणेन सह आगतः; अन्यत्रापि सत्यवीर्यः रामो मया दृष्टः। स महाबलः भ्राता लक्ष्मणेन सीतया च सह दिव्ये पुष्पके विमानमास्थाय सूर्यसमप्रभः आसीत्। उत्तरदिशं प्रति स उत्तमपुरुषः प्रतस्थे; एवं मम स्वप्ने विष्णुवीर्यसमः रामः दृष्टः। लक्ष्मणेन सीतया च सह सः मया दृष्टः; न देवैः न दैत्यैः, रामः महातेजाः विजेतुं शक्यः। न राक्षसैः, नान्यैः, यथा दुष्टैः स्वर्गः प्राप्यः न, तथा रामः; रावणं तु मया दृष्टं—मुण्डितशिरसं, तैलाभ्यक्तं। रक्तवस्त्रधारी, सुरपानमत्तः, करवीरमाल्यभूषितः; सः अद्य पुष्पकात् भूमौ पतितः। पुनः, स्त्रिया आकृष्यमाणः, मुण्डितशिरा, कृष्णवस्त्रधारी, गर्दभयुतरथमारूढः, रक्तमाल्यलेपितः दृष्टः। तैलं पिबन्, हास्यं कुर्वन्, नृत्यन्, विमूढचित्तः, विक्षिप्तेन्द्रियः, शीघ्रं दक्षिणां दिशं प्रति गर्दभमारूढः गतः। पुनः रावणं राक्षसेन्द्रं मया दृष्टं—शिरसा भूमौ पतितं, गर्दभभीतेन सन्त्रस्तं विमूढं च। स तु घोरां दुर्गन्धां नरकसदृशीं तमसि निमग्नः; मलमृद्भिर्युक्तेऽसह्येऽन्धकारे शीघ्रं लीनः। दक्षिणां दिशं प्रति गतः, पङ्किलां तडागां प्रविष्टः; रक्तवस्त्रधारिण्या स्त्रिया दशग्रीवः ग्रीवया बद्धः। काली पङ्कलेपिता तम् दक्षिणदिशं प्रति आकृष्य, तत्र महाबलः कुम्भकर्णः अपि दृष्टः। रावणस्य सर्वे पुत्राः तैलाभ्यक्तशिरसः तत्र सन्ति; दशग्रीवः वराहमारूढः, इन्द्रजित् शिशुमारमारूढः। कुम्भकर्णः उष्ट्रमारूढः दक्षिणां दिशं प्रतिगच्छति; तत्र एकः विभीषणः श्वेतछत्रधारी दृष्टः। श्वेतमाल्यवस्त्रधारी, श्वेतगन्धानुलेपितः, शङ्खदुन्दुभिनादैः, गीतनृत्यैः च भूषितः। दिव्यं चतुर्दन्तं पर्वतसन्निभं गजं समारुह्य, मेघनिनादसदृशं रवं कुर्वन्तं, विभीषणः तत्र उपविष्टः। चतुर्भिः मन्त्रिभिः सह व्योम्नि आगतः। महासभा तत्र संजाताऽभूत्—गीतवादित्रनादैः प्रतिश्रूयमाणा; रक्तमाल्यवस्त्रधारिणः राक्षसाः रक्तं पिबन्तः। सुशोभना लङ्का, अश्वरथगजयुक्ता, सागरं पतिता दृष्टा—प्रासादतोरणानि भग्नानि। रावणरक्षिता लङ्का मम स्वप्ने दृष्टा—रामस्य शीघ्रदूतकपिना दग्धा। लङ्कायां सर्वाः राक्षसीः तैलपानमत्ताः, हास्यं कुर्वन्त्यः, भस्मरूक्षाः दृष्टाः। कुम्भकर्णादयः अग्रगण्याः राक्षसाः रक्तवस्त्रधारिणः, गोमयकर्दमे प्रविष्टाः। गच्छत, स्वयमेव पश्यत—राघवः सीतां प्राप्स्यति; स कोपसमन्वितः राक्षसैः सह यूयं विनश्यथ। स्वप्रियां पुण्यशीलां वनवासरतानां भार्यां तेन न कदापि तिरस्कारः वा त्रासः सह्यः। पर्याप्तं कठोरवचनं, सौम्यं वचनमेव वदाम; वैदेहीं प्रार्थयाम—एवमेव मम रोचते। यस्य स्वप्नः एवं दृश्यते तस्य दुःखिता अपि, बहुधुःखात् विमुक्ता, प्रियतमं प्राप्स्यति। अपमानिता अपि, प्रार्थयध्वं राक्षस्यः; किं बहुना? राघवात् भीषणं भयम् राक्षसैः प्राप्तम्। मैथिली जनकात्मजा नम्रतया सुलभसंतुष्टा; सा एव राक्षसीनां महाभयात् त्रातुं समर्था। अपि च, अस्याः विशाललोचनायाः काचिदपि विकृतिः न पश्यामि—नाङ्गेषु लघुतमं दोषमपि। केवलं छायायां स्वल्पदोषः सन्दिग्धः; दुःखं प्राप्ता एषा देवी, आकाशमार्गे आगता, यद्यपि दुःखार्हा नास्ति।