सीता, दुःखेन संतप्ता, मनसि विचारयति—नूनं तस्य वीरस्य लक्ष्मणाग्रजस्य मम शोकात् भूमौ शरीरं त्यक्त्वा दिव्यं लोकं गतः। धन्याः सुराः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, महर्षयः ये वीरं पद्मनेत्रं रामं पश्यन्ति। अथवा, तस्य बुद्धिमतः धर्मात्मनः रामस्य मयि भार्यायां न कश्चित् प्रयोजनम्। दृश्ये सति हर्षः, अदृश्ये सति न मित्रता; कृतघ्नाः हन्ति, रामः तु न हन्ति। किं गुणहीना अहम्? वा भाग्यनाशः? यतः अहं सीता, उत्तमयोग्या, दीप्तरामात् पृथक् स्थितास्मि। महात्मनं रामं विहाय, निरपराधं, वीरं, शत्रुनाशिनं, जीवितं मम मृत्युः श्रेयः। अथवा, शस्त्राणि निक्षिप्य, तौ नरश्रेष्ठौ भ्रातरौ वनं विचरन्ति, मूलफलभक्षौ। अथवा, वीरौ रामलक्ष्मणौ, दुष्टचित्तेन राक्षसाधिपेन रावणेन कपटेन हतौ। एवं, तादृशे काले, मम मृत्युः सर्वथा इच्छामि; किं तु मम नियतः मृत्युः न आगच्छति, अतिभारं शोकं मोचयितुं। धन्याः महात्मानः, सत्यसंशिताः ऋषयः, आत्मसंयमिनः, भाग्यशालिनः, येषां न प्रियं न अप्रियं। प्रियात् दुःखम् जायते, अप्रियात् अपि महत्तरो दुःखः; तु महात्मानः तयोः न स्पृशन्ति, तेषां नमः। एवं, आत्मविदं प्रियं रामं परित्यज्य, पापकर्मणि रावणाधीनं जीवितं त्यक्तुं निश्चितवती। एवं सीतायाः वचनानि श्रुत्वा, राक्षसीनां क्रोधमत्ताः किञ्चित् त्वरया दुष्टं रावणं ज्ञापयितुं जग्मुः। ततः सीतायाः समीपं गत्वा, भीषणरूपाः राक्षस्यः पुनः तिक्तवचनानि, सर्वाणि एकार्थानि, पापसंकल्पानि अब्रुवन्। अद्य, हे दुश्चरित्रे सीते, राक्षस्यः यथेष्टं तव मांसं भोक्ष्यन्ति। एवं क्रूराभिः राक्षसीभिः सीतायाः त्रासं दृष्ट्वा, वृद्धा राक्षसी त्रिजटा, जागृतबुद्धिः, वचनम् अब्रवीत्—स्वं मांसं खादत, क्रूराः; सीतां, जनकस्य प्रिया, दशरथस्य स्नुषा, न भोक्ष्यथ। अद्य अहम् भीषणं रोमाञ्चनं स्वप्नं दृष्टवती, यः राक्षसविनाशं, तस्य पतिसुखं सूचयति। त्रिजटायाः वचनम् श्रुत्वा, राक्षस्यः क्रोधमत्ता भयभीता, त्रिजटायाः वचनम् अब्रुवन्—यः स्वप्नः त्वया दृष्टः, तं कथय; राक्षसीमुखात् उक्तं वचनं श्रुत्वा त्रिजटा समये स्वप्नं कथयामास। सा अब्रवीत्—दिव्यं दन्तपलङ्कं आकाशे गच्छन्तं दृष्टवती। राघवः स्वयं, श्वेतमाल्यवस्त्रधारी, लक्ष्मणसहितः, सहस्राश्वयुक्तं तं आरूढः। अद्य स्वप्ने श्वेतवस्त्रधारिणीं सीतां, समुद्रपरिवृतं श्वेतशैले स्थितां दृष्टवती। सीता रामेन संयुक्ता, सूर्ये तेजो यथा; पुनः राघवः चतुर्दन्तमहागजः दृष्टः। आरूढः, पर्वतसन्निभः, लक्ष्मणसहितः, स्वतेजसा दीप्तौ, सूर्यवत् शोभमानौ। श्वेतमाल्यवस्त्रधारिणौ, जानकीं समीपं आगतौ; पर्वतशिखरे, गगनस्थगजसमीपे, जानकी पतिसंलग्ना, तस्य स्कन्धे विश्रान्ता। ततः पत्युः गोष्ठात् उत्पत्य, पद्मनेत्रा जानकी, चन्द्रसूर्ययोः मुखं हस्ताभ्यां मार्जयति; तौ राजकुमारौ सह, उत्तमगजः विस्तीर्णनेत्रा सीता सह लङ्कायाः उपरि स्थितः। काकुत्स्थः स्वयं सीतासहितः, अष्टशुक्लवृषयुक्तरथेन आगच्छत्। श्वेतमाल्यवस्त्रधारी लक्ष्मणसहितः आगच्छत्; अन्यत्र सत्यवीर्यं रामं दृष्टवती। बलवान् रामः भ्रातृलक्ष्मणसीतासहितः, दिव्यं पुष्पकं आरूढः, सूर्यवत् दीप्तमान्। उत्तरदिशं प्रेक्ष्य, नरश्रेष्ठः प्रयाणं कृतवान्; स्वप्ने विष्णुसमवीर्यं रामं दृष्टवती। भ्रातृलक्ष्मणसीतासहितं तं दृष्टवती; रामः महातेजाः न देवैः न दानवैः विजेतुं शक्यः। न राक्षसैः न अन्यैः, यथा पापकृतः स्वर्गं न प्राप्नोति; रावणं च मुण्डितशिरसः, तैलानुलिप्तं दृष्टवती। रक्तवस्त्रधारी, मदोन्मत्तः, करवीरमाल्यभूषितः, अद्य रावणः पुष्पकात् भूमौ पतितः। स्त्रीना द्वारा आकृष्टः, मुण्डितशिरसः, कृष्णवस्त्रधारी, पुनः दृष्टः; गर्दभयुक्तरथेन, रक्तमाल्यलेपनयुक्तः। तैलपानं कृत्वा, हास्यं, नृत्यं, मोहितचित्तः, विकलेंद्रियः; शीघ्रं दक्षिणदिशं गर्दभारूढः गतः। पुनः रावणं राक्षसाधिपं, गर्दभात् भीतं, मूढं, भूमौ शिरसा पतितं दृष्टवती। दुर्गन्धयुक्तं, असह्यं, भीषणं तमः, नरकसदृशं, मलमृद्विलिप्तं प्रविष्टः, तत्र रावणः शीघ्रं निमग्नः।