इति महात्मा सगरो राजा यथाभिलषितं यज्ञं कृत्वा स्वपुरं प्रत्याजगाम, गङ्गावतरणे तु न किंचित् निर्णयं प्राप्तवान्। स महात्मा राजा निर्णयं न प्राप्य, त्रिंशत्सहस्रवर्षाणि राज्यं कृत्वा, कालेन स्वर्गं जगाम। सगरस्य निधनानन्तरं, जनाः धर्मात्मानं अंशुमन्तं राजानं चक्रुः। स च अंशुमान् महात्मा, रघुनन्दन, प्रख्यातपुत्रः दिलीपः नामास्याभवत्। अंशुमान् राज्यं दिलीपाय समर्प्य, हिमालयस्य रमणीयशृङ्गे तपः कठोरं समाचरत्। स महायशाः राजा मुनिवने द्वात्रिंशत्सहस्रवर्षाणि वसन्, तपसा समृद्धः स्वर्गं गतः। दिलीपः तु महातेजाः, पितामहानां विनाशं श्रुत्वा, शोकेन अभिभूतः निर्णयं न प्राप्नोत्। कथं गङ्गावतरणं स्यात्? कथं तेषां जलक्लेदनं क्रियेत? कथं तान् उद्धरेयं? इति सः चिन्तया परिप्लुतः। सः नित्यं एवं चिन्तयन्, आत्मसंयमी धर्मनिष्ठश्च, भगीरथः नाम सुतः परमधार्मिकः तस्य जातः। दिलीपः महातेजाः बहून्यज्ञान्यकरोत्, त्रिंशत्सहस्रवर्षाणि राज्यं चकार। तेषां मोक्षे निर्णयं न प्राप्य, नृसिंह, सः व्याधिना पीडितः कालेन निधनं प्राप्नोत्। सः राजा स्वकृतैः पुण्यैः इन्द्रलोकं गतः, भगीरथं पुत्रं राज्याभिषेच्य। भगीरथः तु राजर्षिः धर्मात्मा, रघुनन्दन, सुतकाङ्क्षी प्रजाकाङ्क्षी च महाप्रतापी राजा बभूव। सः राज्यं मन्त्रिभ्यः समर्प्य, गङ्गावतरणे धृतचित्तः, गोकर्णे महत्तपः समारब्धवान्। सः पञ्चविधं तपः कृत्वा, मासोपवासेन जीवन्, बाहून्नमयन्, इन्द्रियजयेन सह, सहस्रसंवत्सरं घोरं तपः अकरोत्। तस्य महात्मनः तपसा परितुष्टः भगवाँल्लोकपिता ब्रह्मा महात्मा सन्तुष्टः सञ्जातः। स ब्रह्मा उवाच— "राजन् भगीरथ, तव तपसा अहं तुष्टः। वरं वृणीष्व।" भगीरथः कृताञ्जलिः ब्रह्माणं जगद्गुरुं प्रार्थयन् उवाच— "यदि भगवाञ्मयि तुष्टः, यदि मम तपः सफलम्, सगरस्य सर्वे पुत्रा मम द्वारा जलं लभेरन्। येषां गङ्गाजलेन भस्म क्लिद्यते, ते सर्वे स्वपितृभिः सह परमं स्थानं यान्तु। एष एव मम वंशस्य कृते वरः, यथा इक्ष्वाकुवंशः न नश्येत्।" तदा ब्रह्मा भगीरथं शुभैः मधुरैश्च वाक्यैः प्रत्युवाच— "महान् एष ते कामः, भगीरथ महाबाहो। तथेति ते कल्याणं भूयात्। एषा हिमवत्पुत्री गङ्गा धार्या भवितव्या; तत्र हरः स्थाप्यः। पृथिव्यां गङ्गावतरणं न सह्यं; त्रिशूलधारिणः शिवस्य विना धारकः नास्ति।" इत्युक्त्वा ब्रह्मा गङ्गां च राजानं च समाश्वास्य, सर्वैः देवैः मरुद्गणैः च सह स्वं लोकं जगाम। भगवतः ब्रह्मणः गच्छतः, राम, भगीरथः भूमौ अङ्गुष्ठं निहत्य संवत्सरपर्यन्तं पूजां चकार। संवत्सरस्य पूर्णे, सर्वभूतानां ईश्वरः उमापतिः पशुपतिः राजानं वाक्यमुवाच— "महापुरुष, अहं तव तुष्टः। यदवाञ्छसि तत्करिष्यामि। हिमवत्पुत्रीं गङ्गां मम शिरसि धारयिष्यामि।" ततः सर्वलोकपूजिता ज्येष्ठा हिमवत्पुत्री गङ्गा, अत्यन्तं विशालरूपं विकटवेगं च धारयित्वा आकाशात् राम, शिवस्य मूर्ध्नि पतिता। तां दुर्जयां गङ्गां मार्गमालोच्य, शिवं च धारयित्वा, गर्वं विज्ञाय, भगवान् हरः कोपं चकार। त्रिनेत्रः सः गङ्गां गुहायाम् निगूहितुं निश्चकार; सा पुण्या नदी रुद्रस्य जटाजूटमूर्ध्नि न्यपतत्। हिमालयसदृशेषु तस्य जटासु गङ्गा पृथिवीं प्राप्तुं न शशाक। जटाजूटात् निर्गमनं न लब्ध्वा, सा देवी तत्रैव वर्षाणि बहूनि विचचार। तत्रैव, परमं तपः कुर्वाणः कश्चित् तां दृष्ट्वा अत्यन्तं तुष्टः अभवत्। तदा हरः गङ्गां बिन्दुसरःप्रति मुमोच; तस्याः विमुक्तायाः सप्त धाराः प्रभवन्। इति श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे द्विचत्वारिंशः, त्रिचत्वारिंशश्च सर्गः समाप्तः।