सीता तदा कम्पमाना दीर्घघनकेश्या, तस्याः वेणी भुजगवद्विलोलिता दृश्यते स्म। सा मिथिलात्मजा, दीर्घनिःश्वासविक्षिप्ताङ्गी, शोकसम्भ्रान्तचित्ता, कोपेन संतप्ता, अश्रूणि स्रवयन्ती विललाप। दुःखेन संतप्ता सा विलपन्ती, “हा राम!” इति, पुनः “हा लक्ष्मण!” इति, “हा श्वश्रु कौसल्या! हा धर्मज्ञे सुमित्रे!” इत्यादि उच्चैः क्रोशन्ती बभूव। सा चिन्तयन्ती, “यदेतद्विद्वद्भिरुक्तं, मृत्युर्न कदाचन स्वकाले पूर्वं लभ्यते, स्त्रियाः पुरुषस्य वा—एष सत्य एव वक्तव्यः। अहं खलु राक्षसीभिः क्रूराभिः पीड्यमाना, रामवियोगेन क्षणमपि जीवामि, दुःखेन संतप्ये। अहं दुःखिता, अल्पपुण्या, अनाथवत् परित्यक्ता, यथा नौरिव पूर्णा समुद्रमध्ये वातेन प्रेरिता, तथा विनश्यामि। नाथदर्शनाभावात्, राक्षसीबलाधीना, दुःखेन निमज्जामि, यथा तीरे जलाघातेन नदी। धन्यास्ते ये पश्यन्ति मम नाथं, पद्मपत्रनयनं, सिंहगमनेन चलन्तं, कृतज्ञं, प्रियवादिनं। रामवियोगेन, स्वात्मवेदिनं तं विना, मम जीवितं विषादिव तिक्तं दुःसहं जातम्। किमिह पूर्वजन्मनि मया महापापं कृतं येन अहं इदं भीषणं दुःखमधिगच्छामि? महाशोकेन संतप्ता, जीवनं त्यक्तुमिच्छामि, राक्षसीभिः रक्ष्यमाणा रामं न गन्तुं शक्नोमि। धिक् मानुषत्वं, धिक् पराधीनतां, यतः इच्छया जीवितत्यागः न शक्यः।” एवं विलपन्त्या जनकात्मजायाः अश्रुपातेन स्रवदनना, अधोमुखी, बालिका इव विलपितुम् आरब्धा। सा शोकविह्वला, प्रमत्तेव, मदोन्मत्ता, वा मनोविक्लवा, भूमौ चञ्चलता, प्रत्यागतवत्सा धेनुवद् व्याहरन्ती बभूव। सा चिन्तयन्ती, “राघवस्य असंरक्षिते काले, राक्षसरूपधारी रावणेन, मम क्रोशन्त्याः बलात् अपहृता अहम्। राक्षसीबलाधीना, कठोरैः ताभिः ताड्यमाना, दुःखेन संतप्ता, जीवंतुं न शक्ष्यामि। मम न जीविते, न वित्ते, न भूषणे काचित् प्रीतिर्भवति, रामविना, राक्षसीमध्ये वसन्त्याः। नूनं मम हृदयं शिलासमं, वा नित्यं चिरस्थायि, यतः एतेन दुःखेन न भिद्यते। धिक् माम्, अनार्या, अप्रतिपन्ना, या तेन विना क्षणमपि जीवामि; मम जीवितं पापजीवनमेव। रावणं तं रात्रिचरं, अहं वामपादेनापि न स्पृशेयम्; कथं तं घृणितं कदापि कामयेयम्? स न प्रतिषेधं वेत्ति, नात्मानं, न स्वकुलं, येन सः स्वभावेन क्रूरेण मां रञ्जयितुमिच्छति। यदि मां छिन्द्युः, भिन्द्युः, विदारयेयुः, वा ज्वलिते अग्नौ दहेयुः, अहं रावणाय न प्रपद्येयम्; किमर्थं व्यर्थं भाषणम्? राघवः बुद्धिमान्, कृतज्ञः, दयालुः, सदा धर्मिष्ठः इति प्रसिद्धः; परंतु, मम दुर्भाग्येन, सः इदानीं दयां न दर्शयति। जनस्थानमध्ये, तेनैकाकिना, चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः निहताः; तर्हि सः किं मां न प्राप्नोति? रावणेन, दुर्बलेन राक्षसेन, अहं हृता; मम पतिः रावणं रणांगणे हन्तुं समर्थ एव। दण्डकारण्ये विराधः राक्षसानां श्रेष्ठः, रामेण रणांगणे निहतः; तर्हि सः किं मां न प्राप्नोति? नूनं लङ्का दुर्निवार्या, समुद्रमध्ये स्थितिः; परंतु, राघवस्य बाणानां न काचित् विघ्नता। किमर्थं रामः, धैर्ये स्थितः, स्वपत्नीं राक्षसेन हृताम्, न प्राप्नोति? किम् सः जानाति न वा, अथवा जानन् अपि, सः महात्मा एतद् अपमानं सहते? गृध्रराजः अपि, मां हृतां विज्ञाय, राघवं ज्ञापयितुमिच्छन्, रावणेन युद्धे निहतः। स वृद्धो जटायुः, मम कृते, रावणं प्रतीयमानः, स्थिरचित्तः, महान् कर्म कृतवान्। यदि राघवः जान्यात् अहं अत्र अस्मि, सः कोपितः, राक्षसहीनं जगत् कुर्यात् बाणैः। लङ्कां च दहेत्, महोदधिं अपि, पापरावणस्य कीर्तिं नाम च नाशयेत्। तदा, येषां स्वामी हतः, तासां राक्षसीनां गृहेषु, यथा अहं रुदामि, तथा एव ताः रुदिष्यन्ति, अत्र न संशयः। राक्षसां लङ्कां अन्वेष्य, रामः लक्ष्मणेन सह, तां विनाशयेत्; यतः तयोः दृष्टः शत्रुः क्षणमपि न जीवति। शीघ्रं अयं देशः श्मशानसदृशः भविष्यति, मार्गेषु धूमराशिभिः, गृध्रवृत्तैः च छादितः। अद्यैव मम प्रार्थितं फलमवाप्स्यामि; गमनं दुःखकरं, भवतां च विपर्यासः समीप एव। नूनं, पापकर्मा रावणो राक्षसेश्वरः निहतः सति, अजेयलङ्का विधवा पतिहीना स्त्रीव शोचिष्यति। या लङ्का पुरा उत्सवशोभिता, राक्षसैः पूर्णा, सा पतिहीना स्त्रीव दुःखिता भविष्यति। एवं सा जनकात्मजा, दुःखशोकसमाकुला, रामस्य विरहेन, राक्षसीमध्ये, स्वजीवितं गर्हयन्ती, पतिस्नेहस्मरणेन, दुःखपरम्परया विललाप।