सा सीता, राक्षसीभिः भीषणा उपद्रुत्ता, कम्पमाना तदा प्रचण्डे वाते कदलीव भूमौ पतिता, भयभीता, मुखवर्णं परित्यज्य, शोकसंतप्तां तनुम् अवनमत्। तस्या दीर्घानि घनानि च केशपाशानि कम्पमानानि नागवध्राणि इव दृश्यन्ते स्म। सा मिथिलात्मजा दीर्घनिःश्वासैः व्याकुला, क्रोधेन च मनः संकुलं कृत्वा, दुःखेन पीडिता, अश्रूणि स्रवयन्ती विलपन्ती च बभूव। शोकातुरां तां सीतां सा 'हा राम!' इति, पुनः 'हा लक्ष्मण!' इति, 'हा मातरः कौसल्या! हा आर्या सुमित्रे!' इति च विलपन्ती रुरोद। एतद् हि मनीषिभिः उक्तं सत्यं—कालात् पूर्वं मृत्युः दुर्लभः स्त्रीणां पुरुषाणां वा। अहं राक्षसीभिः क्रूराभिः पीडिता, रामात् वियुक्ता, क्षणमपि जीवामि, दुःखेन संतप्यमाना। अहं हीनपुण्या, दयनीया, परित्यक्ता, यथा मध्यसागरे पूर्णनौ वातवेगेन क्षिप्ता विनश्यति, तथैव नश्यामि। पतिं अदृष्ट्वा, राक्षसीबलाधीना, दुःखेन सत्यं निमज्जामि, यथा कूलं जलाघातेन। धन्यास्ते ये मम पतिं पश्यन्ति, येषां पद्मपत्रनयनः, सिंहविक्रमः, कृतज्ञः, मृदुवक्ता च। रामविरहिता अहं, आत्मानं वेत्ति यः, तस्य विषमिव तीक्ष्णं दुःखं सहितुं न शक्नोमि। किं पूर्वकृतं महत् पापं येन अहं घोरं दुःखं इदानीं अनुभवानि? महाशोकाभिभूता, प्राणान् त्यक्तुम् इच्छामि, किन्तु राक्षसीभिः रक्ष्यमाणा, रामं न गन्तुं शक्नोमि। धिक् मानुषत्वं, धिक् पराधीनत्वं, यः स्वेच्छया प्राणत्यागः न शक्यते। एवं विलपन्त्याः जनकात्मनः अश्रुपूरितमुख्या, अवनतवदना, कन्येव विलपन्ती आरब्धा। सा शोकविह्वला, उन्मत्तेव, मदोन्मत्तेव, सञ्जातमोहा, भूमौ चञ्चलति, वत्सिका इव प्रतिनिवृत्ता। राघवस्य अनवधानं दृष्ट्वा, रावणेन कामरूपिणा राक्षसेन, अहं बलात् आनीता, क्रन्दन्ती च। राक्षसीबलाधीना, तैः भीषणैः ताडिता, अहं गाढशोकसमन्विता, जीवितुं न क्षमामि। मम न जीवने मूल्यं, न वित्ते, न भूषणे, राक्षसीमध्ये रामविना, महारथेन विना। नूनं मम हृदयं शिलानिर्मितम्, अथवा अक्षयम् अमृतमिव, यत् एतेन दुःखेन न भिद्यते। धिक् माम्, अयुक्तां, अविश्रब्धां, या क्षणमपि जीवामि, तस्मात् वियोगात्, पापं जीवितम्। रावणं तं रात्रिचरं, अहं वामपादेनापि न स्पृशेयम्; कथं तं घृणितं कामयेयम्? न स निश्चयत्यप्युपेक्षां, नात्मानं, न स्वं कुलं, स यः क्रूरभावेन मां रञ्जयितुमिच्छति। छिन्नापि, भिन्नापि, भग्नापि, वह्नौ दग्धापि, अहं रावणं नोपसेद्यामि; किमर्थं व्यर्थं वचनं विस्तारयामि? राघवः प्रज्ञावान्, कृतज्ञः, दयालुः, सदा धर्मात्मा इति ख्यातः; अहं पुनः, स्वदौर्भाग्येन, तस्य अनुकम्पां न पश्यामि। जनस्थानमध्ये चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः तेनैकेन हताः; स कथं माम् नाप्नोति? अहं रावणेन दुर्बलेन हृता, मम पतिः तु रावणं रणाङ्गणे हन्तुं समर्थः। विराधः तु दण्डकारण्ये राक्षसानां श्रेष्ठः, स रामेण हतः; स कथं माम् नाप्नोति? नूनं लङ्का दुर्गमा, सागरे मध्यस्थिता, किन्तु राघवस्य बाणानां न कश्चित् प्रतिबन्धः। किं कारणं यत् रामः, स्थिरवीर्यः, राक्षसेन हृतां प्रियां पत्नीं न प्राप्नोति? नूनं लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः भ्राता न जानाति यत्राहम्; अथवा, जानन् अपि, स धर्मात्मा तद् दुःखं सहते। गृध्रराजः अपि, यः जानाति मम हरणं, राघवाय वक्तुम् इच्छन्, रावणेन युद्धे निपातितः। महद् कर्म तेन वृद्धेन जटायुषा कृतम्, यः रावणं विरुद्ध्य स्थितः, मम हेतोः तं हन्तुं चेष्टितवान्। यदि राघवः जानाति अहं अत्रेति, स कोपसमन्वितः, अद्यापि राक्षसविहीनं जगत् कुर्यात् बाणैः। स लङ्कां दहेत्, सागरं अपि, रावणस्य कीर्तिं नाम च नाशयेते। तदा राक्षसीनां गृहेषु, येषां पतिः निहतः, यथा अहं रुदामि, तथा ताः अपि रुदन्ति, नात्र संशयः। राक्षसां लङ्कां अन्वेष्य, रामः लक्ष्मणेन सह तां विनाशयेते; तयोः दृष्टः शत्रुः क्षणमपि न जीवति। शीघ्रमेव अयं देशः श्मशानसदृशः भविष्यति, मार्गाः धूमराशिभिः, गृध्रचक्रैः च समाकीर्णाः। शीघ्रं मया एषः अभिलषितः अर्थः प्राप्स्यते; एषः गमनः दुःखरूपः, भवन्तः अपि विपर्ययम् अपश्यन् इव दृश्यन्ते। यदा पापः रावणः, राक्षसाधिपः, निहन्यते, अजेयालङ्का विधवा पतिहीना इव क्षीणता भविष्यति।