स्वाहा यथा अग्नये, शची यथा इन्द्राय, तथा त्वं, शोभनवर्णे, किम् अर्थम् रामे, दुःखिते, मृतवत् जीवति? यद् वाक्यम् उक्तम् मया न करोषि, तदा इदानीम् एव सर्वाः त्वां भक्ष्यामः। ततः विकटा नाम राक्षसी, स्तनौ लम्बमानौ धारयन्ती, क्रुद्धा सीतां मुष्टिं उद्धृत्य अभ्यधावत्। मैथिलि, तव दुष्टचित्तायाः, अनुकम्पया, सौम्यभावेन, बहूनि अशोभनानि वचनानि सहिता वयं सहिष्णवः। यथाकालम् हितं यद् उपदिष्टम् न त्वया गृहीतम्; समुद्रं, यः अन्यैः दुर्गमः, त्वं अतीर्य आगता। रावणस्य भयङ्करं अन्तःपुरं प्रविष्टा, रावणगृहं निहिता, वयं त्वां रक्षामः। पुरन्दरः अपि त्वां रक्षितुं न शक्नुयात्; मम वचनं शृणु, मैथिलि, हिताय एव वदामि। पर्याप्तम् अश्रुवर्षणम्; व्यर्थं शोकं त्यज; सुखं, हर्षं अन्वेष, दुःखम् निरस्त्य। सीते, यथेष्टं राक्षसराजेन सह विहर; स्त्रियः, सौम्ये, वयं जानिमः, यौवनं क्षणभङ्गि। सुखं उपभुज्य, यावत् कालः अस्ति; रम्याः उद्यानाः, गिरिगह्वराणि तव। राक्षसराजेन सह विहर, मदवर्णे नेत्रे; सहस्राणि स्त्रियः तव आज्ञायाः स्थास्यन्ति, सुन्दरी। रावणं पतिं स्वीकुरु, सर्वराक्षसाधिपतिं; अथवा, मैथिलि, हृदयम् अपि ते निष्कृत्य भक्षयामि। यथोक्तं न करोषि, तदा राक्षसी चण्डोदरी, उग्ररूपा—। महाशूलं धृत्वा, वदति—"मृगाक्षी, भयभीता स्तनौ कम्पयति—" रावणेन सीता अपहृता दृष्ट्वा, महाक्रोधः मम अभवत्; यच्छामि तस्याः यकृत्, प्लीहा, महाहृदयम्, सर्वाणि च अन्तराणि भक्षयितुम्। मनः मम निश्चितम्, अङ्गानि शिरः अपि भक्षयितुं; ततः राक्षसी प्रघासा वदति। "कठोरायाः ग्रीवां गृहीत्वा घातयाम; किम् विलम्बः? ततः नृपतये निवेदयाम, मानवस्त्री मृत्याः।" न संशयः; सः वदिष्यति, "भक्षयत"; ततः राक्षसी आजामुखी वदति। "छित्वा, समांशान् कुर्याम; विभागः क्रियते, विवादः मम न रोचते।" शीघ्रं पयः पुष्पमालाः च आनय; ततः शूर्पणखा वदति। "यद् आजामुख्या उक्तम्, तत् एव मे प्रियं; शीघ्रं सुरम् आनय, सर्वदुःखनाशिनीम्।" मानवमांसं स्वादयित्वा, निकुम्भिलायाम् नृत्येयुः। एवं सीता, देवकन्यासमाना, विकृताभिः राक्षसीभिः अभ्यधाविता, धैर्यं त्यक्त्वा रुरोद। शृणु, वाल्मीकीयस्य श्रीरामायणे, सुन्दरकाण्डे, पञ्चविंशः सर्गः। तदा, क्रूराभिः राक्षसीभिः, कोपपूर्णानि, बहूनि कठोराणि वचनानि उक्तानि; जनकनन्दिनी रुरोद। एवं राक्षसीभिः अभिहिता, वैदेही, धृतिमती, भयात् कम्पमाना, अश्रुपूरितकण्ठा, वदति। "मानुषी स्त्री राक्षसस्य पत्नीत्वं न कर्तव्यम्; यद् इच्छथ, कुरुत, सर्वाः भक्षयत; अहम् आदेशं न करिष्यामि।" राक्षसीभिः परिवृता, देवकन्यासमाना सीता, रावणेन अभ्यधाविता, दुःखेन पीडिता, शान्तिं न प्राप। सीता महती कम्पमाना, शरीरं त्यजति इव; मृगी, पिपीलिकाभिः वनमध्ये पीडिता इव। ततः, अशोकवृक्षस्य विशालं पुष्पितं शाखां गृहीत्वा, दुःखेन भग्नचित्ता, पतिम् स्मरन्ती। अश्रुपूरिते नेत्रे, स्तनौ स्नापयन्ती, चिन्तयन्ती, दुःखस्य अन्तं न प्राप्नोत्। कम्पमाना, वायुवेगेन कदलीव पतिता; राक्षसीभिः भयात्, मुखं वर्णहीनम् अभवत्। सीता, दीर्घं घनं केशपाशं कम्पयन्ती, नागवद् शिखाम् विचलन्ती दृश्यते। श्वासं श्वास्य, दुःखेन पीडिता, क्रोधेन चित्तं व्याकुलं, अश्रूणि स्रवयन्ती, मिथिलाजन्या विलपन्ती। दुःखसंतप्ताः, "हाहा राम!" पुनः "हाहा लक्ष्मण!" "हाहा कौसल्या मातः! हाहा धर्मज्ञे सुमित्रे!" इति व्याहरन्ती। यद् पण्डितैः उक्तम्, तद् सत्यम्; मृत्युः कालेन पूर्वं दुर्लभः, स्त्रीपुंसा। अहम्, क्रूराभिः राक्षसीभिः पीडिता, रामात् वियुक्ता, दुःखिता, क्षणमपि जीवामि। अल्पपुण्या, दीनस्वभावा, त्यक्ता, मध्यसागरे पूर्णनौ वायुवेगेन क्षिप्ता इव, विनश्यामि। पतिम् अदृष्ट्वा, राक्षसीबलात् पतिता, दुःखेन निमज्जामि, जलप्रहारेण तटमिव। धन्याः ये रामं पश्यन्ति, पद्मपत्राक्षं, सिंहगमनं, कृतज्ञं, मधुरवाचम्। रामविहीना, आत्मज्ञं, जीवनं दुःखेन सहनं, तीक्ष्णं विषम् इव।