ततः क्रोधेन तिक्ताः ताः राक्षसीः तीक्ष्णानि परशूनि गृह्णित्वा अत्यन्तं रोषेण व्याहरन्—“रावणः राक्षसाधिपः पतित्वे सीतां नर्हति।” तदा सा धर्मात्मा सीता भीषणाभिः राक्षसीभिः भीता अश्रूणि अपोह्य शिंशपावृक्षं समीपमगच्छत्। राक्षसीभिः परिवृता सा विशाललोचना सीता शिंशपावृक्षम् उपेत्य तत्र दुःखेन अभिभूता स्थितवती। ताः भीषणाः राक्षसीः सर्वतः ताम् उपद्रुत्य त्रासयन्ति—दीनवदना, कृशा, मलिनवस्त्रधारिण्यः। तत्र विनता नाम राक्षसी भीषणरूपा, विकृतमुखा, क्षीणपयोधरा, क्रुद्धा सीताम् उवाच। “सीते, पतिस्नेहः पर्याप्तः प्रदर्शितः; सर्वत्र, सौम्ये, अतिक्रमे दुःखं जायते। अहं तुष्टास्मि; शुभं ते भवतु। मानवपथः सम्पूर्णः। इदानीं, मैथिलि, यद् अहं वदामि, तत् कुरु, हितं ते। रावणं पतिं गृहाण, राक्षससर्वेश्वरं, बलिनं, इन्द्रवत् प्रवरं। वैदेहि, दिव्यगन्धैः दिव्याभरणैः भूषिता, अद्य प्रभृति सर्वलोकानां स्वामिनी भव। यथा स्वाहा अग्नेः, शची इन्द्रस्य, एवं रम्ये, रामस्य किम् प्रयोजनम्, यो दुःखितः, मृत्युसमीपस्थः। यदि यद् अहं उक्तवती न करोषि, तदा तत्रैव सर्वाः त्वां खादामः। ततः विकटा नाम राक्षसी लोलपयोधरा, क्रुद्धा, सीतां भीषयन्ती, मुष्टिं उत्तोल्य व्याहरत्। “अनेकानि अनुचितानि वचनानि, मैथिलि, त्वत्तः सहिष्णुता करुणया सौम्यत्वेन, यद्यपि त्वं दुष्टबुद्धिः। न भद्रं, यः समये हितं वदामः, तद् त्वं न शृणोषि; समुद्रं, यः परेषां दुर्गः, त्वं लङ्घिता। रावणस्य भीषणं अन्तःपुरं प्रविष्टा, मैथिलि, रावणगृहे वयं रक्ष्यन्ती स्थिता। नापि पुरन्दरः त्वां रक्षेत्; मम वचनं शृणु, मैथिलि, हितं ते वदामि। अश्रूणि पर्याप्तानि; व्यर्थं शोकं त्यज; सुखं अन्वेषय, दुःखं परित्यज। सीते, यथेष्टं राक्षसाधिपेन रमस्व; वयं जानिमः, स्त्रीणां यौवनं क्षणस्थायि। यावत् कालः तव सुखं भुङ्क्ष्व; रम्याः उद्यानानि, पर्वतानि तव। राक्षसाधिपेन सह विहर, मदनलोचनाः; सहस्राणि स्त्रियः तव आज्ञायाः स्थास्यन्ति, रम्ये। रावणं पतिं गृहाण, राक्षससर्वेश्वरं; अथवा, मैथिलि, हृदयम् अपि भक्षयामि। यदि यद् अहं उक्तवती न करोषि, तदा चण्डोदरी नाम राक्षसी, भीषणरूपा— महाशूलं उत्तोल्य वदति—“मृगनयनी, यस्याः स्तनौ भयात् कम्पेते— रावणेन सीता अपहृता दृष्ट्वा, मम महान् क्रोधः जातः; अहम् इच्छामि तस्याः यकृत्, प्लीहा, हृदयम्, सर्वाणि अन्त्राणि खादितुम्। मम मनः तस्याः अङ्गानि शिरः च खादितुम् निश्चितम्; ततः प्रघासा नाम राक्षसी वदति। “एतां क्रूरां ग्रीवां गृहीत्वा घातयाम; किम् विलम्बः? ततः नृपतये वदामः—‘मानुषी मृता।’ नात्र संशयः; सः वदिष्यति—‘खादत।’ ततः अजामुखी नाम राक्षसी वदति। “एतां छित्वा, समविभाजनं कुर्याम; विवादः मे न रोचते।” शीघ्रं पानं पुष्पाणि च बहुविधानि आनय; ततः शूर्पणखा नाम राक्षसी वदति। “यद् अजामुखी उक्तवती, तदेव मे प्रियं; शीघ्रं सुराम् आनय, सर्वदुःखनाशिनीम्। मानुषमांसं आस्वाद्य, निकुम्भिलायां नृत्यामः।” एवं राक्षसीभिः विकृतरूपाभिः सीता, देवकन्योपमा, त्रासिता, साहसम् परित्यज्य रुरुदे। शृणु इदानीं पञ्चविंशः सर्गः वाल्मीकिरामायणे, सुन्दरकाण्डे। ततः तासां राक्षसीनां क्रूराणां, कठोराणां, बहुवचनानि श्रुत्वा, जनकनन्दिनी रुरुदे। राक्षसीभिः एवं उक्ता वैदेही, स्थिरचित्ता, भयात् कम्पमाना, अश्रुवाक्येन व्याहरत्। “मानुषी राक्षसस्य पत्न्यं नर्हति; यथेष्टं कुरुत, खादत सर्वाः, अहं तु वचनं न करिष्यामि।” राक्षसीभिः परिवृता, देवकन्योपमा सीता, शान्तिं न लब्धा, दुःखेन पीडिता रावणेन त्रासिता। सीता अत्यन्तं कम्पमाना, शरीरम् इव विसृज्य, मृगशिशु यथा विहीनं, काकैः वनान्तरे पीडिता। ततः अशोकवृक्षस्य विशालं पुष्पितं शाखां गृहीत्वा, शोकविह्वला, पतिं चिन्तयन्ती। नेत्राभ्यां अश्रूधाराभिः स्तनौ स्नापयन्ती, चिन्तयन्ती, दुःखस्य अन्तं न लब्ध्वा। कम्पमाना, वायुवेगेन कदलीव पतिता; राक्षसीभिः त्रासिता, मुखम् वर्णहीनम् अभवत्।