सागरस्य पुत्राः कपिलेन तेनापारमितबलिनाऽनलरूपेण दग्धाः, तेषां साधारणं जलं न दातव्यमिति सुपर्णेन अंशुमते निर्दिष्टम्। स चोक्तः— "गङ्गा, हिमवतः ज्येष्ठा कन्या, लोकपावनी, तस्यां तव पितृभ्यः जलदानं कर्तव्यं, न तु अन्यथा। या गङ्गा जगतां पावनी, सा यदा एतेषां भस्मसु प्रवहिष्यति, तदा तद्भस्म स्निग्धीकृत्य, प्रियया गङ्गया, षष्टिसहस्रपुत्राः स्वर्गलोकं गमिष्यन्ति।" ततः सुपर्णवचनानन्तरं स भाग्यवान् अंशुमान् अश्वं समाहृत्य, तं महर्षिः शीघ्रं स्वपुरं प्रतिनिवृत्तः। ततः स रघुनन्दन, दीक्षितं राजानमुपेत्य, सुपर्णवचनीयमखिलं वृत्तान्तं निवेदयामास। राजा तु अंशुमतः तानि भीषणवचनानि श्रुत्वा, यथाविधि यथाकालं सर्वकर्माणि सम्पन्नानि कृत्वा, वाञ्छितं यज्ञं समाप्य, स्वपुरीं प्रतिनिवृत्तः। गङ्गावतरणस्य उपायं न प्राप्य, स महान् राजा त्रिंशत्सहस्रवर्षाणि राज्यं कृत्वा, अन्ते स्वर्गलोकं गतः। सागरस्य देहत्यागानन्तरं, जनाः धर्मात्मानं अंशुमन्तं राजानमभिषिच्य, स राजा अतीव महात्मा, तस्य पुत्रो दीर्घप्रतापः दिलीपः। अंशुमान् राज्यं दिलीपाय समर्प्य, हिमालयस्य शृङ्गे कठोरं तपः समारब्धवान्। तत्र वने मुनिसंयुक्ते द्वात्रिंशत्सहस्रवर्षाणि वासं कृत्वा, तपसा समृद्धः स्वर्गं गतः। दिलीपः तु महातेजाः, पितामहानां विनाशं श्रुत्वा, दुःखेन पीडितः, उपायं न प्राप। कथं गङ्गावतरणं स्यादिति, कथं तेषां जलक्रिया, कथं च मोक्षः स्यात्—इति स चिन्तायुक्तः। एवं सततं विचिन्तयतः तस्य, धर्मनिष्ठस्य, भगीरथो नाम पुत्रः जातः, सत्त्वसम्पन्नः। दिलीपः बहून्यग्निष्टोमादीनि यज्ञान् कृत्वा, त्रिंशत्सहस्रवर्षाणि राज्यं कृत्वा, तेषां उद्धारस्य उपायं न प्राप्य, रोगेण पीडितः, नियतेन कालेन देहं त्यक्त्वा, आत्मनः पुण्येन इन्द्रलोकं गतः। स पुत्रं भगीरथं राज्ये अभिषिच्य, भगीरथः राजर्षिः, धर्मात्मा, सुतकामः प्रजाकामश्च, मन्त्रिभ्यः राज्यं समर्प्य, गङ्गावतरणे संकल्पं कृत्वा, गोकर्णे दीर्घं तपः समारब्धवान्। स पञ्चतपः, मासोपवासस्थितः, जितेन्द्रियः, सहस्रवर्षाणि घोरं तपः कृत्वा, बाहून्नमयित्वा स्थितः। तस्य महात्मनः तपसा सन्तुष्टः सृष्टिकर्ता ब्रह्मा प्रकटितः। "राजन् भगीरथ, तव तपसा अतीव तुष्टः अस्मि, वरं वृणीष्व," इति वचनं दत्तम्। स भगीरथः कृताञ्जलिः ब्रह्माणं प्रार्थितवान्— "यदि भगवतः प्रसादो मयि अस्ति, यदि तपः फलं दत्तम्, तर्हि सागरपुत्राणां जलकर्म मया क्रियताम्। गङ्गाजलेन यस्य भस्म स्निग्धीकृतं, सः स्वर्गलोकं गच्छतु, पितृभिः सह। कुलस्य नाशो न स्यात्, इति एष एव परमो वरः इक्ष्वाकुवंशस्य हिताय।" ब्रह्मा तदा सौम्यं मधुरं वचनं ब्रवीत्—"भगीरथ, महदिदं तव मनोरथं, भवतु तथा, इक्ष्वाकुवंशवर्धन। गङ्गा, हिमालयस्य ज्येष्ठा कन्या, सा भूमिं न सहिष्यते; शङ्करः एव तां धर्तुं समर्थः।" इत्युक्त्वा ब्रह्मा गङ्गां च राजानं च सम्बोध्य, सर्वैः देवगणैः मरुद्भिश्च सह स्वं लोकं गतः। भगवान् निर्गते, भगीरथः भूमौ अङ्गुष्ठेन निपीड्य, संवत्सरमेकं पूजां कृत्वा स्थातुम् आरब्धवान्। संवत्सरान्ते सर्वभूताधिपतिः, उमापतिः, पशुपतिः, तं राजानमुवाच—"प्रसन्नोऽस्मि, राजन्, तव कामं करिष्यामि, गङ्गां शिरसि धारयिष्यामि।" तदा गङ्गा, हिमवतः ज्येष्ठा कन्या, सर्वलोकसम्मानिता, अत्युत्तमं रूपं धारयित्वा, दुर्धर्षं वेगं च समाश्रित्य, अवतीर्णा।