राक्षसाधिपतिः रावणः सर्वसमृद्ध्याः महात्मनः पत्नीत्वं त्वं किमर्थं न इच्छसि, हे अधमस्त्रीति तासु राक्षसीषु कश्चित् दुर्मुखी नाम्ना उवाच। सायं सूर्यः यस्य कृते न प्रकाशते, वातः भयात् न वायति, हे सौम्यलोचना, तं न त्वं किमर्थं अनुगच्छसि? तस्य भयात् वृक्षाः पुष्पाणि वर्षन्ति, गिरयः जलं स्रजन्ति, मेघाः यद् इच्छति तत् ददाति। हे सुन्दरी, तस्मै राक्षसाधिपाय राजराजाय रावणाय पत्नीत्वं किमर्थं न निश्चितवती? हे देवी, हे सुन्दरी, यद् उक्तं तव हिताय सत्यम्; तानि वचनानि गृहाण, हे स्मितवती, अन्यथा जीवितुं न शक्यसि। ततः श्रीवाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे चतुर्विंशः सर्गः आरभ्यते। तत्र सर्वाः विकृतमुखाः राक्षसीः सीतायाः प्रति कटुं निन्दनीयं च वचनं ऊचुः, यानि अप्रियाणि। किमर्थं हे सीते, त्वं रावणस्य अन्तःपुरे, सर्वजनानां प्रियं, शय्याभिः समलंकृतं, निवसति न इच्छसि? मानवस्त्रीणां मानवपतेः विवाहं अतिरेकं मन्यसे; रामे मनः निबद्धं प्रत्याहारय, तत् कदापि न भविष्यति। राक्षसाधिपतिं रावणं, त्रैलोक्यस्य ऐश्वर्यभाजं, उपगच्छ, तेन यथेष्टं जीव। हे सुन्दरी, तं मानवं रामं इच्छसि, यः राज्यहीनः, विफलप्रयत्नः, शोकग्रस्तः, हे निष्कलङ्के। राक्षसीवचनानि श्रुत्वा, पद्माक्षी सीता अश्रुपूरितलोचना इदं वचनं उवाच—यद् द्वेष्यं वचनं सर्वाः एकत्र वदन्ति, तादृशं पापं वचनं मम मनसि न स्थाति। मानवस्त्री राक्षसस्य पत्नीत्वं न युक्तम्; इच्छन्त्यः युष्माः मां खादन्तु, अहं तु वशं न गच्छामि। सः किमपि दुःखी वा राज्यहीनः वा, मम पतिः एव मम स्वामी; अहं तस्य नित्यं भक्त्या सेवामि, यथा सुवर्चला सूर्यस्य। यथा शची इन्द्रस्य, अरुन्धती वसिष्ठस्य, रोहिणी सोमस्य, लोपा-मुद्रा अगस्त्यस्य, सुकन्या च्यवनस्य, सावित्री सत्यवतः, श्रीमती कपिलस्य, मदयन्ती सौदासस्य, केशिनी सगरस्य, दमयन्ती नलस्य, भीमि स्वस्य पतिं भक्त्या सेवते—एवं अहं अपि रामस्य, इक्ष्वाकुवंशश्रेष्ठस्य, पत्न्येव। सीतायाः वचनं श्रुत्वा, रावणस्य प्रेरणया राक्षसीः क्रुद्धाः ताम् उग्रं वचनं वदन्त्यः ताडयितुं आरब्धाः। हनुमान् तु शिम्शपावृक्षे निःशब्दः गूढः स्थित्वा, राक्षसीः सीतायाः प्रति ताडनं श्रुत्वा। सर्वतः क्रुद्धाः राक्षसीः दीर्घज्वलद्वदनाः ताम् अभ्यधावन्, सीता तु भयात् कम्पमाना। तीक्ष्णशस्त्राणि गृह्य, कोपात् ऊचुः—रावणः राक्षसाधिपः तस्य पत्नीत्वं न युक्तम्। सा धर्मज्ञा सीता, भीषणराक्षसीभिः त्रासिता, अश्रु अपोह्य शिम्शपावृक्षं समीपं गच्छति। राक्षसीभिः परिवृता, दुःखार्ता, मलिनवस्त्रधारिणी, शोकवर्णा, शिम्शपावृक्षे तिष्ठति। तासु भीषणराक्षसीषु, विनता नाम्ना, भीषणवर्णा, दीनवदना, कोपात् उवाच—हे सीते, पतिस्नेहः पर्याप्तः; सर्वत्र अतिक्रमे दुःखम् आगच्छति। अहं तृप्ताः, शुभं भवतु; मानवमार्गः सम्पूर्णः; किन्तु, हे मैथिली, यद् अहं ब्रवीमि, तद् कुरु, हिताय। रावणं राक्षसाधिपं पतिं गृहाण, वीर्यवान् इन्द्रवत् प्रवर्तते। हे वैदेहि, दिव्यगन्धानुलेपना दिव्याभरणवती, अद्य आरभ्य सर्वलोकानां स्वामिनी भव। यथा स्वाहा अग्नेः, शची इन्द्रस्य, हे सुन्दरी, रामस्य दुःखितस्य, मृतवत् जीवितस्य, किम् प्रयोजनम्? यदि मम वचनं न करोति, तर्हि इदानीं सर्वाः त्वां खादिष्यामः। तदा विकटा नाम्ना, स्तनौ लम्बमानौ, कोपात् सीतां आक्रोशं कृत्वा, हस्तं उत्तोल्य, ताम् उग्रं वचनं उवाच। हे मैथिली, तव अनेकानि अनुचितानि वचनानि सहनानि, दया सौम्यत्वं च कारणम्, यद्यपि त्वं दुष्टमना। युक्तं हितं च वचनं न श्रुणोषि; समुद्रम् अतीत्य, यः अन्यैः दुर्गः, आगता। रावणस्य भीषणान्तःपुरे प्रविष्टा, रावणगृहे वयं रक्षामः। स्वयं पुरन्दरः अपि तव रक्षणं न शक्नुयात्; मम वचनं शृणु, हे मैथिली, अहं तव हिताय वदामि। अश्रु विसृज्य, व्यर्थं शोकं त्यज; सुखं आनन्दं च अन्विष्य, नित्यशोकं परित्यज। हे सीते, राक्षसाधिपेन यथेष्टं रमस्व; वयं जानिमः, स्त्रीणां यौवनं क्षणिकम्। सुखं भुङ्क्ष्व, यावत् कालः अस्ति; रम्यं उद्यानं पर्वतवनानि तव।