षष्ठानां प्रजापतीनां चतुर्थः प्रसिद्धः प्रजापतिर्भवति पुलस्त्यः, यः ब्रह्मणः मानसपुत्रः स्मृतः। तस्य पुलस्त्यस्य तेजस्वी मानसजः पुत्रो विश्वसृक् नाम्ना, प्रजापतीनां समप्रभः महर्षिः अभवत्। तस्य विश्वसृजः पुत्रः, हे विशाललोचने, स एव रावणः, रिपूणां रिपुः, यः राक्षसेश्वरः, तस्य त्वं भार्या भूत्वा वर्तितव्या इति उक्तम्। किं त्वं, सुश्रोणि, मम उक्तानि वचनानि न प्रतिगृह्णासि? तदा हरिजटा नाम राक्षसी वचः प्रोवाच। सा राक्षसी, क्रोधेन मृगाक्ष्या इव नेत्रे प्रसार्य, उवाच—येन त्रयस्त्रिंशद् देवाः इन्द्रश्च जिताः। तस्य राक्षसेश्वरस्य, महाबलस्य, महावीर्यस्य, युद्धे न कदापि पलायमानस्य, त्वं भार्या भविष्यसि इति युक्तम्। किं त्वं तस्य पतित्वं न इच्छसि? स महाबलः राजा, स्वां प्रियतमा पूजिता च भार्यां परित्यज्य, त्वां प्राप्तुम् आगमिष्यति, हे भाग्यवती। स रावणः, स्वर्णमण्डितानि अन्तःपुराणि, सहस्रयोषितः, विविधरत्नानि च विहाय, त्वां प्राप्तुम् आगमिष्यति। अन्यया विकटा नाम राक्षस्याऽपि वाक्यं प्रोक्तम्—यस्य भीषणवीर्येण गजान्, गन्धर्वान्, राक्षसान् च पुनःपुनः संग्रामे पराजिताः, स तव समीपम् आगतः। किं कारणं, हे निकृष्टे, यत् त्वं रावणस्य राक्षसेश्वरस्य, सर्वसमृद्धेः, सर्वमाहात्म्यस्य च, पतित्वं न इच्छसि? तदा दुर्मुखी नाम राक्षसी वचः प्रोवाच—यस्माद्भयात् सूर्यः न प्रकाशते, वायुः च भीतस्तस्य समीपे न प्रवाति, हे सौम्यनेत्रे, किं त्वं तस्य सह न तिष्ठसि? स्मर, वृक्षाः तस्य भीताः पुष्पवर्षं कुर्वन्ति, पर्वतानि जलं मुञ्चन्ति, मेघाः यद् यद् इच्छति तत् तस्मै प्रयच्छन्ति। हे सुन्दरि, तस्य राक्षसेन्द्रस्य, राजर्षेः, किं त्वं रावणस्य भार्यां भवितुम् न निश्चितवती? हे देवी, हे सुश्रोणि, यदुक्तं तव हितं च सत्यं च; तानि वचनानि गृहाण, अन्यथा जीवितुम् न शक्यसि। एवमुक्त्वा, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना कृतं सुन्दरकाण्डे चतुर्विंशः सर्गः शृणु। तदा विकृताननाः सर्वा राक्षस्यः सीतां प्रति तीव्राणि, अनार्हाणि, कटुवचनानि प्राहुः, यानि श्रवणाय अप्रियाणि। किमर्थं, हे सीते, त्वं सर्वभूतप्रियेषु सुखशय्यासु, रमणीयेषु अन्तःपुरेषु वसन्ती न रोचसे? मानुषस्त्रीणां मानुषेण सह विवाहः अतिक्रान्तमूल्यः इति त्वया मन्यते; रामात् चित्तं निवर्तय, यतो हि तत् कदापि न संभवति। रावणं राक्षसेश्वरं, त्रैलोक्यसंपदुपभोक़्त्रारं, उपगम्य, यथेष्टं तेन सह वस। त्वं तं मानुषं रामं इच्छसि, यो राज्यहीनः, असिद्धार्थः, विषण्णात्मा च, हे निष्कलङ्के। राक्षसीनां वचः श्रुत्वा, सीता पद्मपत्राक्षी, अश्रुपूर्णलोचना, इदं वचनं उवाच—यद् यद् आपद्यमानं पापं वचनं यूयं वदथ, तत् मम मनसि न तिष्ठति। न हि मानुष्यां राक्षसस्य पत्नीत्वं उचितम्; इच्छथ यदि मां खादितुम्, तथापि अहं वः वचनं न करिष्यामि। दीनो वा राज्यहीनश्च, मम पतिः मम देवता; अहं तस्य नित्यं पतिव्रता, यथा सुवर्चला सूर्यस्य। यथा महाभागा शची इन्द्रस्य, अरुन्धती वसिष्ठस्य, रोहिणी चन्द्रस्य सेवा करोति, तथा। यथा लोपामुद्रा अगस्त्यस्य, सुकन्या च्यवनस्य, सावित्री सत्यवतः, श्रीमती कपिलस्य, तथा। यथा मदयन्ती सौदासस्य, केशिनी सगरस्य, दमयन्ती नलस्य, भीमी च स्वपतेः, तथा। एवं अहम् अपि स्वपतेः रामस्य, इक्ष्वाकुकुलश्रेष्ठस्य, नित्यं पतिव्रता। सीतायाः वचः श्रुत्वा, राक्षस्यः रावणस्य प्रेरणया, कोपेन ताम् उपद्रुत्य, तीक्ष्णानि वचनानि वदन्त्यः ताम् भीषयामासुः। हनुमान् तु, शिंशपावृक्षे निष्ण्नः, तासां राक्षसीनां सीतां भीषयन्तीनां वचनानि श्रुत्वा, मौनं स्थापयन् स्थितः। सर्वतः कोपेन त्वरमाणाः, दीर्घदंष्ट्राः, ज्वलन्मुख्यः, ताम् अभितः परितः धावन्त्यः, कम्पमानां सीतां दृष्ट्वा, तीक्ष्णशस्त्रग्रहणेन, महान् क्रोधः वदन्त्यः—‘रावणस्य राक्षसेन्द्रस्य पत्नी भवितुम् अर्हति न इयं’ इति। सा महाभागा सीता, तासां भीषणराक्षसीनां भयेन, अश्रूणि अपोह्य, शिंशपावृक्षस्य समीपं जगाम। तत्र सीता, राक्षसीभिः परिवृता, शिंशपावृक्षस्य अधः स्थित्वा, शोकसंभ्रान्ता, दुःखिता, मलिनवासिनी, कृशा च अभवत्। ताः भीषणरूपाः राक्षस्यः सर्वतः तां भीषयन्त्यः, तदा विनता नाम राक्षसी, भीषणवदना, कृशोदराऽपि, कोपेन वचनम् उवाच— ‘हे सीते, यः पतिस्नेहः यावत् तव प्राप्तः, पर्याप्तम्; सर्वत्र अतिक्रमे दुःखमुपजायते। अहम् तृप्ता, शुभं ते अस्तु, मानुषमार्गः संपूर्णः; इदानीं मम वचनं कुरु, यः ते हितकरः। रावणं राक्षसेन्द्रं, महाबलम्, इन्द्रवत् प्रवर्तमानम्, पतिं कुरु। हे वैदेहि, दिव्यगन्धविलेपना, दिव्याभरणभूषिता च, अद्य प्रभृति सर्वलोकपत्नी भव। यथा स्वाहा अग्नेः, शची च इन्द्रस्य, तथा त्वम् अपि, सुदुर्बलस्य रामस्य किं प्रयोजनम्, यस्य आयुः समाप्तवत् इव’ इति। एवं ताः राक्षस्यः रावणस्य माहात्म्यं, बलं, ऐश्वर्यं च वर्णयन्त्यः, सीतां राक्षसेन्द्रपत्नीभावाय प्रवर्तयन्त्यः, सीता तु न स्वधर्मं जहौ, रामे च निश्चलां भक्तिं धारयन्ती स्थितवती।