तदा राक्षसी तं रावणं सम्बोध्य प्राह—"यस्याः त्वं बाहुबलसमार्जितान् भोगान् दातुम् इच्छसि, तस्याः तान् परमामृताः अपि न ददति। अकामां यो हि स्त्रीं इच्छेत्, तस्य शरीरं क्लिश्यते।" कामया स्त्रिया सह संगमः एव शोभनः, इति तया उक्तम्। एतद् श्रुत्वा बलशालि रावणः, मेघसमूहसन्निभः, हसित्वा तस्मात् स्थानात् निवर्तितः। स दशग्रीवः प्रस्थितः, पृथिवीं कम्पयन् इव प्रतितस्थौ; दीप्तसूर्यसंकाशः सः स्वप्रासादं प्रविवेश। तस्मिन् काले दिव्याः गन्धर्वकन्याः नागकन्याश्च तं दशग्रीवं परिवृत्य तस्मिन् शोभनप्रासादे प्रविशन्। मिथिलात्मजां सीतां, धर्मचारिणीं, कम्पमानां तया रावणः काममोहितः तिरस्कृत्य, स्वगृहं प्रविवेश। एवं स्थिते, रावणः सीतायै उक्त्वा, सर्वाः राक्षसीः समादिश्य, शत्रुभयङ्करः स्वगृहं प्रविवेश। राक्षसाधिपतौ तस्मात् बहिर्गते अन्तःपुरं प्रविष्टे, भीमस्वरूपाः राक्षस्यः सीतां प्रति वेगेन अभ्यधावन्। ताः क्रोधसमाक्रान्ताः राक्षस्यः समीपं गत्वा, वैदेहीम् अतीव कठोरैः वाक्यैः सम्बोधयन्। "हे सीते! त्वं पौलस्त्यश्रेष्ठस्य, महात्मनः दशग्रीवस्य रावणस्य भार्यां भवितुम् न मन्यसे।" इति ताः ऊचुः। तत्र एकजा नाम राक्षसी, क्रोधात् रक्तलोचना, उदरं हस्ते स्थापयित्वा सीताम् उवाच—"षड्भ्यः प्रजापतीनां चतुर्थः प्रसिद्धः पुलस्त्यः, ब्रह्मणः मानसपुत्रः। तस्य मनसः सम्भूतः तेजस्वी पुत्रः विश्रवा नाम महर्षिः, प्रजापतीनां सदृशः। तस्य पुत्रः, हे विशालाक्षि, रावणः शत्रुसूदनः; त्वं तस्य राक्षसाधिपतेः भार्या भवितुम् अर्हसि।" "किं कारणं, हे सुश्रोणि, मम उक्तानि वचनानि न गृह्णासि?" इति तया उक्ते, हरिजटा नाम राक्षसी अपि क्रोधात् मृगाक्ष्या इव नेत्राणि प्रसार्य उवाच—"येन त्रयस्त्रिंशद्देवा इन्द्रश्च जिताः, सः राक्षसाधिपतिः तव पतिः स्यात्; किं न इच्छसि तस्य भार्यां भवितुम्?" "स महाबलः राजा तव कृते प्रियां पत्नीं परित्यज्य, सर्वासां मध्ये त्वां वरयिष्यति। सहस्रस्त्रीरत्नविभूषितं स्वमन्तःपुरं परित्यज्य, रावणः त्वाम् उपगमिष्यति।" इति तयोः वार्ता। विकटा नाम राक्षसी उवाच—"यस्य भीषणतेजसा गजाः, गन्धर्वाः, राक्षसाश्च पुनः पुनः संग्रामे पराजिताः, सः तव समीपम् आगतः।" "किं कारणं, हे नीचेष्टे, त्वं रावणस्य महात्मनः सर्वसमृद्धेः भार्यां भवितुम् न इच्छसि?" इति तया उक्तम्। दुर्मुखी नाम राक्षसी अपि प्राह—"यस्मै सूर्यः न प्रकाशते, वायुः भयभीतः न वाति, त्वं सौम्यनेत्रे, तस्य सह न स्थितुम् इच्छसि?" "तरवः तस्य भीत्या पुष्पवृष्टिं कुर्वन्ति, पर्वतानि जलं स्रवयन्ति, मेघाः यद् इच्छति तत् ददाति।" "स राक्षसाधिपः, राजराजः, तस्य भार्यां भवितुम् त्वं न निश्चितवती?" "हे देवी, हे सुश्रोणि, यद् उक्तं तव हितं सत्यम्; तानि वचनानि गृहाण, अन्यथा जीवितुं न शक्यसि।" इति ताः राक्षस्यः सीतां प्रति पुनः पुनः कठोराणि वचनानि ऊचुः। ततः सर्वाः विकृताननाः राक्षस्यः सीतायै अप्रियाणि, निन्दनीयानि, कठोराणि वचनानि ऊचुः। "हे सीते, किमर्थं त्वं तस्मिन्नन्तःपुरे स्थितुं न इच्छसि, यः सर्वजनानां प्रियः, सुखशय्योपेतः?" "नरपत्नी नरस्यैव भार्या भवितुम् अर्हति, रामसम्बन्धे मनः निवर्तय—एवं न भविष्यति।" "राक्षसाधिपतिं रावणं समाश्रित्य, त्रैलोक्यसंपदुपभोगिनं, यथेष्टं जीव।" "त्वं तु तं मानुषं रामं कामयसे, यो राज्यविहीनः, असफलः, विषण्णः च, हे निष्कलङ्के।" इत्येवं राक्षसीनां वचनानि श्रुत्वा, पद्मपत्रनयनां सीतां, अश्रुपूर्णलोचनां, ताः राक्षस्यः पुनः ऊचुः। तदा सीता उवाच—"यद् यद् आपद्यमानं पापं वचनं यूयं collectively वदथ, तत् मम चित्ते न तिष्ठति।" "नारी राक्षसस्य भार्या न भवेत्; इच्छथ यदि, मां खादत, अहम् अहितं न करिष्यामि।" "संपत्तिविहीनः वा राज्यहीनः वा, मम पतिः एव मे स्वामी; अहम् तस्मै नित्यं पतिव्रता, यथा सुवर्चला सूर्याय।" "यथा महाभागा शची इन्द्रं सेवते, अरुन्धती वसिष्ठं, रोहिणी शशिनं, तथा।" "यथा लोपामुद्रा अगस्त्यं, सुकन्या च्यवनं, सावित्री सत्यवतः, श्रीमती कपिलं, तथा।" "मदयंती सौदासं, केशिनी सगरं, दमयंती नलं, भीमी पतिं, एवं अहम् अपि रामे पतिव्रता।" एवं सीतायाः वचः श्रुत्वा, रावणस्य प्रेरणया राक्षस्यः क्रुद्धाः तां तिरस्कुर्वन्त्यः, कठोराणि वचनानि प्राक्रोषुः। तस्मिन्नेव काले, शिंशपावृक्षे निहितः, मौनं समास्थाय, हनुमान् ताः राक्षस्यः सीतां तर्जयन्तीः श्रुतवान्।