तदा तत्र रावणस्य अन्तःपुरे विविधरूपधारिण्यः राक्षस्यः संनिविष्टाः दृष्टाः। काचिदेकाक्ष्या, काचिदेककर्णा, काचिदावरणकर्णा, काचिद्गवकर्णा, काचिद्गजकर्णा, काचिद्लम्बकर्णा, काचिदकर्णहीना च तत्रासन्। केचन हस्तैर्गजपादोपमैः, केचन पदैः हयखुरसदृशैः, केचन गवपादाभिः, केचन क्षुद्रपदाभिः, केचनैकाक्ष्यः, केचनैकपादाः, केचन विस्तीर्णपदाः, केचन अपादिकाः राक्षस्यः अपि तत्र दृश्यन्ते स्म। केचनात्यन्तमहत्शिरस्काः, दीर्घग्रीवाः, बृहद्स्तनवक्षसः, विशालनाभ्यः, दीर्घजिह्वनखाः, विशालमुखलोचनाः च तत्रासन्। काचिन्नासिका-रहिता, काचिद्सिंहमुखी, काचिद्गवमुखी, काचिद्वराहमुखी च तत्र दृष्टाः। रावणः ताः सर्वाः राक्षस्यः समाहूय आज्ञापयामास—"यूयं शीघ्रं समागच्छन्तु, विपरीतैः साधुभिश्च उपायैः, सामदानभेददण्डैश्च, जनकात्मजां शीघ्रं वशे स्थापयन्तु।" स एवमुक्त्वा, पुनः पुनः ताः राक्षस्यः उपदिश्य, कामक्रोधवशगः, सीतां प्रति गर्जन्, राक्षसीं धान्यमालिनीं शीघ्रं समुपेत्य। सा दशग्रीवं परिष्वज्य, वाक्यमिदमुवाच—"किं त्वया मया सह क्रीडितव्यं, किं वा अनया सीतया?" सा पुनरुवाच—"एषा वर्णहीना, कृपणमानुषी, त्वं राक्षसराज, सुराः स्वर्गसुखानि, तव बाहुबलविजितानि, अस्मै न प्रयच्छन्ति। यः अनिच्छन्त्याः स्त्रियाः कामयते, स शरीरेण क्लिश्यते; इच्छन्त्याः स्त्रियाः तु रमणीयं सुखम्।" एवं राक्षस्याः वचः श्रुत्वा, बलवान् स दशग्रीवः मेघसमूहरूपः, हसित्वा निवर्तितुम् आरब्धवान्। निर्गच्छन् स भूमिं कम्पयन्निव, दीप्तसूर्यसमानप्रभः, स्वमन्दिरं प्रविवेश। तत्र दिव्याः गन्धर्वकन्यकाः, नागकन्यकाः च, दशग्रीवं परिवृत्य तस्मिन्महति प्रासादे प्रविश्य तस्थुः। रावणः तदा धर्मात्मनाम् जनकात्मजां सीतां कम्पमानां तिरस्कृत्य, काममोहितचित्तः, स्वमन्दिरं विवेश। एवमुक्त्वा मैथिलीं, रावणः सर्वाः राक्षस्यः उपदिश्य, शत्रूनां भीषणः, निर्गतः। तस्य निर्गम्य पुनः अन्तःपुरं प्रविष्टस्य, ताः भीमरूपाः राक्षस्यः शीघ्रं सीतां प्रति अभ्यधावन्। ताः राक्षस्यः क्रोधसमाविष्टाः, वैदेहीं कठोरतमैः वाक्यैः अब्रुवन्—"सीते, त्वं दशग्रीवस्य महासत्त्वस्य रावणस्य पत्नीत्वं न मन्यसे।" तत्र एकजा नाम राक्षसी, क्रोधात् रक्तलोचना, उदरं हस्ते स्थापयित्वा, सीताम् अब्रवीत्—"षड्भ्यः प्रजापतेः चतुर्थः अयं पुलस्त्यः, ब्रह्मणः मानसपुत्रः, प्रसिद्धः। तस्य मानसजः तेजस्वी पुत्रः विश्व्रवा नाम, प्रजापतिसमः। तस्य पुत्रः रावणः, शत्रूनां शत्रुघ्नः, त्वया अस्य राक्षसराजस्य भार्या भूत्वा युक्तम्।" "किं त्वं सुकेशिनि, मम उक्तं वचनं न गृह्णासि?" इति। ततो हरिजटा नाम राक्षसी क्रुद्धा, मृगाक्षीव लोचनानि विचालयन्ती, अब्रवीत्—"येन त्रयस्त्रिंशद्देवा इन्द्रश्च जिताः, तस्य त्वं भार्या भव।" "स बलवान्, वीर्यसम्पन्नः, युद्धे न कदापि पलायते, तस्य भार्या त्वं किमर्थं न भूत्वा इच्छसि?" "स राजाऽपि प्रिया भार्या परित्यज्य, त्वां प्रति आगमिष्यति, त्वं सौभाग्यवती, रावणस्त्वां प्रति आगमिष्यति।" "सहस्रनारीभिः विभूषितं स्वमन्दिरं परित्यज्य, रावणस्त्वां प्रति आगमिष्यति।" विकटा नाम राक्षसी पुनरुवाच—"यस्य घोरवीर्येण गजाः, गन्धर्वाः, राक्षसाश्च युद्धे पुनः पुनः पराजिताः, स तव समीपमागतः।" "किमर्थं त्वं राक्षसराजस्य सर्वसमृद्धेः, महात्मनः भार्यां न इच्छसि?" दुर्मुखी नाम राक्षसी अपि अब्रवीत्—"यस्मिन्सूर्यः न प्रकाशते, वायुः भीतस्तं प्रति न वति, त्वं सौम्यलोचे, तस्मिन्किमर्थं न तिष्ठसि?" "तरवः तस्य भीताः पुष्पवृष्टिं कुर्वन्ति, पर्वतानि जलं सृजन्ति, मेघाः यदिच्छति तत् प्रयच्छन्ति।" "स राक्षसराज, राजाधिराजः, तस्य भार्यां त्वं किमर्थं न भूत्वा इच्छसि?" "देवि, शुभे, यदुक्तं तत्सर्वं हितमपि सत्यं च; त्वमेतद्ग्राहय, अन्यथा जीवितुम् अशक्यं ते।" एवमुक्त्वा, ताः विकृताननाम् राक्षस्यः, सीतां प्रति क्रूराणि, अप्रियाणि, अनर्हाणि च वाक्यानि ऊचुः। "किमर्थं, हे सीते, त्वं न रम्येऽन्तःपुरे, सुखशय्योपशोभिते, सर्वजनप्रियसद्मनि वससि?" "मानुष्या पतिसंयोगं अतीव अधिकृत्य, रामं परित्यज्य, मनः पुनः न स्थापयिष्यसि—एवं कदापि न भविष्यति।" "राक्षसराजं रावणं प्रति गच्छ, त्रैलोक्यविभवभोगिनं, तेन यथेष्टं सह वस।" "त्वं मानुषं रामं काङ्क्षसि, राज्यच्युतं, नष्टसंकल्पं, शोकसंतप्तं, कल्याणि, निर्दोषेति।" एवं ताः राक्षस्यः, विविधान्निन्दनवचनैः, सीतां मिथिलात्मजां प्रतिपीडयामासुः।