तदा तया राक्षस्याः सीतां तस्य राक्षसस्य भीषणेनाभिभाष्यमानां केचिद् भ्रूविलासैः, केचिद् नेत्रैः, केचिद् मुखविकृतिभिः सान्त्वयन्ति स्म। ताभिः सान्त्विता सा सीता स्वधर्मनिष्ठा स्वहिताय रावणं राक्षसेश्वरं वाक्यम् उवाच। सा अब्रवीत्—“नूनम् तव जनपदे न कश्चित् धर्मपथे स्थितः, यो त्वां पापकर्मणि निवारयेत्। को वा त्वाम् ऋते अन्यः सत्पत्नीं चिन्तया अपि इच्छेत्, यथा त्रिषु लोकेषु शचीं शच्याः पतिम् इच्छेत्?” “राक्षसाधम, त्वं रामस्य अनिर्वचनीयतेजसः भार्यां बलात् गृहीत्वा पापं कर्म कृतवान्; कुतः पलायसे फलादस्य? यथा दर्पयुक्तः हस्ती मृगमध्यगतो मूषकः न तुल्यः, तथा रामो हस्तीव, त्वं तु मूषकवत् दृष्यसे। इक्ष्वाकुवंशाधिपतिं इह निन्दन्, यस्य दृष्टिपथं अपि त्वं न प्राप्तवान्, न लज्जसे। हे पापिन्, किं त्वं मां तैः क्रूरैः विकृतैः कृष्णपीतलोचनैः पश्यसि, ये अद्यापि भूमौ न पतिताः? कथं वा तव जिह्वा न शुष्यति, या धर्मपत्नीं दशरथस्य वध्वं मम प्रति वदसि?” “रामस्य आज्ञां विना, तपसि च स्थित्वा, दशानन, तेजसा भस्मसात् त्वां कर्तुं न शक्नोमि, यथार्हसि तथा। बुद्धिमतः रामात् बलात् मां न नेतुं शक्यं; तव विनाशार्थं विधिना नियतं—अत्र न संशयः।” एवं सीतायाः वचनं श्रुत्वा राक्षसाधिपः रावणः क्रोधात् विशालाक्षः जानकीं निरीक्ष्य ताम् अभ्यधावत्। स मेघसमः, दीर्घबाहुः, विशालशिराः, सिंहगमनो, दीप्तजिह्वः, भीषणनेत्रः, शोभमानः तिष्ठति स्म। तस्य शिरसि विचित्रमाल्याभरणैः समलङ्कृतं दीर्घं चलच्चूडं बभौ; रक्तमाल्यवसनः, दीप्तस्वर्णाभरणैः भूषितः। स महान् विविधरश्मिवलयेन कट्यां सुश्लक्ष्णेन बद्धः, मन्दरशैल इव नागेन परिक्लिष्टः। तौ पूर्णबाहू मन्दरशैलेन सह द्वौ शिखरौ इव विराजेताम्। बालार्कसदृशाभ्याम् कुण्डलाभ्याम् भूषितः, अशोकपुष्पितशाखाभिरलङ्कृतः पर्वत इव बभौ। कामवृक्ष इव वसन्तरूपधारी, तथापि श्मशानशिलानिकाशः भीषणः सन् विराजते स्म। स क्रोधात् रक्तलोचनः वैदेहीं पश्यन्, सर्पवत् श्वसन् सीताम् अभ्यभाषत—“त्वं निष्फला, क्लिष्टा, दुःखिता, अद्य मम शक्त्या नाशं गमिष्यसि, यथा सूर्यः सन्ध्यां नाशयति।” एवं मैथिलीं सम्बोध्य, रिपुं भयङ्करः रावणः सर्वाः भीषणरूपधारिण्यः राक्षस्यः समाह्वयत्। तत्रैकाक्ष्यः, कर्णैक्याः, कर्णच्छन्नाः, गोकर्ण्यः, गजकर्ण्यः, लम्बकर्ण्यः, निर्कर्ण्यश्च; हस्तैः गजपादाभिः, अश्वखुरपादाभिः, गव्यपादाभिः, लघुपादाभिः, एकाक्ष्यः, एकपादाः, विस्तीर्णपादाः, अपादिकाश्च; महाशिरस्कन्धाः, विशालस्तनउदराः, महामुखाक्ष्यः, दीर्घजिह्वानखाः; अनासिक्यः, सिंहमुख्यः, गवमुख्यः, वराहमुख्यश्च—एवं सर्वाः राक्षस्यः जनकात्मजां शीघ्रं वशे कर्तुम् आज्ञापयामास। ताः सर्वाः राक्षस्यः तत्र संगम्य, सामदानभेददण्डैः, प्रतिकूलानुकूलैः उपायैः, वैदेहीं वशं नयन्तु इति पुनः पुनः राक्षसराजः आज्ञापयत्। स कामक्रोधवशं गतः जानकीं गर्जन्, राक्षस्याः धान्यमालिन्या शीघ्रं समुपेतः। सा दशग्रीवम् आलिङ्ग्य, “मया सह क्रीड, महाबाहो; किं सीतया?” इति वचनम् उवाच। “क्लिष्टया, नीरसया, मानुष्या स्त्रिया सह किं राक्षसाधिप? अस्यां न देवाः, न श्रेष्ठानि भोगानि—न हि तव बाहुवीर्यलाभ्यं किमपि लभ्यते। अनिच्छन्त्यां स्त्रियाम् इच्छुः क्लेशं प्राप्नोति शरीरतः; इच्छन्त्यां तु स्त्रियाम् सुखं शोभते।” इति तया राक्षस्याभिहितः, बलवान् मेघसमः स रावणः हसित्वा तस्मात् प्रतस्थे। स प्रस्थितः दशग्रीवः भूमिं कम्पयन् इव बभौ; दीप्तसूर्यसमप्रभः स्वमन्दिरं विवेश। तं तदा दिव्याः, गन्धर्वकन्याः, नागकन्याश्च परिवृत्य तस्मिन् दिव्ये मन्दिरे प्रविशन्ति स्म। धर्मनिष्ठां मिथिलात्मजां कम्पमानां सीतां तर्जयित्वा, रावणः काममोहितः तां परित्यज्य स्वमन्दिरं प्रविवेश। एवं रावणेन मैथिलीं सम्बोध्य, सर्वाः राक्षस्यः विधाय, स रिपुभयङ्करः राजा निर्गतः। राक्षसाधिपे निर्गते स्वगृहं प्रविश्य, ताः भीषणरूपधारिण्यः राक्षस्यः सीतां प्रति अभ्यधावन्। ताः क्रोधसमाक्रान्ताः राक्षस्यः समीपगताः वैदेहीं कठोरतमैः वाक्यैः अभ्यभाषन्त—“हे सीते, त्वं तु महात्मनः दशग्रीवस्य, श्रेष्ठस्य पौलस्त्यस्य भार्याभावम् न मन्यसे।