सीताया: कटु-वचनानि श्रुत्वा, राक्षसाधिपति: रावण: रम्यदर्शना: सीतां अप्रियाणि वचनानि उवाच। यदा स्त्रीणां प्रशमं प्रयच्छति, तदा ताः अधिकं वश्या: भवन्ति; तथैव सौम्यं वचनं वदन्, अधिकं अवमानित: भवति। मम तव विषये कामो जात:—क्रोधं निगृह्य, यथा कुशल: सारथि: शीघ्रगामिन: अश्वान् यन्त्रयति। यदा चञ्चल: काम: जनं बध्नाति, तदा तस्य दया च स्नेह: च उत्पन्नौ इति कथ्यते। अत एव, सुन्दरमुखि, त्वं मरणं च निन्दां च अर्हसि, मिथ्या तपस्विन्याः त्वं, तस्माद् अहं त्वां न हन्यामि। यत् त्वं मम प्रति कटु-वचनानि वदसि, मैथिली, तव क्रूरं मरणं यथार्हं। एवं वदित्वा, रावण: राक्षसाधिपति: कोपेन दह्यमानः वैदेहीं पुनः उवाच। द्वौ मासौ मया तव रक्षणाय निश्चितौ; ततः परं, उत्तमवर्णे, मम शय्यां आरोढव्या। यदि तौ मासौ अतीतौ त्वं मां पतिं न इच्छसि, तदा प्रातःभोजनाय पाचकाः त्वां खण्डश: कर्तुम्। राक्षसराजेन सीता यदा त्रासिता, तदा देवगन्धर्वकन्याः दुःखिता: अभवन्, तासां नेत्राणि विकृतानि। ताः काञ्चित् सीतां ओष्ठचेष्टया सान्त्वयामासुः, काञ्चित् नेत्रैः, काञ्चित् मुखैः। तासां सान्त्वनं लब्ध्वा, सीता राक्षसाधिपतिं रावणं स्वहिताय वचनानि उवाच, स्वधर्मे स्थिता। निश्चयेन तव जनाः धर्ममार्गे स्थिताः न सन्ति, ये तव निन्दितं कर्म निवारयन्ति। त्वाम् विना, क: धर्मिष्ठस्य पत्न्यां चिन्तामात्रेण अपि कामं कुर्यात्? यथा शचीं शचीपति: त्रिषु लोकेषु। राक्षसाधम, रामस्य पत्नीं, अनन्ततेजसः, अपहृत्य, पापं कृतं, तस्य फलात् क: त्वं पलायितुं शक्य:। यथा गर्वितः गजः शशः च वनान्तरे तुल्यौ न स्तः, तथा रामः गजः, त्वं शशः। न त्वं लज्जां अनुभवसि, इक्ष्वाकुकुलाधिपं अपमानं कृत्वा, यद्यपि तस्य दृष्टिपथे न आगत:। हे पापिन्, किम् त्वं मां तैः क्रूरैः विकृतैः श्यामलैः नेत्रैः पश्यसि, ये भूमौ न पतिताः? किम् तव जिह्वा न शुष्यति, यदा धर्मपत्नीं दशरथस्य पुत्रस्य पत्न्यां वदसि? केवलं रामस्य आज्ञा नास्ति, तपस्याः पालनात्, दशग्रीव, तव योग्यं दहनं मम तेजसा न कृतम्। न शक्यं मां बलात् तस्मात् बुद्धिमतः रामात् अपहर्तुम्; तव विनाशाय भाग्यं निश्चितम्—नात्र संशयः। सीताया: वचनानि श्रुत्वा, रावण: राक्षसाधिपति: भीषणानि नेत्राणि प्रसार्य जानकीं निरीक्षते। स मेघसन्निभः, विशालबाहुः, विस्तीर्णशीर्षः, सिंहगमनः, दीप्तजिह्वः, क्रूरनेत्रः, तेजस्वी अभवत्। तस्य उच्चं चलच्चूडं विविधमाल्यलेपनैः शोभितम्; रक्तमाल्यवस्त्रधारी, दीप्तसुवर्णाभरणैः भूषितः। विविधवर्णपट्टेन महान् कटिप्रदेशे बद्धः, मन्दरगिरिरिव मणिमण्धनाय सर्पेण बद्धः। तस्य द्वौ पूर्णौ बाहू राक्षसाधिपतिः मन्दरगिरिरिव द्विसिखरः शोभते। नवसूर्यसदृशैः कुण्डलैः भूषितः, अशोकपुष्परक्तकिसलयैः शोभितगिरिरिव। कल्पवृक्षसदृशः, वसन्तरूपः, तथापि भूषणैः अलङ्कृतः श्मशानशिलावद् भीषणः। क्रोधेन रक्तनेत्रः वैदेहीं निरीक्ष्य, रावणः नागराडिव स्फुरन् सीताम् उवाच। त्वं भक्त्या रहिता, दुर्भाग्ययुक्ता, अद्य मम शक्त्या नष्टा भविष्यसि, यथा सूर्यः सन्ध्यां नाशयति। एवं मैथिलीं उक्त्वा, रावणः रिपुभयङ्करः, घोररूपाणि सर्वाः राक्षसीः आह्वयत्। तासु काञ्चित् एकनेत्रा, काञ्चित् एककर्णा, काञ्चित् आकर्णा, काञ्चित् गोकर्णा, काञ्चित् गजकर्णा, लम्बकर्णा, काञ्चित् अकरणा। हस्तैः गजपादसदृशैः, पादैः अश्वखुरसदृशैः, गोकर्णा, लघुपदा, एकनेत्रा, एकपदा, विशालपदा, अपदा—तासु। महतीः शिरःकण्ठः, विशालस्तन उदरः, विशालमुख नेत्रः, दीर्घजिह्वा, दीर्घनखः। अनासिका:, सिंहमुखी:, गोमुखी:, वराहमुखीः—यथा जानक्याः शीघ्रं वशत्वं स्यात्। ताः सर्वाः राक्षसीः शीघ्रं समागच्छन्तु, विपरीतसाम्यैः, सान्त्वनैः, दानैः, भेदैः—वैदेहीं वशयन्तु, दण्डेन अपि त्रासयन्तु; एवं पुन: पुन: ताः राक्षसीः राक्षसराजः आज्ञापयत्। कामक्रोधाभ्याम् आविष्टः, जानक्यां गर्जन्, तदा राक्षसीधन्यमालिनी शीघ्रं समीपं आगच्छत्। सा दशग्रीवं आलिङ्ग्य, इदं वचनं उवाच—"मया सह क्रीडस्व, महराजन्; किम् तव सीतया?" "एतया वर्णहीनया दुःखितया मानुष्या सह, राक्षसाधिपते?