अथ अंशुमान् धर्मात्मा तं दिशां गजं प्रदक्षिणं कृत्वा सस्नेहम् अभिवाद्य तस्य कुशलं पप्रच्छ, ततः पितामहान् च अश्वहर्तारं च अनुययाचे। तं तथा पृच्छन्तम् उपलभ्य, स महान् बुद्धिमान् दिशां गजः प्राचीन्द्रः आसीत्, स प्रहसन्नुवाच—"अंशुमन्, तव कार्यं सिद्धम्; त्वं अश्वेन सह शीघ्रं प्रत्यागमिष्यसि।" इत्युक्त्वा तं सान्त्वयन्। तत् श्रुत्वा अंशुमान् तदा सर्वान् दिशां गजान् यथाक्रमं यथान्यायं पृच्छितुम् आरब्धवान्। तेन सर्वैः दिशापालैः वाक्यकुशलैः, बुद्धिमद्भिः सत्कृतः सः अश्वेन सह प्रत्यागमनं प्रतिश्रुतम्। तेषां वचः श्रुत्वा सः शीघ्रगामी तदाशु यत्र सगराः पितरः भस्मसात्कृता आसन्, तत्र गतवान्। तत्र सः अंशुमान्, अश्रुपूर्णनयनः, पितृवधेन महता शोकेन पीडितः, दुःखार्तः उन्मत्तवत् विललाप। न चिरात्, नातिदूरे, सः पुरुषर्षभः, शोकसन्तप्तचित्तः, यज्ञश्वं विचरन्तं दृष्टवान्। ततः तैः राजपुत्रैः जलकर्म कर्तुम् इच्छन्, बलवान् सः जलाशयं अन्वेष्टुम् आरब्धवान्, किन्तु जलाशयं न ददर्श। तदा सः सर्वतः दृढदृष्ट्या पश्यन्, विहगेश्वरं सुपर्णं, पितामहानां मातुलं, शीघ्रवेगं वैनतेयं ददर्श। स महाबलः वैनतेयः तं उवाच—"मा शुचः, पुरुषर्षभ; एष मृत्युर्लोके स्वीकृतः।" "एते महात्मानः कपिलेनापारम्येन दग्धाः; त्वं तेषां जलकर्म साधारणं कर्तुम् न अर्हसि।" "गङ्गा, हिमवतः ज्येष्ठा कन्या, तस्यां त्वं पितृणां जलकर्म कर्तुम् अर्हसि, महाबाहो। सा लोकराज्ञी गङ्गा, भस्मराशीन् इमान् अपि विशुद्ध्या प्लावयिष्यति; या भस्मराशिः प्रियया गङ्गया सिक्तः, षष्टिसहस्रपुत्राः स्वर्गलोकं गमिष्यन्ति।" "त्वं गच्छ, सौभाग्यवत्, अश्वं समाहृत्य, यज्ञं पितृकर्म च सम्पूर्णय, वीर।" सुपर्णस्य वचनानि श्रुत्वा, स तेजस्वी महातेजाः अंशुमान् शीघ्रं अश्वं गृहित्वा प्रत्यागच्छत्, तपस्वी महात्मा। ततः सः दीक्षितं राजानं उपेत्य, राघव, यथावत् सर्वं वृत्तान्तं सुपर्णवचनं च न्यवेदयत्। तस्यां भयावहां वार्तां श्रुत्वा, राजा विधिवत् यज्ञं समाप्य, यथान्यायं सर्वं कृतवान्। सः पुण्यश्लोकः राजा यथाकामं यज्ञं कृत्वा स्वपुरीं प्रत्यपद्यत; किन्तु गङ्गावतरणे न किञ्चिद् उपायं प्राप। उपायाभावे सः महाबलः राजा त्रिंशल्लक्षवर्षाणि राज्यं कृत्वा, अन्ते स्वर्गं गतवान्। शृणु, राघव, द्विचत्वारिंशत्तमं सर्गं। सगरस्य कालधर्मेण प्रयाते, जनाः धर्मिष्ठं अंशुमन्तं राजानं चक्रुः। स अंशुमान् महात्मा, राघव, तस्य प्रसिद्धपुत्रः दीर्घायुषा दिलीपः आसीत्। सः राज्यं दिलीपाय समर्प्य, हिमवतः सुशोभने शिखरे घोरं तपः कर्तुं प्रवृत्तः। सः कीर्तिमान् राजा, मुनिवने द्वात्रिंशल्लक्षवर्षाणि वसन्, तपसा समृद्धः, स्वर्गं गतः। दिलीपः महातेजाः, पितृवधं श्रुत्वा, दुःखेन पीडितः, उपायं न प्राप। कथं गङ्गावतरणं स्यात्? कथं तेषां जलकर्म? कथं तान् मोचयेयम्? इति चिन्तया निरन्तरं मग्नः। एवं चिन्तयतः, निग्रहशीलस्य धर्मनिष्ठस्य, भगीरथः नाम पुत्रः जातः, परमधार्मिकः। दिलीपः महातेजाः, बहून्यष्टकर्माणि कृत्वा, त्रिंशल्लक्षवर्षाणि राज्यं कृतवान्। उपायं न प्राप्य, राजा व्याधिना पीडितः, कालधर्मेण दिवं गतः। सः राजा स्वीयपुण्येन इन्द्रलोकं गतः, भगीरथं पुत्रं राज्ये अभिषिच्य। भगीरथः राजर्षिः धर्मात्मा, राघव, पुत्रकामः अपि, राज्यं मन्त्रिभ्यः समर्प्य, गङ्गावतरणे संनद्धः अभवत्। सः गोकर्णे दीर्घकालं तपश्चर्यां कृतवान्, बाहून्नमयन्, पञ्चाग्निसाधनं कुर्वन्, मासोपवासेन स्थितः, इन्द्रियजयेन युक्तः, सहस्रवर्षाणि घोरं तपः कृतवान्। यदा तस्य महात्मनः तपः समाप्तम्, तदा भगवाञ् ब्रह्मा, प्रजापतिपतिः, सन्तुष्टः अभवत्। "राजन् भगीरथ, अहं तव तपसा तुष्टः अस्मि; वरं वृणु," इति ब्रह्मा उवाच। भगीरथः, कृताञ्जलिः, तेजस्वी महाबाहुः, लोकपितरं ब्रह्माणं प्राञ्जलिरुवाच— "यदि भगवन् त्वं मयि प्रसन्नः, यदि मम तपः सफलम्, सगरपुत्राणां सर्वेषां मया जलकर्म भवतु। येषां गङ्गाजलसिक्तं भस्म, ते सर्वे स्वर्गं गच्छेयुः, पितृभिः सह। एष मे वंशस्य हितार्थं प्रार्थितो वरः; मां इक्ष्वाकुवंशे त्वया परमः वरः दत्तव्यः।" ततः सर्वलोकपितामहः तं राजानं शुभानि मधुराणि वचनानि उवाच।