रावणः सीतां समीपमुपविश्य मधुरया वाचा तामिदमुवाच—"सुन्दरी, तव एष यौवनकालः शीघ्रमेव गच्छति; गतं यौवनं पुनर्न प्रतिनिवर्तते, यथा प्रवाहमानः स्रोतोऽपि न प्रतिनिवर्तते। मन्ये रूपकर्ता विश्वस्याधिपः त्वां निर्मायैव स्वकर्म विरमितवान्, हे सुश्रोणि, यतो हि तव सदृशं रूपं नान्यत्र दृश्यते। त्वां समुपेत्य को वा विरमेत, वयस्ययुक्तां रूपसम्पन्नां वैदेहीं? स्वयं पितामहः अपि न शक्ष्येत्। यस्यां यस्यां तवाङ्गसन्धौ पश्यामि, तत्रैव मम दृष्टिः आकर्ष्यते, हे चन्द्रवदने विशालनितम्बे। भव मे भार्या मैथिलि, एतां मोहां त्यज; मम बहुषु पत्निषु त्वं मुख्यराज्ञी भूत्वा वस। यानि रत्नानि मया त्रिषु लोकेषु हृतानि, राज्यं च, सर्वमिदं तव दास्यामि, हे भीरु। पृथिवीं नगरीभिः शोभितां जित्वा तव पितरं दास्यामि, हे विलासिनी, तव कृते। न ह्यन्यं कञ्चन पश्यामि यः मम वीर्ये समो भवेत्; मम युद्धे अप्रतिमं पराक्रमं पश्य। मामभिलष, अद्य तवाङ्गेषु उत्तमानि भूषणानि स्थापयिष्यामि, शोभनानि अलंकाराणि धारय। तव रूपं भूषणैः शोभनं दृश्यते; अलंकारैरलंकृता त्वं शोभनमुखि। यथेष्टं सुखानि भुङ्क्ष्व, पिब भीरु, रमस्व; यथेष्टं ददातु पृथिवीं वा धनं वा। मयि स्वच्छन्दं रमस्व, आज्ञापय; मम प्रसादात्, यथास्वं रममाणा तव बान्धवाः अपि प्रमोदं लप्स्यन्ते। मम सम्पदं पश्य, मम धनं च, हे सौभाग्यवती कीर्तिमती; किं करिष्यसि रामेण, यः काषायवस्त्रधारी, काष्ठवासाः? रामः जित्वा हीनः, लक्ष्मीविहीनः, वनवास्यनियमपालकः, भूमौ शयानः, जीवति वा न वा इति मम सन्देहः। रामः त्वां द्रष्टुं न शक्नोति, न च त्वां प्राप्नोति, यथा मेघैः समाच्छन्नं चन्द्रप्रभां न पश्यति। राघवः त्वां मम हस्तात् नेष्यति, यथा हिरण्यकशिपुः इन्द्रगृहीतां कीर्तिं न प्राप्नोति। हे प्रिये, सुहासिनि, सुनेत्रे, त्वं मम हृदयं हरसि, भीरु, यथा गरुडः पन्नगं हरति। त्वां कृशां मलिनवस्त्रधारिणीं दृष्ट्वा, मम स्वपत्निषु न कापि प्रीतिर्भवति। हे जानकि, मम अन्तःपुरे वसन्त्यः सर्वगुणसम्पन्नाः स्त्रियः, तासां त्वं स्वामिनी भव। मम शस्त्राग्रे त्रिलोक्यस्य श्रेष्ठाः स्त्रियः त्वां सेव्यन्ते, यथा लक्ष्मीं सुराङ्गनाः सेवन्ते। हे सुकेशान्ते, यथेष्टं भुङ्क्ष्व रत्नानि, धनानि, यानि वैश्रवणस्य सन्ति, लोकांश्च, हे सुश्रोणि। न तपसा, न वीर्येण, न च धनसम्पद्वा, रामः मम तेजसा कीर्त्या वा तुल्यः। पिब, विचर, रमस्व, सुखानि भुङ्क्ष्व; अहं तुभ्यं धनराशीं, भूमिं च दास्यामि। मयि यथेष्टं रमस्व, बान्धवान् च त्वया सह प्रमोदयानि। मया सह वनान्तरेषु पुष्पितवृक्षसंछन्नेषु, मधुकरैः कूजितेषु, समुद्रतीरेषु, सुवर्णहारैः भूषिता विचर भीरु। एवं रावणस्य ताम् अत्यन्तगौरवार्हां वाचं श्रुत्वा, सिता दुःखिता सन्नस्वरेण शोकार्तया वाचा प्रत्युवाच। सा दुःखेन पीडिता, रुदन्ती, कम्पमाना, तपस्विनी, पतिसंनिष्ठा, केवलं राममेव चिन्तयन्ती, उत्तमस्वधर्मनिष्ठा सीता बभूव। सा पावकेन स्मितेन, तस्मिन् रावणे च तृणं न्यस्य, प्रत्युवाच—"मत्तः मनः निवर्तय, स्वपत्नीषु एव हर्षं कुरु। त्वं मम स्पृहणीयो नासि, यथा पापी पुरुषः सिद्धिं न प्राप्नोति; अधर्मं कर्तुं न उचितं मया, एकपत्नीव्रता ह्यहम्। महाकुले जात्वा, उत्तमवंशे प्राप्ता, एवं वैदेही श्रीमती रावणं प्राह। तस्मै पृष्ठं दत्वा पुनरुवाच—'अहम् तव न योग्या पत्नी, अन्यस्य भार्या अस्मि, पतिसंनिष्ठा च। धर्मं आचर, सदाचारव्रतम् अनुतिष्ठ; आत्मन्येव पत्निषु सुखं कुरु, हे निशाचर। यः स्वपत्निषु न तुष्यति, चञ्चलः, परदाराभिलाषी, स नश्यति। सत्पुरुषाः अत्र सन्ति वा न वा, त्वं तेषां मार्गं नानुसरति; तव मनः विपरीतं, सदाचाररहितं। हितं वचः पण्डितैः उक्तं, राक्षसानां हिताय, त्वं न गृह्णासि; तव मनः मिथ्यायामेव प्रवृत्तम्। राजा यः आत्मसंयमविहीनः, अधार्मिकः, तस्य राज्यं पुरीश्च विनश्यतः। एवं त्वां स्वामिनं प्राप्य, रत्नराशिसंनिभां लङ्कां त्वदेकदोषात् शीघ्रं विनश्यतीति। यदा स्वकर्मणा रावणः दूरदर्शी अपि विनश्यति, तदा सर्वे प्रजाः पापकृतां नाशे हर्षं लभन्ते। एवं लोके जनाः त्वां पापकर्माणं वदिष्यन्ति—'दैवयोगात् एष घोरस्य विनाशः प्राप्तः'—इति, तदा सर्वे प्रहृष्यन्ति। नाहं न वित्तेन न च राज्येन लुब्धा; केवलं राघवे समर्पिता, यथा ज्योतिः सूर्ये।