एवं सागरः महात्मा उक्त्वा, तेजस्वी अंशुमान् शीघ्रं धनुः खङ्गं च गृहीत्वा, लघु पदैः निर्गतः। स तु पितामहैः उत्खातं अधोमार्गं, तान् महात्मानः, राज्ञा प्रेरितः, प्रविश्य तत्र गतः। देवैः, दानवैः, यक्षैः, भूतैः, पक्षिभिः, नागैः च पूजितः, स बलवान् दिशां गजं अपश्यत्। तं परिक्राम्य, तस्य कुशलं पृच्छित्वा, पितामहान् अश्वचोरं च अनुशयेन पृच्छितवान्। तदा दिशां गजः, प्राज्ञः महात्मा, अंशुमानं प्रत्युवाच— "अंशुमन्, तव कार्यं सिद्धम्; अश्वेन सह शीघ्रं प्रत्यागमिष्यसि।" तस्य वचनं श्रुत्वा, स सर्वान् दिशां गजान् यथाक्रमं पृच्छितवान्। तेन सर्वैः दिशां पालकैः, वाक्यकुशलैः, प्राज्ञैः च, स पूजितः, "अश्वेन सह प्रत्यागमिष्यसि" इति उक्तं। तेषां वचनं श्रुत्वा, स शीघ्रपदः तत्र गतः यत्र सागराः पितामहाः भस्मराशिभूताः। तत्र, दुःखेन अभिभूतः, अंशुमानः, महाशोकं प्राप्य, तेषां निधनं स्मृत्वा, महतीं व्यथां प्राप्य, उच्चैः विललाप। न तु दूरस्थे, स पुरुषसिंहः, शोकसंतप्तः, अश्वं यज्ञीयं विचरन्तं अपश्यत्। तान् राजपुत्रान् जलदानार्थं इच्छन्, बलवान् जलाशयं अन्वेषयन्, न किञ्चित् जलाशयं अपश्यत्। तदा सर्वतः दृष्ट्वा, पक्षिराजं सुपर्णं, सागरपितामहानां मातुलं, वायुसमं, राम, अपश्यत्। तं वैनतेयः बलवान् उवाच— "मा शुचः पुरुषसिंह; एष मृत्युर्लोके स्वीकृतः।" "एते महाबलाः कपिलस्य अपरिमेयस्य तेजसा दग्धाः; साधारणं जलं तेषां न दातव्यं।" "गङ्गा, हिमवतः ज्येष्ठा कन्या, तस्यां तव पितामहानां जलदानं कर्तव्यम्, महाबाहो।" "गङ्गा, लोकपावनी, एतेषां भस्मराशीनां उपरि प्रवहिष्यति; गङ्गया स्निग्धं भस्म, षष्टिसहस्रपुत्राः स्वर्गं यास्यन्ति।" "गच्छ, सौभाग्यवत्, अश्वं संगृह्य, पुरुषसिंह; यज्ञं पितृणां सम्पूर्णं कुरु, वीर।" सुपर्णस्य वचनं श्रुत्वा, तेजस्वी अतिबलवान्, अश्वं शीघ्रं गृहीत्वा, महातपस्वी प्रत्यागतः। ततः, यज्ञीयराजं उपसृत्य, रघुनन्दन, सुपर्णस्य वचनं सहितं सर्वं यथावत् निवेदितवान्। तस्य भयावहं वचनं अंशुमतः श्रुत्वा, राजा यज्ञं विधिवत् सम्पूर्णं कृतवान्। स प्रख्यातः राजा, यथाभिलषितं यज्ञं कृत्वा, स्वनगरं प्रत्यागतः; गङ्गावतरणं तु न निश्चितवान्। निश्चितिं न प्राप्त्वा, महात्मा राजा, त्रिसहस्रवर्षाणि राज्यं कृत्वा, कालक्रमेण स्वर्गं गतः। शृणु अधुनाऽपि द्विचत्वारिंशततमं सर्गम्। यदा सागरः कालधर्मेण गतः, तदा जनाः धर्मिष्ठं अंशुमानं राज्ञि नियुक्तवन्तः। स राजा अंशुमान् अतीव महात्मा रघुनन्दन; तस्य प्रसिद्धः पुत्रः दिलीपः आसीत्। स अंशुमान् दिलीपाय राज्यं दत्त्वा, हिमालयस्य रम्ये शिखरे, घोरं तपः अकरोत्। स प्रख्यातः राजा, तपस्विनां वने, द्विसहस्रद्विशतं वर्षाणि वासं कृत्वा, तपसा समृद्धः स्वर्गं गतः। दिलीपः महाबलः, पितामहानां विनाशं श्रुत्वा, शोकाभिभूतः, निश्चितिं न प्राप्तवान्। कथं गङ्गावतरणं स्यात्? कथं तेषां जलदानं कर्तुं शक्यं? कथं तान् उद्धरिष्यामि? इति स चिन्तयामास। स सततं एतद्विचारयन्, संयतात्मा, धर्मनिष्ठः, तस्य भगीरथः नाम पुत्रः, परमधर्मज्ञः, जातः। दिलीपः महातेजाः, अनेकानि यज्ञानि कृत्वा, त्रिसहस्रवर्षाणि राज्यं कृतवान्। तेषां उद्धारणे निश्चितिं न प्राप्त्वा, राजा, पुरुषसिंह, व्याधिना अभिभूतः, कालधर्मेण गतः। स राजा, स्वीयेन पुण्येन, इन्द्रलोकं गतः, भगीरथं पुत्रं राज्ये अभिषिक्तवान्। भगीरथः राजर्षिः धर्मात्मा, रघुनन्दन, महात्मा, पुत्ररहितः, प्रजाः इच्छन्, राज्यं मन्त्रिभ्यः समर्प्य, गङ्गावतरणाय गोकरणे दीर्घं तपः आरब्धवान्। स उरून्नम्य, पञ्चतपः आचरन्, मासिकं भोजनं कुर्वन्, संयतात्मा, घोरं तपः सहस्रवर्षं अकरोत्। महाबाहो, यदा तस्य महात्मनः तपः समाप्तम्, तदा भगवाँस ब्रह्मा, प्रजापतिः, अतीव तुष्टः अभवत्। "राजन् भगीरथ, अहं तव तपसा तुष्टः; वरं वृणीष्व, स्थिरव्रत।" भगीरथः, तेजस्वी महाबाहुः, अञ्जलिं कृत्वा, सर्वलोकपितामहं ब्रह्माणं उवाच। "यदि भगवाँस मयि तुष्टः, यदि मम तपः सफलम्, तदा सागरपुत्राः सर्वे मयि जलं प्राप्नुयुः।