सगरः महात्मा अंशुमन्तं प्रति एवमुक्त्वा—‘यथावत् पूज्यांश्च नत्वा, विघ्नकर्तृन् अपि हत्वा, यज्ञं समाप्य विजयी प्रतियाहि’ इति—तं प्रज्वलिततेजाः अंशुमान् शीघ्रं धनुः खड्गं च आदाय, लघुविक्रमः त्वरया प्रस्थितः। स राजा प्रेरितः, पितृभिः पूर्वं खनितं अधोमार्गं प्रविवेश, तैः महात्मभिः पितृभिः सह। तत्र देवदानवयक्षपिशाचपक्षिसर्पैः पूजितः महाबलः दिक्कुंजरं ददर्श। स तं दिक्कुंजरं प्रदक्षिणं कृत्वा, कुशलं पृष्ट्वा, पितृन् च अश्वहरं च अपि पप्रच्छ। तदा स महाबुद्धिः दिक्कुंजरः अंशुमन्तं प्रत्युवाच—‘अंशुमन्, तव कार्यं सिद्धम्; त्वं अश्वेन सह शीघ्रं प्रतियास्यसि’ इति। तस्य वचः श्रुत्वा, अंशुमान् सर्वान् दिक्पालकुंजरान् क्रमशः यथान्यायं पप्रच्छ। तैः सर्वैः वाक्यविशारदैः दिक्पालैः स पूजितः, ‘त्वं अश्वेन सह प्रतियास्यसि’ इति उक्तम्। तेषां वचः श्रुत्वा, स शीघ्रगामी तत्र जगाम यत्र सगराः पितरः भस्मपुञ्जीभूताः आसन्। तत्र, दुःखेन अभिभूतः, अंशुमतः पुत्रः महाशोकसमन्वितः, तेषां निधनं स्मृत्वा महतीं व्यथां जगाम। तत्रैव, स नरशार्दूलः दुःखशोकसमन्वितः, नासिकायाः न दूरं, यज्ञियं अश्वं विचरन्तं अपश्यत्। स राजपुत्रानां जलकर्म कर्तुम् इच्छन्, जलाशयं अन्वेष्टुं आरब्धवान्, किन्तु किमपि जलाशयं न ददर्श। तदा स सर्वतः दृष्ट्वा, तेजस्वी सुपर्णं पक्षिराजं, स्वपितृव्यं, वातवेगं, अपश्यत्। स तं वैनतेयः महाबलः उवाच—‘मा शोच, नरशार्दूल; एषा मृत्युः लोके प्रतिष्ठिता’ इति। ‘एते महाबलाः कपिलेन अप्रमेयेन दग्धाः; त्वं बुद्धिमान् तेषां साधारणं जलकर्म न कुर्याः।’ ‘गङ्गा, हिमवत्प्रसूताः ज्येष्ठा कन्या, तत्र तव पितृणां जलकर्म कर्तव्यम्, महाबाहो।’ ‘सा गङ्गा, लोकपावनी, एतान् भस्मपुञ्जीभूतान् सम्यक् प्लावयिष्यति; तस्याः प्रियया गङ्गायाः स्पृष्टं भस्म, षष्टिसहस्रपुत्राः स्वर्गलोकं गमिष्यन्ति।’ ‘गच्छ, सौम्य, अश्वं गृहाण, नरश्रेष्ठ; त्वं पितृयज्ञं सम्पूर्णय, वीर।’ सुपर्णस्य वाक्यम् श्रुत्वा, तेजस्वी महातेजाः अंशुमान् शीघ्रं अश्वं गृहित्वा, तपस्वी, प्रत्यागच्छत्। स राजा दीक्षितं सगरं उपसृत्य, राघव, यथावृत्तं सर्वं, सुपर्णवचनं च, निवेदयामास। तस्यांघ्र्युपगतेन अंशुमता उक्तं तद् भयंकरं वचनं श्रुत्वा, स राजा विधिवत् सम्यक् यज्ञं समाप्य, यथाक्रिया: सर्वाः विधयः अपि अकरोत्। स प्रसिद्धकीर्तिः राजा, यथेष्टं यज्ञं कृत्वा, स्वपुरीं प्रत्यागच्छत्; गङ्गावतरणे तु उपायं न प्राप। उपायं न प्राप्य, स महाबलः राजा, त्रिंशत्सहस्रवर्षपर्यन्तं राज्यं कृत्वा, कालेन स्वर्गं जगाम। सगरस्य स्वर्गगमनानन्तरं, राघव, जनाः धर्मात्मानं अंशुमन्तं राजानं चक्रुः। स राजा अंशुमान् महान् आसीत्; तस्य सुप्रसिद्धः पुत्रः दिलीपः नामाभूत्। अंशुमान्, राज्यं दिलीपाय समर्प्य, हिमवत्प्रस्थे तपः कठोरं अकुरुत्। स राजा महाकीर्तिः मुनिवने द्वात्रिंशत्सहस्रवर्षाणि वासं कृत्वा, तपसा समृद्धः स्वर्गं प्राप्तवान्। दिलीपः महाबलः, पितामहानां विनाशं श्रुत्वा, शोकाभिभूतः, उपायं न प्राप। कथं गङ्गावतरणं स्यात्? कथं तेषां जलकर्म? कथं तान् मोचयेयम्? इति स चिन्तायाम् एव स्थितः। स यदा एवं सततम् अन्विच्छन्, नियमपरायणः धर्मनिष्ठः च, तदा भगीरथः नाम पुत्रः, परमधार्मिकः, तस्मै जातः। दिलीपः महातेजाः, बहून् यज्ञान् अकुरुत्; त्रिंशत्सहस्रवर्षाणि राज्यं कृत्वा, उपायं न प्राप्य, नरशार्दूल, व्याधिना पीडितः, कालेन दिवं जगाम। स राजा स्वकृतैः पुण्यैः इन्द्रलोकं गतः, भगीरथं पुत्रं अभिषिच्य। भगीरथः, राजर्षिः धर्मात्मा, राघव, महान् राजा, अपुत्रकः अपि, पुत्रप्रजाकामः आसीत्। स राज्यं मन्त्रिभ्यः समर्प्य, गङ्गावतरणे मनः कृत्वा, गोकर्णे दीर्घं तपः अचरत्, राघव। स महाबलः, बाहून्नमयित्वा, पञ्चाग्निसाधनं कृत्वा, मासोपवासेन जीवन्, इन्द्रियजयेन, सहस्त्रवर्षाणि घोरं तपः अकरोत्। यदा स महात्मा भगीरथः तपसा कालं नीतवान्, तदा भगवाञ् ब्रह्मा, प्रजापतिः, परमं प्रीतिम् अगच्छत्। स ब्रह्मा भगीरथं उवाच—‘राजन्, तव तपसा अहं तुष्टः अस्मि; वरं वृणु, धृतव्रत’ इति। तदा तेजस्वी महाबाहुः भगीरथः कृताञ्जलिः, सर्वलोकपितामहम् इदम् उवाच।