दशग्रीवस्तु तां वैदेहीं राक्षसीगणैः संरक्ष्यमाणाम्, दुःखार्तां शोकविह्वलां च, समुद्रे निमज्जन्तीं नौमिव दीनामेकां ददर्श। सा भूमौ चावृत्य उपविष्टा, व्रते स्थिता, वृक्षात् पतितया भग्नया शाखयेव प्रतीयते स्म। मलिनाङ्गी भूषणेभ्यः रहिता, भूषणार्हा सती, मृदुलं कमलनालमिव पङ्केन लिप्तं, शोभाम् अपि न शोभाम् अवाप। सा स्वचिन्तारथेन, निश्चयाश्वैः समाहृता, आत्मवितां श्रेष्ठं राजर्षिं रामं प्रति गन्तुमिव प्रतीतिः। सा शुष्यन्ती, रुदती, एकाकिनी, ध्यानशोकपरायणा, दुःखस्य अन्तं न पश्यन्ती, रामे एव रामे च स्थितचित्ता। क्षुभ्यमाणा पुनः पतन्ती, सर्पपत्नीव, धूमकेतुना पीडिता रोहिणीव च। सा कुलीनजा, सम्यकाचाररता, धर्मात्मिका, अधुना तु दुरात्मनां कुलजाय इव दुःखेन पतिता इव बभूव। सा यशः क्षीणम् इव, श्रद्धां तिरस्कृतामिव, बुद्धिं हीनां, आशां भग्नामिव, आज्ञां विफलामिव, दीप्तिं नष्टामिव, पूजां काले विघातितामिव, पौर्णमासीं रजनीं तमसा गृहीतामिव, सरः कमलैः विनष्टम् इव, सेनां शूरविरहितामिव, प्रभां तमसा जुष्टामिव, नदीं शुष्कामिव, वेदीं दूषितामिव, शिखां नष्टदीप्तिमिव, नीलोत्पलवनं पत्रपुष्पविनाशितं, विहङ्गैः विहीनम्, करिणः सर्पेण स्पृष्टमिव दृष्ट्वा, पतिव्यसनशोकार्ता, परित्यक्ता, शुष्कनदीव, अमावस्यायां चन्द्ररहितरात्रिरिव बभूव। सा सुकुमाराङ्गी, मणिगृहवासिनी, शुष्केणातपे नूतनं छिन्नं कमलनालमिव, गृहेभ्यः पृथक् कृत्वा स्तम्भे बद्धा, सखीजनेन वियुक्ता, दीर्घनिःश्वासिनी, दुःखार्ता, गजपत्नीव बन्धने स्थितेव बभूव। उपवासशोकध्यानभीभिः क्षीणा, कृशा, दुःखिता, अल्पाहारा, तपसा समृद्धा, दुःखेन पीडिता, पाणिं संयोज्य, देवीव, रघुपतौ चित्तं न्यस्तवती, दशग्रीववधस्य प्रतीक्षां कृत्वा। रावणस्तु मैथिलीं मोहयितुम् इच्छन्, या रामे नित्यनिष्ठा, तां निरीक्षन्तीं, रुदतीं, निर्दोषां, दीर्घनेत्रां, रक्तविपुलदीप्तनेत्रां, मृत्युम् उपपादयितुम् इच्छन्। एवं पञ्चविंशतितमे सर्गे श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे सुन्दरकाण्डे विंशः सर्गः श्रोतव्यः। ततः रावणः मधुरस्निग्धैर्वाक्यैः स्वं रूपं प्रकाशयन्, राक्षसीभिः परिवृतः, शोकसंतप्तः, हर्षरहितः, तपःपरायणश्च, तस्यै वैदेह्यै उपविवेश। स ताम् उवाच—"सुकेशिनी, मां दृष्ट्वा त्वं स्तनौ च उदरं च छादयसि, भीत्या आत्मानं द्रष्टुम् इच्छसि इव। त्वां कामये, विशालाक्षि; मां परममिव चिन्तय, प्रिये, सर्वगुणसम्पन्ने, विश्वमोहिनि। अत्र मानुषा वा कामरूपिणो राक्षसाः वा त्वां न हिंस्येयुः; मयि ते भीः मा अस्तु, सीते। राक्षसानां हि एष एव स्वभावो न संशयः—परदारान् बलात् अपि उपगच्छन्ति वा ह्रियन्ति च। तथापि, मैथिलि, अहम् इच्छाविरुद्धां त्वां न स्पृशे; मम शरीरे कामः यथेष्टं वर्तताम्। देवि, अत्र ते भीः न भवेत्; मयि विश्वासं कुरु, प्रिये। स्नेहं यथार्थं प्रदेहि; मा शोकसमाविष्टा भूः। एकवेणी, भूमिशयनम्, ध्यानम्, मलिनवस्त्रधारणम्, अयुक्तकाले उपवासः—एतानि त्वयि न युक्तानि। इह सन्ति दिव्याः माल्यगन्धाः, चन्दनागुरवः, विविधानि वस्त्राणि, दिव्यभूषणानि च। सन्ति च उत्तमानि पानानि, शय्यासनानि, गीतानि, नृत्यानि, वाद्यानि च—इमानि त्वं प्राप्य, मैथिलि, रमस्व। त्वं स्त्रीरत्नम्; एवं मा भूः। भूषणैः देहम् अलङ्कुरु। माम् अवाप्य, त्वं रूपवती, कथं न शोभसे? एष ते यौवनश्रीः गच्छति; यत् गतं, तत् न निवर्तते, यथा प्रवाहः न प्रतिनिवर्तते। विश्वरचनाकारः सृष्टिकर्ता त्वाम् एव निर्माय कार्यं समाप्तवान् इति मे मन्ये; त्वदन्यः रूपसम्पन्नः नास्ति। को वा त्वां, वैदेहि, रूपयौवनसम्पन्नां, समुपेत्य, ब्रह्मा अपि न त्यजेत्। यां यां ते देहभागं पश्यामि, शीतांशुसदृशानने, तत्र तत्र एव मे दृष्टिः पतति, विस्तीर्णकटी। मम भार्या भव, मैथिलि; एष मोहः त्यज। मम बहुषु पत्निषु, त्वं मुख्यपत्नी भव। यावन्ति रत्नानि लोकेषु मया हृतानि, राज्यं च, सर्वं ते ददामि, भीरु। सर्वां पृथिवीं नगरीसमृद्धां जित्वा, तव हेतोः तव पितरं दास्यामि, ललिते। मम बलसमः लोके न कोऽपि दृश्यते; युद्धे मम महद्वीर्यं पश्य। मां कामयस्व; अद्यैव ते उत्तमानि भूषणानि क्रियन्ताम्, शोभनानि अलङ्काराणि अङ्गेषु स्थाप्यन्ताम्। विभूषितां त्वां पश्यामि, रूपेण भूषणैः च शोभमानां; त्वं सुकेशि, अलङ्कारा योग्येति।" एवं दशग्रीवः मैथिलीं विविधैः वाक्यैः प्रलोभयन्, तां रामपत्नीं, दुःखार्तां, धर्मनिष्ठां, सर्वथा मोहितुम् उद्युक्तः बभूव।